Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Historia starożytna 3006-HST2
Ćwiczenia (CW) Rok akademicki 2018/19

Informacje o zajęciach (wspólne dla wszystkich grup)

Liczba godzin: 60
Limit miejsc: 20
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Literatura:

I semestr grupa Z:

Została podana do każdego tematu

Semestr zimowy – dr hab. Aleksander Wolicki grupa 0:

Patrz niżej część B „Zakres tematów”.

Niezależnie od zestawionych tam lektur wszystkich uczestników zajęć obowiązuje bieżące sprawdzanie wszystkich pojawiających się w źródłach i opracowaniach nazw geograficznych w Atlasie Historii Starożytnej Ludwika Piotrowicza, not biograficznych o autorach źródeł w Słowniku pisarzy antycznych pod red. Anny Świderkówny a niejasnych terminów w zależności od potrzeb w Małej encyklopedii kultury świata antycznego, pod red. Kazimierza Kumanieckiego, Oxford Classical Dictionary wyd. 3 (pod red. S. Hornblowera & A. Spawfortha) lub Der Neue Pauly (istnieje też wersja angielsko-języczna New Pauly)

II semestr grupa 01

Podręczniki ogólne i historii chrześcijaństwa w starożytności:

a) A. Ziółkowski, Historia powszechna: starożytność, Warszawa 2010.

b) A. Ziółkowski, Historia Rzymu, Poznań 2004.

c) K. Christ, Historia Cesarstwa Rzymskiego od Augusta do Konstantyna, przekł. A. Gierlińska, Poznan - Gniezno 2016.

d) C. Morrisson (red.), Świat Bizancjum, t. 1: Cesarstwo Wschodniorzymskie 330-641, przekł. A Graboń, Kraków 2011.

e) M. Jaczynowska, Dzieje Imperium Romanum, Warszawa 1995.

f) M. Jaczynowska, D. Musiał, M. Stępień, Historia starożytna, Warszawa 2010.

g) M. Carry, H.H. Scullard, Dzieje Rzymu: Od czasów najdawniejszych do Konstantyna, t. 1-2, przekł. J. Schwakopf, Warsawa 1992.

h) M. Beard, J. North, S. Price, Religie Rzymu. Historia, przekł. zbiorowy pod red. M.J. Baranowskiego i L.Olszewskiego, Oświęcim 2017.

i) E. Wipszycka, Kościół w świecie późnego antyku, Warszawa 2017.

j) J. Daniélou, H. I. Marrou, wprow. R. Aubert, Historia Kościoła, t. 1: Od początków do roku 600, przekł. M. Tarnowska, Warszawa 1986.

k) M. Jaczynowska, Religie świata rzymskiego, Warszawa 1990.

l) A. Giardina, Człowiek Rzymu, przekł. P. Bravo, Warszawa 2000.

Wprowadzenie do nauk pomocniczych (epigrafika i papirologia):

a) E. Wipszycka (red.) Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu, t. 3: Źródłoznawstwo czasów późnego antyku, Warszawa 1999.

b) J. Kolendo, J. Żelazowski, współpraca E. Bunsch, Teksty i pomniki: zarys epigrafiki łacińskiej okresu Cesarstwa Rzymskiego, Warszawa 2003.

c) J. Bodel, Świadectwa epigraficzne: historia starożytna w świetle inskrypcji, przekł. A. Baziór, Poznań 2008.

d) A. Świderkówna, Życie codzienne w Egipcie greckich papirusów, Warszawa 2008.

e) A.E. Cooley, The Cambridge Manual of Latin Epigraphy, Cambridge 2012.

f) Ch. Bruun, J. Edmondson, Oxford Handbook of Roman Epigraphy, Oxford 2014.

g) R.S. Bagnall, The Oxford Handbook of Papyrlogy, Oxford 2009.

Atlasy:

a) L. M. Piotrowicz, Atlas historii starożytnej, Warszawa 1994.

b) R. J. A. Talbert (wyd.), The Barrington Atlas of the Greek and Roman World, Princeton - Oxford 2000.

c) Digital Atlas of the Roman Empire (Lund University): http://dare.ht.lu.se/

Ponadto obowiązuje literatura dotycząca zagadnień szczegółowych, omawianych podczas poszczególnych spotkań.

II semestr grupa 02:

Podręczniki ogólne i historii chrześcijaństwa w starożytności:

a) A. Ziółkowski, Historia powszechna: starożytność, Warszawa 2010.

b) A. Ziółkowski, Historia Rzymu, Poznań 2004.

c) K. Christ, Historia Cesarstwa Rzymskiego od Augusta do Konstantyna, przekł. A. Gierlińska, Poznan - Gniezno 2016.

d) C. Morrisson (red.), Świat Bizancjum, t. 1: Cesarstwo Wschodniorzymskie 330-641, przekł. A Graboń, Kraków 2011.

e) M. Jaczynowska, Dzieje Imperium Romanum, Warszawa 1995.

f) M. Jaczynowska, D. Musiał, M. Stępień, Historia starożytna, Warszawa 2010.

g) M. Carry, H.H. Scullard, Dzieje Rzymu: Od czasów najdawniejszych do Konstantyna, t. 1-2, przekł. J. Schwakopf, Warsawa 1992.

h) M. Beard, J. North, S. Price, Religie Rzymu. Historia, przekł. zbiorowy pod red. M.J. Baranowskiego i L.Olszewskiego, Oświęcim 2017.

i) E. Wipszycka, Kościół w świecie późnego antyku, Warszawa 2017.

j) J. Daniélou, H. I. Marrou, wprow. R. Aubert, Historia Kościoła, t. 1: Od początków do roku 600, przekł. M. Tarnowska, Warszawa 1986.

k) M. Jaczynowska, Religie świata rzymskiego, Warszawa 1990.

l) A. Giardina, Człowiek Rzymu, przekł. P. Bravo, Warszawa 2000.

