Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Źródło historyczne a „nieklasyczna” historiografia. Poszerzenie metody czy jej negacja? 3104-M3K3-ZHNH
Konwersatorium (KON) Semestr letni 2020/21

Informacje o zajęciach (wspólne dla wszystkich grup)

Liczba godzin: 30
Limit miejsc: 15
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Literatura:

Literatura w układzie odpowiadającym kolejnym tematom:

1. L. Janowski, Propedeutyka czyli nauki przygotowawcze do historyi powszechnej, Warszawa 1846; J. Lelewel, Pisma metodologiczne. Historyki. Artykuły, otwarcia kursów, rozbiory. Dzieje historii jej badań i sztuki, Warszawa 1964.

2. G.G. Gervinus, Podstawy historyki, w: Opowiadanie historii w niemieckiej refleksji teoretycznohistorycznej i literaturoznawczej od oświecenia do współczesności, Poznań 2003, s. 97-107; J.G. Droysen, Zarys historyki, przeł. M. Bonecki, J. Duraj, Bydgoszcz 2012; Ch.V. Langlois, Ch. Seignobos, Wstęp do badań historycznych, Lwów 1912; A.Kuligowska, Koncepcja źródła historycznego Ernsta Bernheima w Lehrbuch der historischen Methode und der Geschichtsphilosophie, Historyka, t. 39 (2009), s. 35-55.

3. A. Kuligowska, Auffassung w koncepcji historii Ernsta Bernheima, Poznań 2013; A.F. Grabski, Dzieje historiografii, Poznań 2011.

4. M. Handelsman, Historyka. Zasady metodologji i teorji poznania historycznego, Kraków 1928; S. Kościałkowski, Historyka. Wstęp do studiów historycznych, Londyn 1954; W. Konopczyński, Historyka, Warszawa 2015.

5. A. Malewski, J. Topolski, O wyjaśnianiu przyczynowym w historii, „Kwartalnik Historyczny” 2, 1957.

6. G. Labuda, Próba nowej systematyki i nowej interpretacji źródeł historycznych, Studia Źródłoznawcze, t. 1 (1957), s. 3-52.

7. J. Topolski, Metodologia historii, Poznań 1984; J. Topolski, Teoria wiedzy historycznej Poznań 1983; W. Moszczeńska, Metodologia historii, Warszawa 1977.

8. A. Kuligowska, Auffassung w koncepcji historii Ernsta Bernheima, Poznań 2013; A.F. Grabski, Dzieje historiografii, Poznań 2011; J. Topolski, Trzy rozumienia pozytywizmu w historiografii w: tegoż, Teoria wiedzy historycznej, Poznań 1983, s. 59-68; Шпет Г. Г. История как проблема логики: Критические и методологические исследования. Часть первая. Материалы / Отв. ред.-составитель Т. Г. Щедрина. — М.; СПб.: Университетская книга, 2014- wybrany fragment; Шпет Г. Г. История как проблема логики. Часть вторая. Архивные материалы. Реконструкция Татьяны Щедриной. — М.; СПб.: Университетская книга, 2016 - wybrany fragment

9. Le Roy Ladurie, Montaillou. Wioska heretyków 1294-1324, Czerwonak 2014; R. Darnton, Wielka masakra kotów i inne epizody francuskiej historii kulturowej, Warszawa 2012, s. 93-126; W. Wrzosek, Historia-kultura-metafora. Powstanie nieklasycznej historiografii, Wrocław 1995; Uzupełniająco (lit. nieobowiązkowa): P. Schöttler, Die "Annales"-Historiker und die deutsche Geschichtswissenschaft, Tübingen 2015

10. B. Kürbis, Metody źródłoznawcze wczoraj i dziś, w Na progach historii, Poznań 1994, s. 259-276; B. Kürbis, Nowsze badania niemieckie z dziedziny tzw. nauk pomocniczych historii. Kryzys metody, Kwartalnik historyczny, R. 61 (1954), s. 386-391; E. Skibiński, Projekt źródłoznawstwa wg Brygidy Kürbis, Historia Slavorum Occidentis, 1 (2012), s. 11-21.

11. Wybrany fragment z: H. White, Metahistory: The Historical Imagination in Nineteenth-century Europe, Baltimore 2014 (lub inne wydanie). Uzupełniająco: P. Schöttler, Nach der Angst: Geschichtswissenschaft vor und nach dem "linguistic turn", Münster 2018; C. Dutt, Zwischen Sprache und Geschichte: zum Werk Reinhart Kosellecks, Göttingen 2013; H. White, The practical past, Chicago 2014.

12. W. Wrzosek, Źródło historyczne jako alibi realistyczne historyka, w: Historyk wobec źródeł. Historiografia klasyczna i nowe propozycje metodologiczne, red. J. Kolbuszewska i R. Stobiecki, Łódź 2010, s. 23–38.

13. B. Krupa, Wspomnienia obozowe – propozycja nowej lektury (na przykładzie wspomnień oświęcimskich), w: Gra i konieczność: zbiór rozpraw z filozofii historii i historii historiografii, G. Dominiak (red.), Bydgoszcz 2005, s. 195-209.

Efekty uczenia się:

Po zaliczeniu zajęć student:

- umiejętnie analizuje teksty teoretyczne dotyczące źródła historycznego;

- potrafi wyjaśnić różnice w koncepcjach źródła historycznego z różnych okresów historiografii;

- wyjaśnia, od którego momentu mamy do czynienia z historią jako nauką i potrafi to uargumentować;

- zna momenty przełomowe metodyki historycznej w XX wieku;

- potrafi wyjaśnić podstawowe pojęcia z historii metodyki;

- analizuje wpływ niemieckiej i francuskiej teorii źródła dla koncepcji polskiej.

