Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Leksykalna semantyka porównawcza

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3003-P1B1SL Kod Erasmus / ISCED: 09.304 / (0232) Literatura i językoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Leksykalna semantyka porównawcza
Jednostka: Instytut Języka Polskiego
Grupy: Minimum programowe specjalności: Literatura i kultura polska w perspektywie europejskiej i światowej
Przedmioty obowiązkowe dla I roku specjalności LiKPwPEiŚ - stacjonarne 2-go stopnia
Wszystkie przedmioty polonistyczne - oferta ILP (3001...) , IJP (3003...) i IPS (3007...)
Punkty ECTS i inne: (brak)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Założenia (opisowo):

Student czyta krytycznie teksty z zakresu semantyki porównawczej, rozpoznaje i uogólnia podstawowe fakty dotyczące różnych poziomów języka polskiego na tle innych języków.

Tryb prowadzenia:

mieszany: w sali i zdalnie

Skrócony opis:

Celem wykładu jest prezentacja wybranych zagadnień dotyczących semantyki porównawczej. Omówiona zostanie metodologia badań: strukturalna (pola semantyczne, analiza na składniki bezpośrednie) oraz kognitywna (językowy obraz świata, ramy interpretacyjne, metafora pojęciowa). Zaprezentowane zostaną projekty naukowe: EUROJOS oraz „Porównawcza semantyka leksykalna”. Zostaną także poruszone kwestie dotyczące pragmatyki w ujęciu kontrastywnym.

Pełny opis:

Na wykładzie poruszane będą następujące zagadnienia:

1. Historia badań językoznawczych i semantyki – główne kierunki w semantyce i ich rozwój.

2. Semantyka strukturalna: pola semantyczne, analiza na składniki bezpośrednie, definicja strukturalna.

3. Badania porównawcze – podstawowe zagadnienia.

4. Semantyka kognitywna: język jako zjawisko kognitywne, pojęcie konotacji, metafora ucieleśniona, teoria ram interpretacyjnych, teoria amalgamatów.

5. Współczesne badania w zakresie semantyki porównawczej – zakres, metodologia i osiągnięcia.

6. Semantyka porównawcza w praktyce: projekt „Porównawcza semantyka leksykalna”, EUROJOS.

7. Nazwy kolorów w ujęciu kontrastywnym.

8. Nazwy wymiarów w ujęciu kontrastywnym.

9. Widzenie i myślenie z perspektywy porównawczej.

10. Jak mówi się o emocjach w różnych językach.

11. W sieci semantycznej – o problemach z tworzeniem wordnetów dla różnych języków.

12. Ramy interpretacyjne z perspektywy porównawczej. Projekt FrameNet.

13. Metafora a kultura.

14. Pragmatyka w ujęciu kontrastywnym.

Literatura:

Bartmiński J., 1988, Definicja kognitywna jako narzędzie opisu konotacji [w:] Konotacja, red. J. Bartmiński, Lublin.

Bartmiński J., Chlebda W., 2008, Jak badać językowo-kulturowy obraz świata Słowian i ich sąsiadów, „Etnolingistyka” 20.

Filar D., Głaz A., 1996, Obraz ręki w języku polskim i angielskim [w:] Językowa kategoryzacja świata, Lublin.

Grzegorczykowa R., 1990, Pojęcie językowego obrazu świata [w:] Językowy obraz świata, red. J. Bartmiński, Lublin.

Grzegorczykowa R., 2001, Wprowadzenie do semantyki językoznawczej, Warszawa – rozdział: Pojęcie językowego obrazu świata i sposoby jego rekonstrukcji.

Grzegorczykowa R., Waszakowa K., 1998, O programie badań w zakresie porównawczej semantyki leksykalnej, [w:] Z polskich studiów slawistycznych, seria IX, Językoznawstwo, Warszawa.

Jordanskaja L., Mielczuk I., 1988, Konotacja w semantyce lingwistycznej i leksykografii [w:] Konotacja, red. J. Bartmiński, Lublin.

Kövecses Z., 1998, Kognitywny model gniewu, [w:] Językoznawstwo kognitywne. Wybór tekstów, red. W. Kubiński, R. Kalisz, E. Modrzejewska. Gdańsk.

Lakoff G, Johnson M., 1988, Metafory w naszym życiu, Warszawa.

Waszakowa K., 2009, Perspektywy badań porównawczych w zakresie semantyki leksykalnej w świetle językoznawczych teorii kognitywnych, „Ling Varia” IV (2009) nr 1 (7).

Whorf B. L., 1971, Język, myśl, rzeczywistość, Warszawa.

Wierzbicka A., 1999, Język —umysł — kultura, Warszawa.

Efekty uczenia się:

Po ukończeniu przedmiotu student:

– analizuje strukturę semantyczną wybranych wyrażeń w polszczyźnie na tle innych języków,

– wdraża omówione na zajęciach różne metodologie analizy semantycznej,

- rozpoznaje metaforę w różnych typach dyskursu,

- dyskutuje problemy z literatury przedmiotu.

Metody i kryteria oceniania:

- kontrola obecności na zajęciach (dozwolone 2 nieobecności bez usprawiedliwienia, 3-5 nieobecności bez usprawiedliwienia wymagają zaliczenia na dyżurze, 5 i więcej nieobecności - brak zaliczenia przedmiotu)

- samodzielna lektura literatury przedmiotu

- testy z tematyki wykładu

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.