Wprowadzenie do nauk pomocniczych (epigrafika i papirologia):

a) E. Wipszycka (red.) Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu, t. 3: Źródłoznawstwo czasów późnego antyku, Warszawa 1999.

b) J. Kolendo, J. Żelazowski, współpraca E. Bunsch, Teksty i pomniki: zarys epigrafiki łacińskiej okresu Cesarstwa Rzymskiego, Warszawa 2003.

c) J. Bodel, Świadectwa epigraficzne: historia starożytna w świetle inskrypcji, przekł. A. Baziór, Poznań 2008.

d) A. Świderkówna, Życie codzienne w Egipcie greckich papirusów, Warszawa 2008.

e) A.E. Cooley, The Cambridge Manual of Latin Epigraphy, Cambridge 2012.

f) Ch. Bruun, J. Edmondson, Oxford Handbook of Roman Epigraphy, Oxford 2014.

g) R.S. Bagnall, The Oxford Handbook of Papyrlogy, Oxford 2009.

Atlasy:

a) L. M. Piotrowicz, Atlas historii starożytnej, Warszawa 1994.

b) R. J. A. Talbert (wyd.), The Barrington Atlas of the Greek and Roman World, Princeton - Oxford 2000.

c) Digital Atlas of the Roman Empire (Lund University): http://dare.ht.lu.se/

Ponadto obowiązuje literatura dotycząca zagadnień szczegółowych, omawianych podczas poszczególnych spotkań.

Efekty kształcenia:

I semestr grupa Z:

- zna najważniejsze wydarzenia polityczne zachodzące w różnych okresach dziejów greckich;

- ma podstawową wiedzę o ustroju polis okresu klasycznego;

- potrafi analizować różne typy źródeł i oceniać uzyskane na tej podstawie informacje;

- potrafi wskazać na mapie najważniejsze centra świata greckiego.

Semestr zimowy – dr hab. Aleksander Wolicki grupa 0:

Głównym metodologicznym celem zajęć jest zapoznanie uczestników z różnorodnymi rodzajami źródeł, jakie stoją do dyspozycji historyka starożytnej Grecji, świata hellenistycznego i Rzymu, takimi jak dzieła historiograficzne, inskrypcje, dzieła filozoficzne czy rzeźba, oraz pokazanie jak bardzo ich właściwe odczytanie zależy od zrozumienia konwencji, w jakiej zostały sporządzone, i od celu, jakiemu miały służyć. W efekcie student ma posiąść umiejętność ich samodzielnej analizy.

Uczestnik zajęć winien z nich wynieść pewną liczbę informacji o cywilizacji Greków i Rzymian: pojęć, zdarzeń, dat, nazw własnych, etc.

Ważnym elementem zajęć ma być też śledzenie współczesnych dyskusji naukowych, co pomoże uczestnikom kształtować w sobie umiejętność krytycznego ustosunkowania się nie tylko do samych źródeł, ale także do ich zastanych interpretacji.

Metody i kryteria oceniania:

I semestr grupa Z:

Na podstawie obecności oraz aktywnego udziału w zajęciach

Semestr zimowy – dr hab. Aleksander Wolicki grupa 0:

Poza frekwencją (maksimum jedna nieodrobiona nieobecność w semestrze) podstawowym kryterium oceny poszczególnych uczestników będą obserwacje prowadzącego odnośnie do ich udziału w dyskusji i odpowiedzi na zadawane (także imiennie) pytania. Trafność tych obserwacji będzie kontrolowana poprzez zestawienie z wynikami kończących każdy semestr testów z mapy, na których pojawią się wyłącznie takie nazwy geograficzne, które padały na zajęciach w trakcie semestru. W sytuacjach, gdy nie będzie jasności co do oceny (zwłaszcza w przypadku zbyt ograniczonej aktywności danej osoby w dyskusji) prowadzący rezerwuje sobie prawo do indywidualnego odpytania uczestnika zajęć w trybie dyżuru z całości/części materiału z całego semestru.

