(in Polish) Edukacja globalna dla zrównoważonego rozwoju

Zajęcia realizowane w ramach projektu „Zintegrowany Program Rozwoju Dydaktyki – ZIP 2.0”, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego – Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS) (nr umowy: FERS.01.05-IP.08-0365/23-00).

Zajęcia skoncentrowane są na doskonaleniu kompetencji wspierających zieloną transformację.

Kurs jest wprowadzeniem do zagadnień podejmowanych przez edukację globalną (globalną edukację obywatelską) oraz edukację dla zrównoważonego rozwoju, z naciskiem na ich odmianę krytyczną.

Celem zajęć jest wspieranie osób studiujących w rozwijaniu umiejętności krytycznego myślenia i krytycznego czytania, a także w kwestionowaniu dominujących perspektyw i poszukiwaniu alternatywnych, sprawiedliwszych rozwiązań czy punktów widzenia. Kurs ma na celu wzmocnienie poczucia globalnej sprawiedliwości, odpowiedzialności i obywatelstwa w globalnym świecie oraz zaangażowania w zmiany społeczne i środowiskowe i budowanie zrównoważonego świata.

Kurs jest wprowadzeniem do zagadnień podejmowanych przez edukację globalną (zwaną też globalną edukacją obywatelską) oraz edukację dla zrównoważonego rozwoju, z naciskiem na ich odmianę krytyczną.

Kluczową kwestią zajęć jest perspektywa globalna (global mindedness), rozwijanie jej i uwzględnianie w swoich relacjach z sobą, z innymi, ze środowiskiem. Chodzi o dostrzeganie i rozumienie współzależności (między różnymi systemami, obszarami życia, między różnymi regionami etc.), o rozwijanie umiejętności tzw. wieloperspektywiczności (multiple perspectives), radzenia sobie z niepewnością i złożonymi problemami globalnymi oraz ich konsekwencjami. Plus rozwijanie postawy empatii, nie tylko wobec drugiego człowieka, ale i świata przyrody pozaludzkiej. Kurs będzie koncentrował się na globalnej perspektywie sprawiedliwości społecznej i środowiskowej oraz takich podejściach edukacyjnych, które stawiają czoła globalnym wyzwaniom.

Ważna jest przy tym perspektywa krytyczna, zadawanie pytań o sensowność, celowość rozwoju, kto, dla kogo, w czyim imieniu - czyli włączanie podejścia krytycznego i postkolonialnego. W tym sensie nie jest to po prostu edukacja o zrównoważonym rozwoju czy o współpracy rozwojowej - ma stawiać pytania o nasze miejsce i rolę w świecie, o to, jak być obywatelką/obywatelem we współczesnym świecie i jak działać na rzecz globalnej sprawiedliwości (por. dokument Komisji Europejskiej „Learning for the Green Transition and Sustainable Development”).

Zajęcia prowadzone będą metodami warsztatowymi, aktywizującymi, opierającymi się na doświadczaniu, przeżyciu i późniejszej refleksji. Będziemy wykorzystywać następujące metody lub ich elementy: praca w parach, w grupach, dyskusje, Through Other Eyes, Open Spaces for Dialogue and Inquiry, dociekania filozoficzne (Philosophy for Children), „odwrócona klasa”, „klasa-układanka”, mapy myśli lub pojęć, kolaże, analiza tekstów piosenek. Planuję również spotkania z osobami z organizacji pozarządowych.

Przykładowa literatura (szczegółowa lista do ustalenia na początku semestru):

Z. Bauman, Globalizacja, Warszawa 2000.

Jak mówić o większości świata? Kodeks obrazów i wiadomości na temat Globalnego Południa, W-wa 2016.

K. Jasikowska, Zmieniając świat! Edukacja globalna między zyskiem a zbawieniem, Kraków: Impuls 2018.

E. Kielak, Rybi-Trojanek, M., & Bartosik, Ł. Edukacja globalna w procesie edukacyjnym. Grupa Zagranica 2020.

M. Kuleta-Hulboj, M. Gontarska [red.], Edukacja globalna. Polskie konteksty i inspiracje, Wrocław 2015.

Różnorodne – polskie i zagraniczne – materiały edukacyjne z zakresu edukacji globalnej i dla zrównoważonego rozwoju np. ze strony internetowej Ośrodka Rozwoju Edukacji, realizowane w ramach Tygodnia Edukacji Globalnej, przygotowane przez organizacje pozarządowe (np. Polską Akcję Humanitarną, Instytut Globalnej Odpowiedzialności, Centrum Edukacji Obywatelskiej, Polską Zieloną Sieć) itp.

Literatura uzupełniająca, dla chętnych:

V. Andreotti, Actionable postcolonial theory in education, London 2011.

D. Bourn, M. Tarozzi (eds.), Pedagogy of Hope for Global Social Justice. London: Bloomsbury 2024.

I. Davies, E. Sant, L. Shultz, K. Pashby, Global Citizenship Education: A Critical Introduction to Key Concepts and Debates. London: Bloomsbury 2018.

Ch. McEwan, Postcolonialism, Decoloniality and Development. London: Routledge 2018.

Kompetencje wiodące: wspierające zieloną transformację, częściowo też społeczne

Po zakończeniu kursu studentki i studenci:

W zakresie wiedzy:

- rozpoznają i omawiają wybrane globalne wyzwania współczesności;

- wyjaśniają ich złożone źródła i konsekwencje, z uwzględnieniem perspektywy globalnej;

- dysponują podstawową wiedzą na temat edukacji globalnej i dla zrównoważonego rozwoju, ich różnorodnych modeli i założeń teoretycznych, wzajemnych powiązań, oraz związków z pomocą rozwojową, humanitarną i awareness raising;

W zakresie umiejętności:

- dostrzegają różne perspektywy i punkty widzenia oraz uwzględniają je w kwestionowaniu dominujących światopoglądów i rozwiązań;

- krytycznie analizują różne podejścia lub inicjatywy w zakresie edukacji globalnej i dla zrównoważonego rozwoju;

- formułują własne opinie (ustnie i pisemnie);

W zakresie kompetencji społecznych:

- rozumieją potrzebę podejmowania działań społeczno-edukacyjnych w tym obszarze, będących edukacyjną odpowiedzią na dylematy życia w globalnej, współzależnej rzeczywistości;

- podejmują dyskusję w ważnych kwestiach społecznych i środowiskowych, krytycznie oceniają i analizują różne stanowiska, w tym własne;

- pracują indywidualnie i w grupie nad konkretnym zadaniem, by osiągnąć cel.

Na zaliczenie przedmiotu składają się:

1. aktywna obecność podczas zajęć (dopuszczalne są 2 nieobecności) - oznacza to udział w pracach indywidualnych i grupowych, dyskusjach i innych aktywnościach podczas zajęć (25%);

2. projekt grupowy: analiza wybranej inicjatywy z zakresu edukacji globalnej i dla zrównoważonego rozwoju lub zaprojektowanie własnej (50%);

3. pre-test i post-test (25%).

Ostateczna ocena stanowi średnią ważoną ocen poszczególnych elementów.

Kryteria oceniania:

Ad. 1. klarowność i adekwatność wypowiedzi, argumentacja, uwzględnienie alternatywnych perspektyw, wartość merytoryczna aktywności,

Ad. 2. spójność z celami EG i ESD, jakość/poziom analizy i odniesień do teorii, współpraca w zespole, innowacyjność.

Brak.