Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Blok tematyczny: Średniowiecze - Społeczeństwa w dobie przemian - ćwiczenia 3104-SMZ1BTSREDSWDPE
Ćwiczenia (CW) Semestr zimowy 2019/20

Informacje o zajęciach (wspólne dla wszystkich grup)

Liczba godzin: 28
Limit miejsc: (brak limitu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Literatura:

Zob. literatura do poszczególnych tematów

Efekty uczenia się:

Po zaliczeniu zajęć student zna w stopniu pogłębionym wybrane problemy historii społecznej średniowiecza, rozumie zróżnicowanie i podobieństwa organizacji i instytucji życia społecznego na różnych obszarach Europy, rozumie uwarunkowania gospodarcze, polityczne, religijne zmian dokonujących się w społeczeństwach europejskich w okresie IX-XV w. i towarzyszące im konflikty, zna wybrane typy źródeł wykorzystywanych w badaniach nad dziejami społecznymi średniowiecza i potrafi je analizować, zna i potrafi stosować specjalistyczną terminologię właściwą dla badań nad historią społeczną średniowiecza, rozumie interdyscyplinarny charakter badań nad historią społeczną.

Metody i kryteria oceniania:

Ocena ciągła aktywności, kolokwium

Zakres tematów:

I. Rodzina w średniowieczu (6 zajęć)

1. Małżeństwo jako fakt społeczny, religijny i ekonomiczny oraz jego przemiany. Świadomość genealogiczna i tożsamość rodzinna i rodowa.

Teksty źródłowe:

Augustyn z Hippony, Wartości małżeństwa, przeł. W. Eborowicz, w: Pisma świętego Augustyna o małżeństwie i dziewictwie. Przekład i komentarz, Lublin 2003, s. 73-116.

List Hinkmara z Reims do biskupów Rudolfa z Bourges i Frotara z Bordeaux, koniec 860 r., MGH Epistolae Karolini aevi, t. VI: Die Briefe des Erzbischofs Hinkmar von Reims, cz. 1, wyd. E. Perels, Berlin 1939, nr 136, s. 88-90.

Jonasz z Orleanu, O zasadach życia świeckich (De ordine laicali), IX w., fragment.

Dhuoda, Manuel pour mon fils, wyd. P. Riché, Paris 1975 [fragmenty]

Acta capitulorum nec non iudiciorum ecclesiasticorum selecta, wyd. B. Ulanowski, t. I-III, Kraków 1894-1908, wybór

Opracowania:

M. Biniaś-Szkopek, Małżonkowie przed sądem biskupiego oficjała poznańskiego w pierwszej ćwierci XV w., Poznań 2018, s. 57-67.

J. Strzelczyk, Dhuoda – smutny los pewnej rodziny, w: tenże, Pióro w wątłych dłoniach. O twórczości kobiet w dawnych wiekach, Warszawa 2007, s. 346-375.

2. Krewni boczni i grupa krewniacza. Wzajemne prawa i zobowiązania członków.

Teksty źródłowe:

Saga rodu z Laxdalu, Poznań 1973, rozdz. 18, 19.

Dokument zrzeczenia się przez Odrowążów roszczeń do dóbr stanowiących uposażenie klasztoru w Mogile z 1231 r., Zbiór dokumentów opactwa mogilskiego, wyd. E. Janota, w: Monografia opactwa cystersów we wsi Mogile, t. 2, Kraków 1867, nr 12, s. 10-11.

Księgi sądowe wiejskie, t. 1, wyd. B. Ulanowski, Starodawne prawa polskiego pomniki, t. 12, Kraków 1921, nr 7498, nr 7503.

Wyciągi z najstarszych ksiąg ziemskich dawnej ziemi krakowskiej, wyd. A. Z. Helcel, Starodawne prawa polskiego pomniki, t. 2, Kraków 1870, nr 2655, s. 419.

Opracowania:

M. Koczerska, Rodzina szlachecka w Polsce późnego średniowiecza, Warszawa 1975

Dyplomatyka staropolska, red. T. Jurek, Warszawa 2015, s. 253-288.

S. Kutrzeba, Sądy ziemskie i grodzkie w wiekach średnich, cz. 2, Kraków 1902 dostępne on-line w FBC

J. Tazbirowa, Rola polityczna Iwona Odrowąża, „Przegląd Historyczny”, 57, 1966, z. 2;

B. Śliwiński, Krąg krewniaczy biskupa krakowskiego Iwona Odrowąża, Zeszyty Naukowe Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Gdańskiego, Historia nr 14, Gdańsk 1984, s. 49-71;

II. Formy więzi osobistych – więzi wasalne ich geneza i rozwój (2 zajęcia)

Teksty źródłowe

List Einharda, MGH Epistolae, 5, Epistolae Karolini aevi, t. III, wyd. E. Duemmler, Berolini 1899, nr 29 i 30, s. 124, (dostępny on-line: www.dmgh.de).