II semestr grupa 01

Podstawą zaliczenia ćwiczeń są:

- obecność (najwyżej dwie nieusprawiedliwione nieobecności w semestrze, w tym konieczność zaliczenia jednego pominiętych z tematów podczas dyżuru)

- przygotowanie do zajęć i aktywny udział w dyskusji

- min. 51% punktów w kolokwium z wybranego alfabetu semickiego (hebrajski/aramejski, syriacki lub arabski)

- min. 51% punktów w kolokwium z geografii Cesarstwa Rzymskiego

II semestr grupa 02

Podstawą zaliczenia ćwiczeń są:

- obecność (najwyżej dwie nieusprawiedliwione nieobecności w semestrze, w tym konieczność zaliczenia jednego pominiętych z tematów podczas dyżuru)

- przygotowanie do zajęć i aktywny udział w dyskusji

- min. 51% punktów w kolokwium z wybranego alfabetu semickiego (hebrajski/aramejski, syriacki lub arabski)

- min. 51% punktów w kolokwium z geografii Cesarstwa Rzymskiego

Zakres tematów:

zob. w opisie przedmiotu

Semestr zimowy – dr hab. Aleksander Wolicki grupa 0:

1. Zajęcia wstępne

- Sprawy organizacyjne.

- Podstawowe pomoce badacza starożytności.

2. Homer Odyseja, wojna trojańska i tzw. „świat homerowy”

(i) Postać Homera

- Najstarsze wzmianki o Homerze.

- Hellenistyczna tradycja biografistyczna.

- Nowożytny spór o imię Homera

Źródło: Homer, Odyseja, w tł. J. Parandowskiego (było wiele wydań).

[UWAGA! Na te zajęcia trzeba przeczytać pierwsze 12 pieśni]

Literatura: J. Łanowski wstęp do Iliady w przekładzie K. Jeżewskiej (seria BN wydania od 1986 roku!) i T. Sinko, Literatura grecka, t. I cz. 1: Literatura archaiczna VIII-VI w., Kraków 1931,31-62 lub H. Podbielski, „Homer wczoraj i dziś”, [w:] Literatura Grecji starożytnej, t. I, Epika-liryka-dramat, red. H. Podbielski, Lublin 2005, 67-90.

(ii) Teorie powstania poematów homerowych.

- Wystąpienie Friedricha Wolfa.

- Spór pluralistów z unitarystami.

- Teoria formularna.

- Homer między literaturą ustną a pisaną.

Źródło:

j.w.

[UWAGA! Na te zajęcia należy przeczytać Odyseję do końca czyli drugie 12 pieśni]

Opracowania:

j.w. + wstęp Z. Abramowiczówny do tł. Odysei pióra L. Siemieńskiego w serii BN.

(iii) Kwerenda: ofiara w Odysei.

- Typologia aktów ofiarnych.

- Przebieg aktu ofiarnego.

- Religijny sens ofiary.

Źródło:

j.w.

Opracowania:

P. Vidal-Naquet, Czarny Łowca, Warszawa 2003,37-61 (= roz.1.1. Religijne i mityczne aspekty ziemi i ofiary w Odysei) i E. Wipszycka & B. Bravo, Historia starożytnych Greków, t.I Warszawa 1988,297-335 lub W. Lengauer, Religijność starożytnych Greków, Warszawa 1994, ss. 78-111 (= roz. III Ofiara, kult, święto).

(iv) Podsumowanie. Co to jest „świat homerowy”?

- Definicja poezji heroicznej.

- Próba zakreślenia jej przydatności jako źródła historycznego.

Źródło:

j.w.

Opracowania:

J. Griffin, Homer, Warszawa 1999, 9-31; E. Wipszycka & B. Bravo, Historia starożytnych Greków, t.I, Warszawa 1988, 124-125; L. Trzcionkowski, „Historyczne aspekty eposu homeryckiego”, [w:] Literatura Grecji starożytnej, t. I, Epika-liryka-dramat, red. H. Podbielski, Lublin 2005,41-66.

3. Przedstawienie aktu ofiarnego w malarstwie wazowym

(i) Przedstawienia wazowe jako źródło historyczne

- Malarze wazowi – nośnik – język i treść obrazu – odbiorcy.

- Charakterystyka malarstwa wazowego jako źródła historycznego

Opracowania:

- M. L. Bernhard, Greckie malarstwo wazowe, Ossolineum 1966, ss. 1-79 [VIa.2250ab]

lub:

- J. Boardman, Sztuka grecka, Toruń 1999, ss. 35-42; 54-63; 100-123; 198-215; 247-249 [VIa.3617a-c]

(ii) Analiza wybranych przedstawień.

- Identyfikacja akcesoriów, postaci i przestrzeni ofiarnej

- Węzłowe punkty aktu ofiarnego w przedstawieniach wazowych

- Malarstwo wazowe jako źródło do poznania mentalności religijnej

Źródła:

- trzy przedstawienia wazowe [w:] Cambridge Ancient History, vol. IVbis, il. nr.222 [VIa.2972/4bis] i Cambridge Ancient History, vol. VIbis, il. nr 141 i 142 [VIa.2972/6bis]

[UWAGA! Proszę czytać uważnie opisy ilustracji.]

