University of Warsaw - Central Authentication System
Strona główna

Critical theory in contemporary culture interpretation

General data

Course ID: 3002-KON2021K3
Erasmus code / ISCED: 14.7 Kod klasyfikacyjny przedmiotu składa się z trzech do pięciu cyfr, przy czym trzy pierwsze oznaczają klasyfikację dziedziny wg. Listy kodów dziedzin obowiązującej w programie Socrates/Erasmus, czwarta (dotąd na ogół 0) – ewentualne uszczegółowienie informacji o dyscyplinie, piąta – stopień zaawansowania przedmiotu ustalony na podstawie roku studiów, dla którego przedmiot jest przeznaczony. / (0314) Sociology and cultural studies The ISCED (International Standard Classification of Education) code has been designed by UNESCO.
Course title: Critical theory in contemporary culture interpretation
Name in Polish: Teorie krytyczne w interpretacji kultury współczesnej
Organizational unit: Institute of Polish Culture
Course groups: (in Polish) Konwersatoria fakultatywne IKP
ECTS credit allocation (and other scores): 3.00 Basic information on ECTS credits allocation principles:
  • the annual hourly workload of the student’s work required to achieve the expected learning outcomes for a given stage is 1500-1800h, corresponding to 60 ECTS;
  • the student’s weekly hourly workload is 45 h;
  • 1 ECTS point corresponds to 25-30 hours of student work needed to achieve the assumed learning outcomes;
  • weekly student workload necessary to achieve the assumed learning outcomes allows to obtain 1.5 ECTS;
  • work required to pass the course, which has been assigned 3 ECTS, constitutes 10% of the semester student load.
Language: Polish
Type of course:

elective courses

Prerequisites (description):

(in Polish) Studenci uczestniczący w konwersatorium powinni mieć zaliczony roczny kurs historii filozofii oraz podstawową orientację w dwudziestowiecznych nurtach humanistyki interpretacyjnej.

Mode:

Blended learning
Classroom

Short description: (in Polish)

Konwersatorium stanowi propozycję jednocześnie metodologiczną i interpretacyjną - będziemy analizować różne zjawiska kultury współczesnej (na przykłąd dyskurs wokół sztucznej inteligencji, migracji, stylów życia, ekologii, ekonomii) za pomocą wybranych narzędzi dwudziestowiecznej teorii krytycznej. W ten sposób jednocześnie zastanowimy się nad metodologicznym potencjałem współczesnej humanistyki oraz możliwościami jej praktycznego zastosowania do rozpoznania i proponowania rozwiązań najbardziej palących problemów współczesności

Full description: (in Polish)

W dobie fake-newsów, postprawdy i śmierci dyskursów eksperckich szczególnie cenna bowiem staje się umiejętność krytycznego myślenia. Rozpoznawanie ukrytych założeń dyskursu oraz warunków możliwości komunikacji, a także systemów wartości, na których oparte jest produkowanie treści, oraz genealogii nośników, praktyk, pojęć oraz obrazów, wraz z konsekwencjami i kontekstem ich stosowania, a także wzajemnego oddziaływania działania systemu medialnego oraz innych instytucji produkcji, kontroli i dystrybucji dyskursu; specyfiki obiegów, konwencji i gatunków wypowiedzi; performatywnego i inicjującego wymiaru debaty publicznej; konstelacji kryteriów, służących do nadawania wypowiedziom sankcji „prawdziwości” lub „fałszywości”.

Zatem nie odpowiadanie na pytania, ale pokazywanie, że są one źle zadane, oraz zarazem kwestionowanie samego faktu zapytywania. Dopiero te umiejętności w połączeniu z rozumnym posługiwaniem się danymi ilościowymi i „faktami” pozwolą na podejmowanie racjonalnych i prospektywnych decyzji społecznych.

Nieodzowną częścią tak zorientowanego namysłu teoretycznego jest zwrócenie się w kierunku nowych mediów i obiegów kultury – które często wymykają się tradycyjnym teoriom komunikacyjnym. Rozpoznawanie i przeciwstawianie się manipulacji, jako warunek skuteczności działania w warunkach szumy informacyjnego, możliwy jest jedynie na gruncie możliwie wszechstronnego ujęcia współczesnego świata cyfrowego – jako wyłaniającego się na styku systemowo złożonych społeczeństw i ograniczonego horyzontu jednostkowego doświadczenia.

Studia krytyczne mają być zatem wychylone w przyszłość i w teorię kultury, rozumianą jako metodologia interpretacyjna, posługująca się teoriami średniego zasięgu, poszukującą w nich potencjału krytycznego, a nie unikalnej perspektywy. W ten sposób odróżniają się one od klasycznego kulturoznawstwa, z jednej strony zorientowanego na historię kultury, a z drugiej na konkretne media, praktyki, obiegi (słowo, obraz, teatr, film) czy obszary badawcze (miasto, pamięć).

Inspiracją dla studiów krytycznych jest również dialektyczny splot myślenia i działania, domagający się zarówno rozumnego działania, jak i zaangażowanego myślenia. Skoro każda zmiana jest oparta na jakimś oglądzie świata, a oglądanie stanowi specyficznego rodzaju czynność, to podstawowym zadaniem staje się zrozumienie swojego zrozumienia.

Dialektyczny splot myślenia i działania ujawnił się w ostatnich dekadach szczególnie intensywnie w fenomenie studies – studiów, między innymi, genderowych, queerowych, kobiecych, męskich, zwierzęcych, postkolonialnych, itd. Ich emancypacyjny i sprawczy potencjał pozostawał jednak ograniczony również ze względu na wyspowy charakter tych zjawisk akademickich – choć chodziło w nich o zmianę perspektywy, o pokazanie rzeczywistości poprzez „podporządkowanego innego”, to proponowane przez nie ujęcia często się przecinały lub wykluczały. Być może za pomocą studiów krytycznych można podjąć próbę choć częściowej ich integracji. Studia krytyczne mogłyby także stanowić próbę ponownej syntezy rozdrobnionych teorii ku humanistyce zintegrowanej.

