University of Warsaw - Central Authentication SystemYou are not logged in | log in
course directory - help

Ancient history of polish lands, lecure - semester 2

General data

Course ID: 3104-LZHSZP2 Erasmus code / ISCED: 08.3 / (0222) History and archaeology
Course title: Ancient history of polish lands, lecure - semester 2 Name in Polish: Historia starożytna ziem polskich, semestr II, wykład
Department: Faculty of History
Course groups: (in Polish) Przedmioty dla I roku studiów licencjackich zaocznych
ECTS credit allocation (and other scores): 1.00
view allocation of credits
Language: Polish
Type of course:

obligatory courses

Short description:

The aim of the lecture is to present the history of settlement and cultural changes on the Polish lands, from the Paleolithic to the beginning of Early Middle Ages. Particular interest is given to the methodology of research, especially to capabilities and limitations in interpretation of archaeological sources, which are the sole basis of knowledge about prehistory.

Full description: (in Polish)

Na kolejnych wykładach omówione zostaną podstawowe zagadnienia związane ze społecznościami pradziejowymi na ziemiach polskich, z uwzględnieniem m.in. zmian w strukturach osadniczych, rozwoju gospodarki, przemian w obrządku pogrzebowym.

Tematy wykładów:

1. Wprowadzenie do wykładu. Rodzaje źródeł do badań społeczeństw pradziejowych. Wyjaśnienie terminologii archeologicznej. Metody datowania zabytków archeologicznych. Periodyzacja pradziejów ziem polskich.

2. Paleolit dolny i środkowy. Omówienie etapów ewolucji biologicznej i kulturowej człowieka w plejstocenie. Początki osadnictwa w Europie i na ziemiach polskich.

3. Od paleolitu górnego do mezolitu. Uwarunkowania klimatyczne osadnictwa na ziemiach polskich. Charakterystyka podstawowych kultur archeologicznych w Europie Środkowej.

4. Neolit. Charakter i znaczenie przemian osadniczych i gospodarczych, wiązanych z pojęciem neolityzacji. Drogi neolityzacji Europy Środkowej ze szczególnym uwzględnieniem ziem polskich. Charakterystyka najstarszych społeczności neolitycznych i paraneolitycznych na ziemiach polskich.

5. Eneolit. Megalityzm w Europie. Cechy i znaczenie przemian gospodarczych i osadniczych w eneolicie. Omówienie pozostałości kultury materialnej i duchowej społeczności poszczególnych kultur archeologicznych na ziemiach polskich. Problem tzw. ludów indoeuropejskich.

6. Pierwsze stulecia epoki brązu. Techniki odlewu i obróbki metali kolorowych. Charakterystyka uchwytnych zmian osadniczych i społecznych w pierwszych wiekach epoki brązu. Najważniejsze kultury archeologiczne ziem polskich wczesnego i starszego okresu epoki brązu.

7. W kręgu kultur pól popielnicowych. Geneza kultur pól popielnicowych. Kultura łużycka od środkowego okresu epoki brązu do początku okresu halsztackiego.

8. Kultura halsztacka. Charakterystyka wczesnej epoki żelaza. Społeczności halsztackie w Europie Środkowej. Ślady kontaktów ludności zamieszkującej ziemie polskie ze światem halsztackim.

9. Ludy Wielkiego Stepu w I tysiącleciu p.n.e. Kimmerowie i Scytowie w świetle źródeł pisanych i archeologicznych. Ślady pobytu koczowników na ziemiach polskich w okresie halsztackim. Przyczyny zaniku kultury łużyckiej.

10. W kręgu kultury pomorskiej i zachodniobałtyjskiej. Charakterystyka pozostałości kultury materialnej i duchowej ludności kultury pomorskiej i zachodniobałtyjskiej. Osadnictwo celtyckie i procesy latenizacji na ziemiach polskich.

11. Młodszy okres przedrzymski i okres wpływów rzymskich na ziemiach polskich. Omówienie kultur archeologicznych ze szczególnym uwzględnieniem uchwytnych procesów osadniczych.

12. Źródła pisane do dziejów ziem polskich w okresie wpływów rzymskich. Omówienie i charakterystyka przekazów. Znaczenie źródeł pisanych dla rekonstrukcji sytuacji kulturowej na ziemiach polskich. Możliwości korelacji danych czerpanych ze źródeł pisanych i archeologicznych.

13. Okres wędrówek ludów. Przedstawienie podstawowych źródeł pisanych do badań nad okresem wędrówek ludów. Ślady zmian kulturowych i osadniczych na ziemiach polskich. Etnogeneza Słowian.