Opracowania:

(a) dla wszystkich:

- patrz literatura wyżej Blok 2 (iii)

[UWAGA! Proszę aby osoby które czytały podręcznik B. Bravo & E. Wipszyckiej czytały teraz rozdział książki W. Lengauera, i na odwrót]

(b) „nadprogramowo” dla ambitnych osób angielsko- lub francuskojęzycznych:

- F. Lissarague, Vases grecs, Hazan 1999, ss. 134-152 (= roz. Hommes et dieux) [VIa.3547]

- W. Burkert, Greek Religion, Oxford 1990, ss. 54-75 [VIa.2896]

4. Heros – mit – polityka. Kości Orestesa

- Herodot i jego dzieło

- Kontekst opowieści o translacji szczątków Orestesa

- Heros

- Polityczny aspekt mitu

Źródło:

- Herodot, Dzieje, ks. I, 46-68

Opracowania:

G.L. Huxley, “Bones for Orestes”, GRBS 20 (1979), 145–148; A. Wolicki, Symmachia spartańska w VI -V w. p.n.e., Warszawa 2012, 218-224; M. Nafissi, “Oreste, Tisameno, gli Ephoreia e il santuario delle Moire a Sparta”, [in:] Vestigia. Miscellanea di studi storico-religiosi in onore di Filippo Coarelli nel suo 80o anniversario (Potsdamer Altertumwissenschaftliche Beiträge, Band 55), a cura di V. Gasparini, Stuttgart 2016, 633-644

5. Proces Sokratesa

(i) Proces Sokratesa. Tradycja źródłowa

- Obrona Platona a Obrona Ksenofonta.

- Diogenes Laertios i jego źródła.

Źródła:

- Platon, Obrona Sokratesa (wiele wydań)

- Ksenofont, Obrona Sokratesa

- Ksenofont, Wspomnienie o Sokratesie, ks. I, rozdz. 1-2

[Obydwa teksty Ksenofonta znajdują się w: Ksenofont, Pisma sokratyczne, tłum. L. Joachimowicz, Warszawa 1967]

- Diogenes Laertios, Żywoty sławnych filozofów, PWN Warszawa 1988, ss. 86-104 (roz. o Sokratesie)

Opracowania:

- M.H. Hansen, The Trial of Socrates - from the Athenian Point of View, Copenhagen 1995, ss. 4-15 [BUW 676191]

- M-F. Baslez, Prześladowania w starożytności, Kraków 2009, ss. 25-38

(ii) Proces Sokratesa. Rekonstrukcja zdarzeń i ich interpretacja

- Przebieg procesu publicznego w Atenach V-ego wieku.

- Przypadek Sokratesa: oskarżyciele, treść aktu oskarżenia, mowy stron, wyrok.

- Konkluzja: co to była asebeia?

Źródła:

j.w.

Opracowania:

- M. H. Hansen, The Trial of Socrates - from the Athenian Point of View, Copenhagen 1995, ss. 16-31

- tegoż, Demokracja ateńska w czasach Demosthenesa, Warszawa DiG 1999, ss. 186-211 (o sądach ateńskich)

6. Kult władców a greckie poleis

(i) List króla Antygona Jednookiego do Skepsis

- Wydarzenia poprzedzające pokój 311 r. p.n.e.

- Relacja Diodora a list Antygona

- Funkcjonowanie kancelarii władcy hellenistycznego

- Problem: po co władcy hellenistycznemu grecka polis?

Źródła:

- List Antygona do Skepsis [w:] Wybór źródeł do historii starożytnej, red. A.S. Chankowski, Warszawa 1995, ss. 59-60

- Diodor Sycylijski, Biblioteka, XIX.61-62; 105; XX.19 [w:] tamże, ss. 56-57 + ksero w depozycie w Lektorium IFK

Opracowania:

- Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu, I/II2 [red.] E. Wipszycka, Warszawa PWN 2001, ss. 59-61 (o Diodorze)

- B. Bravo & E. Wipszycka, Dzieje starożytnych Greków, t.III Warszawa PWN 1992, ss. 20-29 albo F.W. Walbank, Świat hellenistyczny, Warszawa 2003, ss. 44-56 (o wydarzeniach lat 323-311 p.n.e.) i o pokoju 311 r. p.n.e.

- o liście Antygona: B.C. Welles, Royal Correspondence in the Hellenistic Period, New Haven 1934, ss. 6-12 [ksero w dep.] (dla osób anglojęzycznych); E. Will, Histoire politique du monde hellenistique, vol. I, Nancy 1979, ss. 61-65 [VIa.2108b/1] (dla osób francuskojęzycznych) lub H.H. Schmitt, Staatsverträge des Altertums, Bd III, München 1969, ss. 43-44 [VIb.840/3] (dla osób niemieckojęzycznych)

(ii) Uchwała miasta Skepsis ku czci Antygona

- Relacja między listem Antygona a uchwałą Skepsis.

- Problem: czy miasta greckie uważały królów za bogów?

Źródło:

Uchwała Skepsis ku czci Antygona [w:] Wybór źródeł do historii starożytnej, red. A.S.Chankowski, Warszawa 1995, ss. 61-62

Opracowania:

- M.M. Austin, The Hellenistic World fom Alexander to the Roman Conquest, Cambridge 1981, ss. 59-60 [VIb.965] (komentarz do uchwały)

- B. Bravo & E. Wipszycka, Dzieje starożytnych Greków, t. III PWN 1992, ss. 512-521 (o kulcie władców)

- E. Wipszycka, O starożytności polemicznie, Warszawa 1994, ss. 44-59 (polis w czasach hellenistycznych)

7. Zajęcia końcowe: test z mapy.

II semestr grupa 01

1. Zajęcia wprowadzające, omówienie podręczników i pomocy naukowych.

Już na pierwsze zajęcia proszę o zapoznanie się z rozdziałami: L. Mrozewicz, „Przedsłowie: Karl Christ i Rzym nieprzemijający”, [w:] K. Christ, Historia Cesarstwa Rzymskiego od Augusta do Konstantyna, przekł. A. Gierlińska, Poznan - Gniezno 2016, s. 11–23 oraz K. Christ, „Wstęp”, [w:] Tamże, s. 27–42.