Istotnym kontekstem dla tak pomyślanej perspektywy jest kategoria „polityczności” oraz „partycypacji”, które pozwoliłyby na podjęcie tematów dotychczas w instytucie mniej eksponowanych, takich jak polityka lokalna i globalna, procesy gospodarcze, ruchy protestu, teorie spiskowe czy sposoby ustanawiania wiedzy. Połączenie odpowiednio wykrojonych teorii interpretacyjnych z konkretnym materiałem badawczym pozwoliłoby na wykorzystanie akademickiego namysłu jako podstawy dla działania społecznego. Jednocześnie można w ten sposób poddać refleksji własne uwikłanie jako instytucji produkującej i oceniającej wiedzę, jako namysłu będącego specyficznym rodzajem działania w świecie, jako perspektywy interpretacyjnej sankcjonującej postawy. Mogłoby to stanowić konstruktywną odpowiedź na kryzys uniwersytetu i humanistyki, ale zarazem docenienie, że aktorzy społeczni poza akademią muszą podejmować decyzje w ograniczonym czasie i brać za nie odpowiedzialność. Chodziłoby zatem również o wydobycie bezpośrednich i pośrednich następstw namysłu akademickiego, który tylko jawi się jako nieskończony, niedokończony i pozbawiony realnych konsekwencji, zaledwie teleologiczny i dydaktyczny.

Studia krytyczne odpowiadają na potrzebę powołania do życia humanistyki zintegrowanej, wykraczającej poza jałową i często wyłącznie deklaratywną trans- czy interdyscyplinarność, dążąc do odnalezienia nowego miejsca humanistyki w nowoczesnym świecie, w powiązaniu z innymi dziedzinami wiedzy (ekonomia, geografia, psychologia, nauki ścisłe). Humaniści mogliby w nim funkcjonować jako tłumacze złożonej rzeczywistości społecznej, wskazując na jej sensy, identyfikując współczynnik humanistyczny, wykazując nieoczywiste powiązania. Od refleksji nad tym, jak różne języki humanistyki ujmują dany problem, można przejść do sproblematyzowania języka humanistyki jako takiego, a namysł meta-teoretyczny może przynieść nowe spojrzenie na interpretowane zjawiska oraz wypracować kryteria rzetelności myślenia i interpretowania, służące pogłębionemu rozumieniu współczesności i współkształtowaniu przyszłości.

Bibliography: (in Polish)

Szczegółowy sylabus wraz z bilbliografią zostanie zaprezentowany na początku zajęć, po konsultacji z uczestnikami. Wykładowca będzie wysyłał studentom teksty do przeczytania na zajęcia w formie elektronicznej. W trakcie konwersatorium omówimy różne szkoły teorii krytycznej drugiej połowy dwudziestego wieku - w tym refleksję nad matrycami dominacji (rasa, klasa, gender), postkolonializm, studia nad nacjonalizmem i globalizacją. Przykładowe nazwiska - Louis Althusser, Antonio Gramsci, Theodor Adorno, James Baldwin, Judith Butler, Arjun Appadurai, Zygmunt Bauman, Gayatri Chakravorty Spivak, Michel Foucault, Slavoj Żiżek, Howard Zinn, Jean Baudrillard, Edward Said i inni.

Learning outcomes: (in Polish)

Wiedza:

Student zna i rozumie:

K_W04 w zaawansowanym stopniu wybrane metodologie nauk o kulturze, strategie poznawcze i stosowane metody badawcze

K_W08 metody analizy oraz interpretacji praktyk i tekstów kultury

K_W10 podstawowe zagadnienia z zakresu filozofii kultury

Umiejętności:

Student potrafi:

K_U02 interpretować zgromadzony materiał uwzględniając kontekst historyczny, społeczny i polityczny

K_U04 wykorzystywać metodologię badawczą oraz narzędzia (także cyfrowe) nauk humanistycznych oraz prezentować i syntetyzować uzyskane tymi metodami dane

K_U05 pisać rozprawy, samodzielnie dobierając literaturę oraz zaprezentować ustnie wyniki swych dociekań badawczych, a także wygłosić referat będący rezultatem samodzielnej analizy literatury przedmiotu; w swych wypowiedziach pisemnych i ustnych stosuje w sposób poprawny terminologię z zakresu nauk o kulturze

K_U06 zabierać głos w dyskusji stosując poprawne strategie argumentacyjne i operacje logiczne

Kompetencje społeczne:

Student jest gotów do:

K_K01 krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści

K_K03 dostrzegania wagi refleksji kulturoznawczej dla życia społecznego i dostrzegania konieczność jej rozwoju

Assessment methods and assessment criteria: (in Polish)

Ocena zostanie wystawiona na podstawie aktywności w dyskusji oraz przygotowywanych przez studentów prezentacji na początku zajęć.

Classes in period "Summer semester 2021/22" (past)

Time span: 2022-02-21 - 2022-06-15
Choosen plan division:


magnify
see course schedule
Type of class:
Seminar, 30 hours more information
Coordinators: Paweł Dobrosielski
Group instructors: Paweł Dobrosielski
Students list: (inaccessible to you)
Examination: Grading
Course descriptions are protected by copyright.
Copyright by University of Warsaw.
Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel: +48 22 55 20 000 https://uw.edu.pl/
contact accessibility statement USOSweb 6.8.0.0-1 (2022-08-01)