Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Krytyka prawa w tradycji rosyjskiej 2200-1S193
Konwersatorium (KON) Semestr letni 2019/20

Informacje o zajęciach (wspólne dla wszystkich grup)

Liczba godzin: 30
Limit miejsc: (brak limitu)
Literatura:

Wybrana bibliografia:

1. [zbior.], Semiotyka dziejów Rosji, Wydawnictwo Łódzkie, Łodź, 1993;

2. James H. Billington, Ikona i topór. Historia kultury rosyjskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2008

3. Zbigniew Cywiński, Między samoderžaviem a nihilizmem - rosyjskie dyskusje o państwie prawnym u zarania XX wieku, Kwartalnik prawa publicznego, Rok III, Nr 2/2003. s. 58 - 94;

4. Zbigniew Cywiński, Rosyjski dualizm prawny a koncepcje Leona Petrażyckiego, [w:] Галина Фаизовна Гараева, Ярослав Турлуковски (ред.), Мысль Л.И. Петражицкого и современная наука права. Материалы международной научно-практической видео-конференции, Издательство «Экоинвест», Краснодар 2016, s. 455 – 474 (w języku rosyjskim: Збигнев Цывински, Русский правовой дуализм и концепции Льва Петражицкого, [w:] Галина Фаизовна Гараева, Ярослав Турлуковски (ред.), Мысль Л.И. Петражицкого и современная наука права. Материалы международной научно-практической видео-конференции, Издательство «Экоинвест», Краснодар 2016, s. 433 – 454).

5. Zbigniew Cywiński, Sprawiedliwość przeciwko prawu. Rosyjskie spory o prawo i sprawiedliwość, w: Jerzy Kwaśniewski [red. naukowy], Normatywność współczesnej Polski, Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2005, s. 207 - 255;

6. Zbigniew Cywiński, U źródeł terroru: nihilizm prawny a wykluczenie prawne. Przypadek rosyjski, w: Idee naukowe Adama Podgóreckiego. Pod red. Jerzego Kwaśniewskiego i Jana Winczorka, PTS, IPSiR UW, Warszawa 2009, s. 261 – 284.

7. Richard Pipes, Rosja carów, Wydawnictwo MAGNUM, Warszawa 2006;

8. Andrzej Walicki, Filozofia prawa rosyjskiego liberalizmu, Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa1995;

9. Andrzej Walicki, Zarys myśli rosyjskiej od oświecenia do renesansu religijno filozoficznego, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagielońskiego, Kraków, 2005.

10. Alexander Vucinich, Social Thought in Tsarist Russia. The Quest for a General Science of Society, 1861 - 1917, University of Chicago Press, Chicago and London, 1976..

Efekty uczenia się:

Z zakresu wiedzy:

poznanie sensu i znaczenia tradycji i kultury w życiu społecznym z uwzględnieniem zróżnicowania kulturowego i procesów konwergencji kulturowej; przyswojenie wiadomości dotyczących rosyjskiej tradycji i kultury z akcentem na kulturowe znaczenie zorganizowanych i władczych form przymusowej regulacji normatywnej tudzież społecznie utrwalonych obrazów sprawiedliwego porządku; zaznajomienie się z węzłowymi momentami kształtującymi podstawowe pojęcia i wyobrażenia kulturowe związane z prawem w dziejach rosyjskich.

Z zakresu umiejętności:

nabycie umiejętności posługiwania się terminologią socjologiczną w zakresie badań kulturowych i dotyczących wpływu obrazów przeszłości na współczesne zachowania społeczne, odróżnianie cech znaczących różnych kręgów kultury prawnej.

W zakresie innych kompetencji:

Nabycie umiejętności postrzegania prawa jako znaczącego elementu życia społecznego, dostrzeganie pluralizmu i złożoności kulturowej współczesnego świata i zdolności krytycznej analizy stereotypów i uprzedzeń kulturowych

Po zakończeniu procesu uczenia student:

• widzi prawo jako złożone zjawisko uwarunkowane społecznie i kulturowo;

• opisuje podstawowe elementy kultury prawnej;

• charakteryzuje tradycję prawną jako element kultury;

• opisuje cechy odróżniające rosyjską kulturę prawną od zachodniej kultury prawnej;

• wskazuje podstawowe czynniki wpływające na odmienność rosyjskiej tradycji prawnej;

• opisuje skutki konfliktu kulturowego wynikającego z odmienności tradycji prawnej;

• opisuje podstawowe etapy kształtowania się rosyjskiej tradycji prawnej;

• charakteryzuje wątki prawne w XIX wiecznym rosyjskim dyskursie społecznym:

• ocenia wpływ prawa na kształt ustroju społecznego i politycznego;

• wskazuje i potrafi scharakteryzować przejawy krytyki prawa i antylegalizmu

• odróżnia generalne prawa od jednostkowych przywilejów i potrafi wskazać przykłady;

• wskazuje źródła powstania w nauce rosyjskiej nurtu refleksji socjologiczno–prawnej;

• odróżnia wpływy rosyjskiej tradycji prawnej od wpływów ideologii marksistowskiej w sferze ideologii prawnych;

• opisuje mechanizm kształtowania się prawa sowieckiego w pierwszych dwóch dekadach;

• poddaje krytyce upraszczające interpretacje rosyjskiej rzeczywistości i historii.