2. Języki tyrreńskie a kwestia etruska.

a) Źródła literackie:

Dionizjusz z Halikarnasu I 30.

Herodot I 94; VI 136–140

Strabon, Geografia 5.2

Swetoniusz, Żywot Klaudiusza, 42.2.

M. Pallottino, Etruskowie, przekł. J. Maliszewska-Kowalska, Warszawa 1968.

J.B. Ward-Perkins, „The problem of Etruscan origin. Some thoughts on historical method”, Harvard Studies in Classical Philology 64 (1959), s. 1–26.

A. Bloch, Etruskowie, przekł. M. Kapełuś, Warszawa 1995.

A. Ziółkowski, Historia Rzymu, Poznań 2004, s. 17–30.

D. Briquel, „Etruscan origins and the ancient authors”, [w:] J. Turfa, The Etruscan World, London - New York 2013, s. 36–56.

M. Pallottino, L’origine degli Etruschi (Florence 1947).

A.A. Carpino, S. Bell, A Companion to the Etruscans, Chichester 2016, s. 221.

b) Stela z Lemnos:

Rozdział: Parallel inscriptions on the Lemnos Stele, [w:] J.G.P. Best, F.C. Woudhuizen (eds.), Lost Languages from the Mediterranean, Leiden 1989, 139-152.

Rozdziały: „Written documents and inscribed objects” (s. 386–390) i „The Etrusan language” (s. 457–468), [w:] J. Macintosh Turfa (red.), The Etruscan World, London - New York 2013.

Rozdział: „Who were the Etruscans?”, [w:] T.J. Cornell, The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars, London – New York 1995, 45–47.

H. Eichner, „Neues zur Sprache der Stele von Lemnos”, Journal of Language Relationship 7 (2012), 9–32.

L. Bonfante, Język etruski, przekł. W. Dobrowolski, Warszawa 1998.

Jan G. P. Best, Fred C. Woudhuizen, Lost Languages from the Mediterranean, 137-151.

c) inne inskrypcje

M. Pallottino, Etruskowie, przekł. J. Maliszewska-Kowalska, Warszawa 1968, s. 74-83 i 291-364.

J. N. Adams, Bilingualism and the Latin Language, Cambridge 2002, 160–184.

3. Założenie Rzymu w przekazach literackich i źródłach materialnych

a) wybrane źródła literackie:

Plutrach, Żywot Romulusa w: Tenże, Żywoty równoległe. t. 1: Tezeusz - Romulus i ich porównanie, Likurg - Numa i ich porównanie, przekł. i wstęp K. Korus, przyp. i koment. L. Trzcionkowski i K. Korus, Warszawa 2004, s. 128–186.

Tytus Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta: księgi I-V, przeł. A. Kościółek, wstęp J. Wolski, oprac. M. Brożek, Wrocław 1968, księga I.

Dionysius of Halicarnassus, The Roman antiquities, ed. i przekł. E. Carey, LCL, Cambridge – London 2001, I 72-90.

Cyceron, De republica, księga II – Marek Tuliusz Cyceron, O państwie, O prawach, przekł. I. Żółtowska, Kęty 1999.

T.J. Cornell, The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars (London: New York: Routledge, 1995), 1–26, 48–80, 399–402.

G. Forsythe, A Critical History of Early Rome: From Prehistory to the First Punic War, Berkely - Los Angeles - London 2005, 59–77 oraz s. 369–370.

Cambridge Ancient History, t. 7/2, s. 347-350.

T. Venning (red.), A Chrolonogy of the Roman Empire, London - New York 2011, s. 1-20.

b) archeologia: A. Ziółkowski, Historia Rzymu, Poznań 2004, s. 17–47.

A. Ziółkowski, „"Mur Palatyński" i Porta Mugonia. Krytyka pewnej identyfikacji”, Roczniki Humanistyczne 51 (2003) s. 19-41.

A. Ziółkowski, „Primordia Urbis”, [w:] J. Wolski, T. Kotula, A. Kunisz, Starożytny Rzym we współczesnych badaniach. Państwo - Społeczeństwo - Gospodarka. Liber in memoriam Lodovici Piotrowicz, Kraków 1994, s. 11-48.

T.J. Cornell, The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars (London: New York: Routledge, 1995), 26–30.

4. Cursus honorum senatorów, ekwitów i dekurionów

źródła:

wybrane inskrypcje honoryfikacyjne dla senatorów, ekwitów i urzędników municypalnych z ILS i CIL.

K. Królczyk, J. Trynkowski, „Inskrypcje łacińskie” [w:] Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu. Źródłoznawstwo starożytności klasycznej, red. E. Wipszycka, t. I/II, Warszawa 2001, s. 186-252.