Absolwent zna i rozumie:

- etniczne, kulturowe, ideologiczne, polityczne i inne uwarunkowania prowadzenia badań historycznych oraz zmienność tych uwarunkowań w czasie i przestrzeni, a także wpływ tych uwarunkowań na własną postawę badawczą oraz postawy innych badaczy.

Absolwent jest gotów do:

- samodzielnego identyfikowania dylematów związanych z wykonywaniem zawodu oraz społeczną odpowiedzialnością historyka, rozumie konieczność przestrzegania norm etycznych, standardów obowiązujących w pracy badawczej historyka i w popularyzacji wiedzy historycznej, a także do podejmowania działań na rzecz przestrzegania tych zasad przez innych.

Metody i kryteria oceniania:

Ocena ciągła aktywności.

Zakres tematów:

Zajęcia będą obejmowały następujące tematy:

1. Joachim Lelewel i Ludwik Janowski – najwcześniejsze polskie teorie źródła na początku nauki historycznej.

Zagadnienia: przypomnienie podstawowych pojęć z zakresu metodyki historycznej: pojęcie historii, rozróżnienie między metodyką a metodologią historii, od kiedy mówimy o historii jako nauce, czym jest propedeutyka i historyka, analiza tekstów J. Lelewela i L. Janowskiego, kontekst niemiecki i szkoła z Getyngi.

2. Teoria źródła historyków niemieckich i francuskich na przełomie XIX i XX wieku.

Zagadnienia: etapy pracy historyka, metoda historyczna, dyskusja wokół naukowości historii, czym jest tzw. historia „moralna” u Droysena, analiza wskazanych fragmentów książki Droysena oraz Langlois i Segniobos.

3. Karl Lamprecht i spór o metodę.

Zagadnienia: pojęcie starej i nowej metody historycznej.

4. Przedmarksistowskie koncepcje źródeł historycznych w Polsce w XX w.

Zagadnienia: analiza i porównanie wybranych fragmentów prac M. Handelsmana, S. Kościałkowskiego i W. Konopczyńskiego.

5. „Marksistowskie” ujęcia źródła historycznego w Polsce.

Zagadnienia: koncepcja historii w ujęciu marksistowskim, wpływ marksizmu na koncepcje źródła historycznego w Polsce.

6. Próba nowej interpretacji teorii źródła G. Labudy.

Zagadnienia: Pojęcie źródła w ujęciu G. Labudy, podział źródeł w ujęciu G. Labudy, „novum” w propozycji G. Labudy w odniesieniu do wcześniejszych koncepcji źródła historycznego.

7. Koncepcje źródła historycznego w ujęciu teoretyków powojennych – W. Moszczeńska i J. Topolski.

Zagadnienia: analiza propozycji koncepcji źródła historycznego i jego podziału na podstawie fragmentów podręczników J. Topolskiego i W. Moszczeńskiej.

8. Pozytywizm w historiografii – pojęcie worek czy realny zarzut?

Zagadnienia: pojęcie pozytywizmu w filozofii Comte’a, pozytywizm w historii – próba ujęcia definicyjnego.

9. Źródło w nowszych ujęciach – szkoła Annales.

Zagadnienia: propozycja nowego podejścia do źródeł wg szkoły z Annales: Braudel i Le Roy Ladurie, źródło w ujęciu szkoły z Annales, pojęcie długiego trwania w historii, pojęcie klasycznej i nieklasycznej historiografii.

10. Czym jest tzw. koncepcja źródłoznawcza Brygidy Kuerbis?

Zagadnienia: pojęcie źródła B. Kuerbis na tle dotychczasowych koncepcji, czym dla B. Kuerbis jest tzw. metoda źródłoznawcza, na czym polega pojęcie źródłoznawstwa wg B. Kuerbis.

11. Zwrot narratywistyczny – koncepcje Haydena White’a

Zagadnienia: pojęcie rekonstrukcji historycznej, pojęcie historiografii w ujęciu White’a, whiteowskie pojęcie fikcji w historii, narracja historyczna u White’a, źródło historyczne a prawda historyczna u White’a.

12. Nowe spojrzenie na refleksję źródłoznawczą – źródło jako „alibi” historyka.

Zagadnienia: pojęcie źródła historycznego w ujęciu W. Wrzoska, pojęcie źródła jako alibi w kontekście narracji historycznej.

13. Czy etyka dotyczy historii i źródła historycznego?

14. Zajęcia podsumowujące: próba odpowiedzi na pytanie umieszczone w tytule zajęć.

Prowadzący zastrzega sobie możliwość zmian w sylabusie, w tym co do kolejności zajęć oraz w zakresie literatury.

Metody dydaktyczne:

Dyskusję ze studentami na temat zadanych wcześniej tekstów źródłowych; elementy wykładu w celu wyjaśnienia bądź uzupełnienia trudniejszych merytorycznie kwestii.

Grupy zajęciowe

zobacz na planie zajęć

Grupa Termin(y) Prowadzący Miejsca Akcje
1 każdy piątek, 11:30 - 13:00, sala 10
Aleksandra Kuligowska 9/10 szczegóły
2 każdy piątek, 8:00 - 9:30, sala 10
Aleksandra Kuligowska 10/10 szczegóły
Wszystkie zajęcia odbywają się w budynku:
Budynek Pomuzealny
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.