Metody i kryteria oceniania:

kontrola obecności – 30%;

praca semestralna (w języku polskim, rosyjskim albo angielskim – 70%

Zakres tematów:

I. Wprowadzenie

1. zakres wykładu;

2. znaczenie problematyki dla analiz społecznego działania prawa we współczesnej Polsce.

3. ahistoryzm i akulturalizm w analizie obcych zjawisk kulturowych.

II. Kultura prawna i tradycja prawna

1. Rozumienie kultury w socjologii

2. Podstawowe cechy i wymiary kultury

3. Tradycja – trwanie jako fenomen kultury

4. Kultura prawna i tradycja prawna

5. Zróżnicowanie kultur i tradycji prawnych

III. Kultura i tradycja prawna Zachodu

1. Spór o cechy istotne tradycji prawnej Zachodu

2. Aksjologia kultury prawnej Zachodu

3. Wyznaczniki Zachodniej tradycji prawnej

4. Konflikty kulturowe

IV. Rosyjska kultura prawna

1. Odrębność i bliskość kultury rosyjskiej

2. Dualizm w kulturze rosyjskiej

3. krytyka prawa a antylegalizm

V. Ruś w Europie

1. Ruś a Rosja

2. Normanowie i Ruś – konteksty prawne

3. Orientacja na Bizancjum i jej konsekwencje dla wczesnoruskiej kultury prawnej

4. Rozwój ruskiej kultury prawnej do najazdu mongolskiego

5. krytyka prawa w literaturze cerkiewnej

VI. Ruś w Eurazji

1. „Jarzmo mongolskie”

2. Kształt zależności od Ordy i jego konsekwencje

3. antyokcydentalizm

VII. Ruś moskiewska

1. Przesłanki i konsekwencje stworzenie ideologii „Trzeciego Rzymu”

2. Odrębność ustroju rosyjskiego

3. Reformy cara Iwana IV

4. Przekształcenie struktury społecznej

VIII. Rosyjskie samowładztwo – prawo tożsame z władzą

1. Rosyjskie prawo oficjalne (zakon), jako nieekwiwalentny porządek nor¬matywny (cechy specyficzne prawa prywatnego);

2. Zakon, jako nieautonomiczny porządek nor¬matywny (cechy specyficzne prawa publicznego)

3. Własność i władza: przywileje zamiast praw.

IX. Układ społeczny samodzierżawia

1. Władca samodzierżca jako jedyny podmiot aktywny

2. Elita służebna zamiast szlachty (dvorianstwo)

3. Brak stanu trzeciego i nieeuropejski rozwój miast

4. Brak przesłanek powstania społeczeństwa obywatelskiego

5. Ekskluzja i otwartość – szczególne cechy rosyjskiej kultury prawnej

X. Reforma i rewolucja w rosyjskiej tradycji prawnej

1. Zachodnie rozumienie „reform” i „rewolucji” i ich ograniczona adekwatność w warunkach rosyjskich

2. Stereotypy: reformy zaniechane, reformy nieudane i reformy zmyślone

3. Przyczyny porażek reform podejmowanych w wieku XVIII

4. Stopniowa i niepełna okcydentalizacja prawa rosyjskiego w wieku XIX (do 1917 r.)

XI. Spory ideowe w Rosji XIX wieku i dualizm tradycji prawnej

1. Spór o „rosyjskość”(słowianofile, narodnicy, inteligencja)

2. Populistyczna krytyka prawa i błąd substytucji (utożsamienie prawa rosyjskiego z prawem Zachodu)

3. Pravda – prawo sprawiedliwe w opozycji do prawa oficjalnego

4. Oblicza antylegalizmu

XII. Kształcenie kadr prawniczych i rosyj¬skie profesje prawnicze

1. Krytyka profesji prawniczych jako jedna z form antylegalizmu kulturowego

2. Niedorozwój profesji prawniczych

3. Osobliwości kształcenia prawników w Rosji

4. Wymiar sprawiedliwości po reformach lat 60 i 70 XIX wieku

XIII. Spory o prawo w rosyjskiej nauce prawa

1. W poszukiwaniu adekwatnej do warunków rosyjskich nauki prawa

2. Dualizm idei prawnej a początki socjologicz¬nej refleksji prawnej w Rosji

3. Głowni przedstawiciele nurtu socjologicznego (Muromcew, Korkunow, Kowalewski, Petrażycki, Kistjakowski)

4. Dyskusja o pravovym gosudarstve – państwo prawne a państwo sprawiedliwe

XIV. Marksizm i rosyjska krytyka prawa

1. Marx i Engels o prawie

2. Marksistowska krytyka prawa

3. Rosyjskie spory z marksizmem (narodnicy)

4. Marksiści rosyjscy wobec problematyki prawnej

XV. Triumf rewolucyjnej sprawiedliwości (prawda) i restytucja samowładztwa (zakon)

1. Kulminacyjne momenty dyskusji o „prawie sowieckim”

2. Komunizm wojenny: dekret nr 1 i spory wokół pierwszej konstytucji (Reisner)

3. NEP - epizod marksistowski (Paszukanis)

4. Konstytucja stalinowska (Wyszyński)

Metody dydaktyczne:

Wykład

Grupy zajęciowe

zobacz na planie zajęć

Grupa Termin(y) Prowadzący Miejsca Akcje
1 każdy czwartek, 9:45 - 11:15, sala 1.2
Zbigniew Cywiński 12/15 szczegóły
Wszystkie zajęcia odbywają się w budynku:
Budynek Collegium Iuridicum II - Lipowa 4
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.