J. Żelazowski, „Aneks: Wykaz skrótów epigraficznych”, [w:] J. Kolendo, J. Żelazowski, E. Bunsch, Teksty i pomniki: zarys epigrafiki łacińskiej okresu Cesarstwa Rzymskiego, Warszawa 2003, s. 205-230.

Rozdział „Problemy metodologiczne. Wybrane kwestie”, [w:] K. Kłodziński, Officium a rationibus. Studium z dziejów administracji rzymskiej w okresie pryncypatu, Toruń 2017, s. 33-44.

5. Prześladowania chrześcijan (męczeństwo Polikarpa):

Euzebiusz, Historia kościelna, księga IV 14-15.

E. Wipszycka, M. Starowieyski (wstęp, oprac. i red.), Męczennicy, Kraków 1991, 186–202.

J. Kozłowski, „‘... i ujrzał swoją poduszkę...’ – propozycja interpretacji wizji Polikarpa w Martyrium Policarpi 5,2, U Schyłku Starożytności. Studia Źrodłoznawcze 8 (2009), 65–78.

J. Kozłowski, „Datowanie Martyrium Polycarpi w świetle zależności od De Morte Peregrini i Fugitivi Lukiana z Samostaty”, U schyłku starożytności - Studia źródłoznawcze 7 (2008), 64–86.

E. Wipszycka, Kościół w świecie późnego antyku, Warszawa 2017 [rozdział o prześladowaniach chrześcijan].

6. Źródła dokumentarne z późnoantycznego Bliskiego Wschodu: archiwum z Petry.

Wybrane dokumenty z: J. Frösén, A. Arjava, Z.T. Fiema, T. Gagos, The Petra Papyri, t. 1-5, Amman 2002–2018.

A. Arjava, „People of Petra”, [w:] A. Arjava, J. Frösén, J. Kaimio, The Petra Papyri, t. 5, Amman 2018, s. 1–7.

J. Frösen, „From carbonized papyri to the monastery of Saint Aaron at Petra: The ‘Last will’ of Mr. Obodianos (P.Petra inv. 6a)”, in: T. Derda, A. Łajtar, J. Urbanik (eds.), Proceedings of the 27th International Congress of Papyrology: Warsaw 29.07—3.08 2013 (Journal of Juristic Papyrology Supplement 28, Warsaw: the Raphael Taubenschlag Foundation, 2016), s. 2013–2024.

J. Frösén, P. Miettunen, „Aaron in religious literature, myth and legend”, in: Z.T. Fiema, J. Frösén (eds.), Petra – The Mountain of Aaron, vol. 1: The Church and the Chapel (Helsinki: Societas Scientiarum Fennica, 2008), s. 5–25.

7. Mapa z Madaby a Onomasticon Euzebiusza z Cezarei

Donner, H., and Cüppers, H., Die Mosaikkarte von Madeba, vol. 1 (Wiesbaden: O. Harrassowitz, 1977-).

Avi-Yonah, M., The Madaba Mosaic Map (Jerusalem: Israel Exploration Society, 1954).

Zob też: http://servus.christusrex.org/www1/ofm/mad/index.html

Donner, H., The Mosaic Map of Madaba: An Introductory Guide (Kampen: Kok Pharos, 1992).

Piccirillo, M., The Mosaics of Jordan (Amman, Jordan: American Center of Oriental Research, 1992 [2008, 3rd ed.], 26-34 i 82-94 z ilustracjami.

8. Wzrost i upadek domu Jafny

Wybrane ustępy z dzieł Prokopiusza z Cezarei, Jana Malalasa, Jana z Efezu, Michała Syryjskiego dotyczące fylarchatu al-Ḥāritha i al-Mundhira.

Rozdziały: Arabs in the Conflict between Rome and Persia, AD 491–630 oraz Arabs and Christianity w: G. Fisher (red.), Arabs and Empires before Islam, Oxford 2015.

C. Morrisson (red.), Świat Bizancjum, t. 1: Cesarstwo Wschodniorzymskie 330-641, przekł. A Graboń, Kraków 2011, s. 39-51 (zarys wojen z Persją Justyniana), 459-461.

II semestr grupa 02:

1. Zajęcia wprowadzające, omówienie podręczników i pomocy naukowych.

Już na pierwsze zajęcia proszę o zapoznanie się z rozdziałami: L. Mrozewicz, „Przedsłowie: Karl Christ i Rzym nieprzemijający”, [w:] K. Christ, Historia Cesarstwa Rzymskiego od Augusta do Konstantyna, przekł. A. Gierlińska, Poznan - Gniezno 2016, s. 11–23 oraz K. Christ, „Wstęp”, [w:] Tamże, s. 27–42.

2. Założenie Rzymu w przekazach literackich i źródłach materialnych

a) wybrane źródła literackie:

Plutrach, Żywot Romulusa w: Tenże, Żywoty równoległe. t. 1: Tezeusz - Romulus i ich porównanie, Likurg - Numa i ich porównanie, przekł. i wstęp K. Korus, przyp. i koment. L. Trzcionkowski i K. Korus, Warszawa 2004, s. 128–186.

Tytus Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta: księgi I-V, przeł. A. Kościółek, wstęp J. Wolski, oprac. M. Brożek, Wrocław 1968, księga I.