14. Ziemie polskie w pierwszych wiekach wczesnego średniowiecza. Osadnictwo, gospodarka i kultura materialna Słowian. Materialne ślady wierzeń przedchrześcijańskich.

15. Pierwsze wieki państwa Piastów w świetle źródeł archeologicznych. Znaczenie źródeł archeologicznych w rekonstrukcji przebiegu procesu powstawania państwa Piastów. Przemiany w zwyczajach pogrzebowych Słowian. Główne problemy archeologii wieków średnich.

Metody dydaktyczne:

Wykład, dyskusja. Elementem wykładu są prezentacje multimedialne przedstawiające pozostałości kultury materialnej z poszczególnych okresów. Część zajęć wzbogacana jest także przez prezentowanie oryginalnych zabytków pozyskanych w trakcie badań archeologicznych.

Bibliography: (in Polish)

Od wszystkich uczestników wykładu wymagana jest znajomość książki: P. Kaczanowski, J. K. Kozłowski, Najdawniejsze dzieje ziem polskich (do VII w.), Wielka Historia Polski, t. 1, Kraków 1998

Uzupełnienie do poszczególnych tematów stanowią następujące prace lub ich odpowiednie rozdziały:

C. Renfrew, P. Bahn, Archeologia. Teorie, metody, praktyka, Warszawa 2002

J. Kmieciński (red.), Pradzieje ziem polskich, t. I, Od paleolitu do środkowego okresu lateńskiego, cz. 1-2, Warszawa-Łódź 1988-1989

W. Hensel (red.), Prahistoria ziem polskich, t. I–V, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1975–1981

B. Ginter, J. K. Kozłowski, Technika obróbki i typologia wyrobów kamiennych paleolitu, mezolitu i neolitu, Warszawa 1975, s. 33-70

S. K. Kozłowski, J. K. Kozłowski, Pradzieje Europy od IX do V tys. p.n.e., Warszawa 1975

J. K. Kozłowski, S. K. Kozłowski, Człowiek i środowisko w pradziejach, Warszawa 1981

Z. Krzak, Megality świata, Wrocław-Warszawa-Kraków 2001

S. Kadrow, U progu nowej epoki. Gospodarka i społeczeństwo wczesnego okresu epoki brązu w Europie Środkowej, Kraków 2001

K. Godłowski, Archeologia pierwotna i wczesnośredniowieczna, cz. IV, Okres lateński w Europie, Kraków 1977

J. Wielowiejski, Życie codzienne na ziemiach polskich w okresie wpływów rzymskich (I — I w.), Warszawa 1976

M. Mączyńska, Wędrówki ludów, Historia niespokojnej epoki IV i V wieku, Warszawa-Kraków 1996

P. Kaczanowski, M. Parczewski (red.), Archeologia o początkach Słowian. Materiały z konferencji, Kraków, 19-21 listopada 2001, Kraków 2005

A. Buko, Archeologia Polski wczesnośredniowiecznej. Odkrycia – hipotezy – interpretacje, Warszawa 2005

M. Kara, Najstarsze państwo Piastów – rezultat przełomu czy kontynuacji? Studium archeologiczne, Poznań 2009

J. Dowiat (red.), Kultura Polski średniowiecznej X-XIII w., Warszawa 1985

K. Moszyński, Kultura ludowa Słowian, t. 1, Kultura materialna, Warszawa 1967

Herodot, Dzieje, tłum i opr. S. Hammera, wyd. 3, Warszawa 2002, ks. I, IV

P. K. Tacyt, Germania, tłum. T. Płóciennik, Poznań 2008

Vistula amne discreta. Greckie i łacińskie źródła do najdawniejszych dziejów ziem Polski, red. T. Płóciennik, Warszawa 2015

Opracowania do szczegółowych zagadnień będą podawane w trakcie kolejnych wykładów.

Learning outcomes:

By the end of the course the student should:

- have basic knowledge of history of Polish lands from Paleolithic to the beginning of Early Middle Ages;

- know the kinds of sources on which knowledge about prehistory is based;

- be able to evaluate the credibility of interpretations based on archaeological sources.

Assessment methods and assessment criteria:

The final grade is based on the results of two tests, written at the end of each semester

Classes in period "Summer semester 2020/21" (in progress)

Time span: 2021-02-22 - 2021-06-13
Choosen plan division:


magnify
see course schedule
Type of class: Lecture, 15 hours more information
Coordinators: Aleksandra Oniszczuk
Group instructors: Michał Przeździecki
Students list: (inaccessible to you)
Examination: Course - Grading
Lecture - Grading
Type of course:

obligatory courses

Course descriptions are protected by copyright.
Copyright by University of Warsaw.