Konstytucja o lennach Konrada II z 1037 r., MGH Diplomata regum et imperatorum Germaniae, t. IV: Diplomata Conradi II, Hannoverae et Lipsiae 1909, nr 244, s. 335-337 (dostępny on-line: www.dmgh.de).

S. Reynolds, Lenna i wasale, Kęty 2011, s. 38-72; 178-221; 417-446.

R. McKitterick, Królestwa Karolingów 751-987, Warszawa 2011.

O panowaniu Konrada II: T. Reuter, Germany in the Early Middle Ages, c. 800-1056, London-New York 1991, s. 183-220.

III. Wybrane wspólnoty społeczne

3. Wspólnota religijna (zakonna) i jej relacje z otoczeniem społecznym (2 zajęcia)

Teksty źródłowe

Fragmenty reguły św. Benedykta z Nursji, tłum. A. Świderkówna (dowolne wydanie), rozdz. 3, 16, 22, 23, 24, 25, 33, 35, 38, 44, 48, 58, 59, 63, 64, 69, 70.

Plan idealnego opactwa (Sankt-Gallen) - http://www.stgallplan.org/en/index_plan.html

Komentarz do reguły św. Benedykta Szmaragda z Saint Mihiel, rozdz. 59, przekład angielski: Smaragdus of Saint-Mihiel, Commentary on the rule of Saint Benedict, Kalamazoo 2007, s. 480-485 (on-line: http://www.litpress.org/excerpts/0879072121.pdf);

Ekkehard IV z Sankt Gallen, Przypadki klasztoru Świętego Galla, Kraków 2010.

Opracowania

J. Kłoczowski, Wspólnoty chrześcijańskie w tworzącej się Europie, Poznań 2003.

W. Vogler, Szkic historii opactwa Sankt Gallen, w: Kultura opactwa Sankt Gallen, Kraków 1999, s. 9-28 + ilustracje na stronach: 196-197.

M. de Jong, In Samuel’s Image. Child Oblation in the Early Medieval West, Leiden 1996.

4. Wspólnota miejska jej struktura i przemiany (2 zajęcia)

Teksty źródłowe

Umowa consorterii, Bolonia 1177 r., wyd. G. Gozzadini, Delle torri gentilizie di Bologna e delle famiglie alle quali prima appartennero, Bologna 187 [rist. 1980], dok. nr 1

Źródło:

Przywilej lokacyjny Krakowa, 1257

Opracowania:

H. Manikowska, Średniowieczne miasta-państwa na Półwyspie Apenińskim, w: Rozkwit średniowiecznej Europy, red. H. Samsonowicz, Warszawa 2001, s. 250-377.

J. Wyrozumski, Lokacja 1257 roku na tle rozwoju krakowskiego zespołu osadniczego oraz W. Bukowski, Z. Noga, Ustrój miasta Krakowa w XIII-XVIII wieku, w: Kraków europejskie miasto prawa magdeburskiego1257-1791, Kraków 2007, s. 34-68

S. Gawlas, Przełom lokacyjny w dziejach miast środkowoeuropejskich, w: Civitas Posnaniensis. Studia z dziejów średniowiecznego Poznania, red. Z. Kurnatowska, T. Jurek, Poznań 2005, (Poznańskie Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Wydział Historii i Nauk Społecznych, Prace Komisji Historycznej, t. 62), s. 133-162;

5. Wspólnota zawodowa i gospodarcze uwarunkowania jej funkcjonowania

Teksty źródłowe

Statut kazimierskiego cechu tkaczy z 1457 r., w: Kodeks dyplomatyczny miasta Krakowa 1257-1506, cz. 2, wyd. F. Piekosiński, Kraków 1882, nr 327, s. 439-444, fragmenty.

Opracowania:

J. Wyrozumski, Dzieje Krakowa, t. 1: Kraków do schyłku wieków średnich, Kraków 1992.

J. Wyrozumski, Tkactwo małopolskie w późnym średniowieczu, Warszawa-Kraków 1972.

T. Bogucka, H. Samsonowicz, Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej, Wrocław-Warszawa 1986.

Metody dydaktyczne:

Analiza wskazanych tekstów źródłowych w grupie, moderowana dyskusja w grupie.

Grupy zajęciowe

zobacz na planie zajęć

Grupa Termin(y) Prowadzący Miejsca Akcje
1 co druga niedziela (nieparzyste), 8:00 - 9:30, sala 2
co druga niedziela (nieparzyste), 9:45 - 11:15, sala 2
Aneta Pieniądz 6/ szczegóły
Wszystkie zajęcia odbywają się w budynku:
Budynek Pomuzealny
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.