Dionysius of Halicarnassus, The Roman antiquities, ed. i przekł. E. Carey, LCL, Cambridge – London 2001, I 72-90.

Cyceron, De republica, księga II – Marek Tuliusz Cyceron, O państwie, O prawach, przekł. I. Żółtowska, Kęty 1999.

T.J. Cornell, The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars (London: New York: Routledge, 1995), 1–26, 48–80, 399–402.

G. Forsythe, A Critical History of Early Rome: From Prehistory to the First Punic War, Berkely - Los Angeles - London 2005, 59–77 oraz s. 369–370.

Cambridge Ancient History, t. 7/2, s. 347-350.

T. Venning (red.), A Chrolonogy of the Roman Empire, London - New York 2011, s. 1-20.

b) archeologia: A. Ziółkowski, Historia Rzymu, Poznań 2004, s. 17–47.

A. Ziółkowski, „"Mur Palatyński" i Porta Mugonia. Krytyka pewnej identyfikacji”, Roczniki Humanistyczne 51 (2003) s. 19-41.

A. Ziółkowski, „Primordia Urbis”, [w:] J. Wolski, T. Kotula, A. Kunisz, Starożytny Rzym we współczesnych badaniach. Państwo - Społeczeństwo - Gospodarka. Liber in memoriam Lodovici Piotrowicz, Kraków 1994, s. 11-48.

T.J. Cornell, The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars (London: New York: Routledge, 1995), 26–30.

3. Graffiti w świecie rzymskim

Wybrane graffiti z CIL IV

Lukian, Dialogi heter

Plutarch, Moralia, De curiositate/O wścibstwie 520D–E

Marcjalis, Epigram XII 61

Rozdziały: „Introduction”, „Gender and Genre: The Case of CIL 4. 5296” i „Poetic Politics, Political Poetics”, w K. Milnor, Graffiti and the Literary Landscape in Roman Pompeii, Oxford 2014.

4. Cursus honorum senatorów, ekwitów i dekurionów

źródła:

wybrane inskrypcje honoryfikacyjne dla senatorów, ekwitów i urzędników municypalnych z ILS i CIL.

K. Królczyk, J. Trynkowski, „Inskrypcje łacińskie” [w:] Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu. Źródłoznawstwo starożytności klasycznej, red. E. Wipszycka, t. I/II, Warszawa 2001, s. 186-252.

J. Żelazowski, „Aneks: Wykaz skrótów epigraficznych”, [w:] J. Kolendo, J. Żelazowski, E. Bunsch, Teksty i pomniki: zarys epigrafiki łacińskiej okresu Cesarstwa Rzymskiego, Warszawa 2003, s. 205-230.

Rozdział „Problemy metodologiczne. Wybrane kwestie”, [w:] K. Kłodziński, Officium a rationibus. Studium z dziejów administracji rzymskiej w okresie pryncypatu, Toruń 2017, s. 33-44.

5. Źródła dokumentarne z rzymskiego Bliskiego Wschodu: archiwum Babathy i Salome Komaïse

wybrane dokumenty z Y. Yadin i inni (wyd.), The Documents from the Bar Kokhba Period in the Cave of Letters: Hebrew, Aramaic and Nabatean-Aramaic Papyri, t. 1-3, Jerusalem 1989-2002 oraz H.M. Cotton, A. Yardeni, Aramaic, Hebrew, and Greek Documentary Texts from Naḥal Ḥever and other Sites, Oxford 1997.

Ph. F. Esler, Babatha's Orchard: The Yadin Papyri and an Ancient Jewish Family Tale Retold, Oxford 2017.

K. Czajkowski, Localized Law: The Babatha and Salome Komaise Archives, Oxford 2017.

F. Millar, The Roman Near East, 31 BC-AD 337, Cambridge - London 1993.

M. Sartre, Wschód rzymski. Prowincje i społeczeństwa prowincjonalne we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego w okresie od Augusta do Sewerów (31 r. p.n.e. – 235 r. n.e.), przekł. S. Rościcki, red. naukowa K. Nawotka, Wrocław 1997.

6. Prześladowania chrześcijan (Dioklecjan, Galeriusz, Maximinus Daia):

Laktancjusz, De mortibus persecutorum, [w:] Laktancjusz, Pisma wybrane: De mortibus persecutorum, Epitome, De ira Dei, przekł. i komentarz J. Czuj, Poznań 1933.

Euzebiusz, Historia kościelna, księgi VIII i IX.

wyrocznia z Didymy w sprawie chrześcijan [IGC 224]

petycja miast Licji i Pamfilii w sprawie chrześcijan [CIL III 12132 = OGIS 569 = IGC 282 = TAM II/3 785]

reskrypt cesarza Maximinusa Dai w sprawie chrześcijan z Kolbasa/Kuşbaba w Pamfilii [Mitchell 1988]

N. Lenski, Constantine and the Cities: Imperial Authority and Civic Politics, Philadelphia 2016, 93-96 [inicjatywa oddolna, wygnania].

Mitchell, S., 1988, ‘Maximinus and the Christians in A.D. 312: A new Latin

inscription’, The Journal of Roman Studies 78, pp. 105–124.

