Antropologia współczesności: teorie, metody, program badawczy

fakultatywne
ogólnouniwersyteckie

Ponieważ jest to przedmiot tzw. modułowy dla studiów magisterskich pożądana (aczkolwiek niekonieczna) wstępna orientacja w naukach społecznych, naukach o kulturze i sztuce bądź innych naukach humanistycznych. Wykład (z możliwością zadawania pytań) ma stanowić wprowadzenie do i/lub uzupełnienie wiedzy w zakresie antropologii współczesnej z punktu widzenia szczególnej subdyscypliny jaką jest antropologia współczesności rozwijana przez zespół Katedry Metod Badania Kultury w ISNS UW

mieszany: w sali i zdalnie
w sali

Problematyka wykładu obejmuje zagadnienia związane z antropologią współczesności ze szczególnym naciskiem na krytyczne analizy stosowanych w poszczególnych ośrodkach akademickich w Polsce i zagranicą założeń i systemów pojęciowych. Podczas wykładu są także omawiane kwestie praktyczne związane z zastosowaniem naszej autorskiej koncepcji teoretycznej do badań i praktyk w życiu kulturalnym. Jako przykłady posłużą badania prowadzone przez zespół Katedry Metod Badania Kultury oraz związaną z nim Fundację Obserwatorium Żywej Kultury - Sieć Badawczą a także badania prowadzone w innych ośrodkach akademickich.

Problematyka wykładu obejmuje zagadnienia związane z antropologią współczesności jako subdyscypliną antropologii współczesnej. Wykład składa się z kilku bloków tematycznych. Kolejno będą omawiane:

1) rozróżnienia pomiędzy antropologią współczesną i antropologią współczesności oraz pomiędzy antropologią współczesności a socjologią kultury i kulturoznawstwem;

2) przedstawimy analizę założeń teoretycznych we współczesnych badaniach kultury oraz analizę centralnych pojęć, w tym krytyczną analize pojęcia kultury;

3) wskazane zostaną historyczne przykłady kształtowania się antropologii współczesności w Polsce i na świecie oraz krytyka nowej subdyscypliny z omówieniem specyfiki jej przedmiotu i granic (sub)dyscyplinowych;

4) przedstawiona zostanie autorska koncepcja antropologii współczesności stworzona w oparciu o teorię żywej kultury B. Fatygi, rozwijana w Katedrze Metod Badania Kultury ISNS UW

5) przedstawimy także przykłady zastosowań teorii żywej kultury w badaniach i działaniach kulturalnych, w tym z wykorzystaniem źródeł cyfrowych.

1) Paweł Łuczeczko, Zrozumieć własną kulturę. Antropologia współczesności w Polsce, Kraków 2006.

2) Barbara Fatyga, Dzicy z naszej ulicy. antropologia kultury młodzieżowej, Warszawa 1999.

3) Barbara Fatyga (red.), Słownik Teorii Żywej Kultury, http://ozkultura.pl/slownik-teorii-zywej-kultury

4) Wojciech Burszta, Antropologia kultury, Poznań 1998.

5) Marek Krajewski, Kultury kultury popularnej, Poznań 2003.

6) Janusz Mucha (red.), Kultura dominująca jako kultura obca. Mniejszości kulturowe a grupa dominująca w Polsce, Warszawa 1999.

7) Barbara Fatyga, Magdalena Dudkiewicz, Bogna Kietlińska (red.), Praktyki badawcze, Warszawa 2015.

źródło: http://www.isns.uw.edu.pl/pliki/wydawnictwa/praktyki_badawcze.pdf

8) Anna Wyka, Badacz społeczny wobec doświadczenia, Warszawa 1993, IFiS PAN.

9) Katarzyna Kaniowska i Noemi Modnicka (red.)., Etyczne problemy badań antropologicznych, Wrocław-Łódź 2010, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.

10) Antonina Kłoskowska, Kultura masowa. Krytyka i obrona, Warszawa 1980, PWN.

11) Stanisław Pietraszko, Kultura. Studia teoretyczne i metodologiczne, 2012, Polskie Towarzystwo Kulturoznawcze.

12) Michel Maffesoli, Czas plemion Schyłek indywidualizmu w społeczeństwach ponowoczesnych, Warszawa 2008, PWN.

13) Marek Krajewski, W kierunku relacyjnej koncepcji uczestnictwa w kulturze, w: Kultura i społeczeństwo, 2013, nr 1, ss. 29-67,

źródło: http://kis.czasopisma.pan.pl/images/data/kis/wydania/No_1_2013/kultura-2013-0003.pdf

14) Czesław Robotycki, Etnografia wobec kultury współczesnej, Kraków 1992, UJ.

15) Czesław Robotycki, Antropologia kultury w Polsce – projekt urzeczywistniony, w: Lud, t.78, 1995, ss. 227-243.

16) Janusz Barański, Etnologia i okolice. Eseje antyperyferyjne, Kraków 2010, WUJ, ss. 43-67.

17) Marcin Brocki, O problemach z interdyscyplinarnością antropologii, w: Granice dyscyplinarne w humanistyce, red. J. Kowalewski, W. Piasek, M. Śliwa, Olsztyn , s. 77-84.

18) Waldemar Kuligowski, Antropologia współczesności, Kraków 2007, Universitas.

19) Waldemar Kuligowski, Defamiliatorzy, Poznań 2016, Wyd. Naukowe UAM.

20) Paweł Łuczeczko, ANTROPOLOGIA WSPÓLCZESNOŚCI W POLSCE

NARODZINY, ROZWÓJ, PERSPEKTYWY, 2012, http://rah.pth.net.pl/uploads/2012_1_Wsp%C3%B3%C5%82czesno%C5%9B%C4%87/Luczeczko.pdf

Uczestniczki i Uczestnicy zajęć po ich zaliczeniu powinni:

- nade wszystko zostać ośmieleni do samodzielnego myślenia o kulturze współczesnej;

- uzyskać podstawową wiedzę teoretyczną i praktyczną (wykorzystywania teorii) z zakresu antropologii współczesności;

- potrafić krytycznie posługiwać się teoriami i pojęciami do samodzielnej interpretacji zjawisk kulturowych,

- potrafić łączyć i rozwijać zagadnienia teoretyczne oraz metodologie nauk o kulturze,

- potrafić dostrzec możliwości stosowania teorii we własnej praktyce badawczej i w działaniach w życiu kulturalnym

Zaliczenie wykładu odbywa się w trakcie egzaminu ustnego. Podczas egzaminu oceniane są: wiedza zawarta w materiale wykładowym i w lekturach obowiązkowych; umiejętność krytycznej analizy poznanych pojęć i teorii, umiejętność ich zastosowania do analizy zjawisk kultury współczesnej.

Do tego przedmiotu nie są przewidziane praktyki zawodowe (są one w programie specjalizacji na poziomie licencjackim). Istnieje możliwość współpracy z naszym zespołem przy tworzeniu Wieloźródłowego Słownika Kultury oraz w realizowanych przez zespoły Katedry Metod Badania Kultury projektach badawczych, co pozwala sprawdzić zastosowania nabytej wiedzy w praktyce.