J. Daniélou, H. I. Marrou, wprow. R. Aubert, Historia Kościoła, t. 1: Od początków do roku 600, przekł. M. Tarnowska, Warszawa 1986 [rozdział o prześladowaniach za Tetrarchów].

E. Wipszycka, Kościół w świecie późnego antyku, Warszawa 2017 [rozdział o prześladowaniach chrześcijan].

7. Program ikonograficzny kościoła w Kissufim (Kibbutz Magen/Tell Jamma).

Ameling, W., Ecker, A., Hoyland, R. (eds.), Corpus Inscriptionum Iudaeae/Palaestinae, vol. 3: South Coast, 2161-2648: A Multi-Lingual Corpus of the Inscriptions from Alexander to Muhammad (Berlin - Boston, Massachusetts: De Gruyter, 2014), nos. 2542-2547.

Cohen, R., "A Byzantine Church and Mosaic Floor near Kissufim/כנסייה ורצפות-פסיפס ביזאנטיות ליד כיסופים", Qadmoniot 12 (1979), 19-24.

G.W. Bowersock, Mosaics as History: The Near East from Late Antiquity to Islam, Cambridge, Mass. 2006.

8. Chrystianizacja plemion arabskich: Walens i Mavia

Rufin z Akwilei HE XI 6

Sokrates Scholastyk HE IV 36

Hermiasz Sozomen HE VI 38

Teodoret z Cyru HE IV 23

inskrypcje z D. Feissel, „Les martyria d’Anasartha”, [w:] Mélanges Gilbert Dagron (Travaux et Mémoires 14), Paris 2002, s. 201–220.

G. Bowersock, „Mavia, Queen of the Saracens”, [w:] W. Eck (red), Studien zur antiken Sozialgeschichte: Festschrift Friedrich Vittinghoff, Cologne 1980, s. 477–495.

O. Schmitt, „Mavia, die Königin der Sarazenen”, [w:] Th. Herzog, W. Holzwarth (red.), Nomaden und Sesshafte – Fragen, Methoden, Ergebnisse, t. 1 (Orientwissenschaftliche Hefte 9, Mitteilungen des SFB „Differenz und Integration” 4/1), Halle 2003, s. 163–179.

Metody dydaktyczne:

Semestr zimowy – dr hab. Aleksander Wolicki grupa 0:

Zajęcia są prowadzone w formie dyskusji. W optymistycznym wariancie rolą prowadzącego będzie sformułowanie problemów, moderowanie dyskusji i jej podsumowanie. Dla osób, które chcą się wykazać, przewidywane są referaty (sprawozdanie z lektury obcojęzycznej). W trakcie każdego semestru odbędzie się jeden sprawdzian ze znajomości mapy. W pierwszym z mapy Grecji i greckiej kolonizacji, w drugim z mapy Italii rzymskiej i Imperium Romanum. Nieobecności (powyżej jednej) studenci będą zaliczać w formie rozmowy indywidualnej na dyżurach.

II semestr grupa 01

Zajęcia są poświęcone pracy ze źródłami do wybranych kluczowych zagadnień z zakresu historii starożytnego Rzymu od założenia miasta do końca późnego antyku (połowa VII w.). Studenci samodzielnie przygotowują materiał źródłowy i literaturę przedmiotu przed zajęciami. Następnie w trakcie zajęć, pod kierunkiem prowadzącego, prowadzą analizę krytyczną źródeł z wykorzystaniem wiedzy zbudowanej na podstawie literatury przedmiotu.

Ćwiczenia zapoznają studentów z możliwościami i ograniczeniami wykorzystania podstawowych źródeł historiograficznych i literatury antycznej do poszerzania naszej wiedzy o przeszłości, a także uczą ich konfrontowania ze źródłami materialnymi, ikonograficznymi i epigraficznymi.

II semestr grupa 02:

Zajęcia są poświęcone pracy ze źródłami do wybranych kluczowych zagadnień z zakresu historii starożytnego Rzymu od założenia miasta do końca późnego antyku (połowa VII w.). Studenci samodzielnie przygotowują materiał źródłowy i literaturę przedmiotu przed zajęciami. Następnie w trakcie zajęć, pod kierunkiem prowadzącego, prowadzą analizę krytyczną źródeł z wykorzystaniem wiedzy zbudowanej na podstawie literatury przedmiotu.

Ćwiczenia zapoznają studentów z możliwościami i ograniczeniami wykorzystania podstawowych źródeł historiograficznych i literatury antycznej do poszerzania naszej wiedzy o przeszłości, a także uczą ich konfrontowania ze źródłami materialnymi, ikonograficznymi i epigraficznymi.

Grupy zajęciowe

zobacz na planie zajęć

Grupa Termin(y) Prowadzący Miejsca Akcje
1 każda środa, 11:30 - 13:00, sala 103
Krystyna Stebnicka, Paweł Nowakowski 3/20 szczegóły
2 każdy czwartek, 13:15 - 14:45, sala 118
Aleksander Wolicki, Paweł Nowakowski 9/20 szczegóły
Wszystkie zajęcia odbywają się w budynku:
Budynek dydaktyczny - Krakowskie Przedmieście 1
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.