Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Tragedia polityki. O związkach religii i polityki według starożytnych Greków

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2100-MON-TP-OG Kod Erasmus / ISCED: 14.1 / (0312) Politologia i wiedza o społeczeństwie
Nazwa przedmiotu: Tragedia polityki. O związkach religii i polityki według starożytnych Greków
Jednostka: Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych
Grupy: Przedmioty ogólnouniwersyteckie na Uniwersytecie Warszawskim
Przedmioty ogólnouniwersyteckie społeczne
Przedmioty ogólnouniwersyteckie Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych
Punkty ECTS i inne: 4.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

ogólnouniwersyteckie

Skrócony opis:

Religia, polityka, bezpieczeństwo – konflikt i próby rozwiązania. Nasz punkt wyjścia to starożytna Grecja V

wieku przed Chrystusem. Wiele spośród stworzonych wówczas pojęć i kategorii służyć może za narzędzia

analizy współczesnej demokracji i jej kryzysu. W oczach Greków religia i polityka tworzyły związek wprawdzie

niezwykle gwałtowny, lecz niewątpliwie trwały. Bywało, że widziano je jako rzeczywistości

komplementarne, czasem konkurencyjne, czasem nawet wrogie, zawsze jednak myślano o nich jako pewnej

całości. Powrót do greckiej polis, lektura tragików (w semestrze I) i filozofów (w drugim) rzuca mocny snop

światła na coraz bardziej nabrzmiewający konflikt, z którym zmaga się współczesna Europa.

Pełny opis:

PRZEDMIOT REALIZOWANY WSPÓLNIE Z FUNDACJĄ ŚWIĘTEGO MIKOŁAJA W RAMACH PROGRAMU EDUKACYJNEGO "POLITYKA - RELIGIA - BEZPIECZEŃSTWO. KONFLIKT I PRÓBY ROZWIĄZANIA"

Autonomia polityki i apolityczność religii stanowią dziś aksjomaty, które – jak się zdaje - nie wymagają już

uzasadnienia. Sądząc po obowiązujących rozwiązaniach prawnych sprawa właściwych związków religii i

polityki została definitywnie zamknięta. Czy rzeczywiście? Czy w ogóle można ją rozwiązać? Jeśli tak, to skąd

biorą się narastające napięcia pomiędzy obiema sferami? Dlaczego niezmiennie religijny świat nie chce przyjąć

modelu, który, jak wierzymy, pozwolił definitywnie zakończyć epokę krwawych wojen i religijnych konfliktów?

Dlaczego w samej Europie sprawa ta ciągle stanowi problem i to wcale nie tylko dla fanatycznych

dżihadystów? Czy winne są wyłącznie ignorancja i zła wola? Być może, zbyt pochopnie, uznaliśmy sprawę za

zakończoną? Może warto wrócić do antycznych źródeł aby spojrzeć na ten problem krytycznie i z dystansem?

Czytając tragików (Ajschylos, Sofokles, Eurypides) oraz historyków (Herodot i Tukidydes) zajmiemy się naturą

związku, który zdaniem Greków łączył religię, politykę i bezpieczeństwo (problem nieodzowności i konfliktu),

W drugiej części semestru spróbujemy zidentyfikować najważniejsze odpowiedzi na pytanie o właściwe relacje

między tymi sferami.

1. Nieodzowność religii.

Pierwsza grupa tematów łączy się z przekonaniem o nieodzowności religii dla polityki. Analizując ateński

model religii politycznej (w V i IV wieku) spróbujemy zrozumieć powody dla których właściwy stosunek polis

wobec bogów uchodził za kwestię o najwyższym znaczeniu i podobnie jak dobry ustrój uważany był za źródło

siły i fundament trwania polis.

2. Konflikt i jego przyczyny

Druga grupa tematów dotyczy przyczyn możliwych napięć. Choć związek religii z polityką Grecy uważają za

konieczny, to jest on w ich oczach bez wątpienia niezwykle ryzykowny i trudny. Czytając wybrane teksty

tragików szukać będziemy odpowiedzi na pytanie o źródła tych problemów.

3. Próby rozwiązania

Trzecia część semestru poświęcona będzie podstawowym modelom politycznego rozwiązania konfliktu z

religią (od likwidacji, przez podporządkowanie po uznanie wyjątkowego statusu). Za materiał posłużą nam

teksty tragedii, komedie, mity i wybrane przykłady państwowego kultu.

Literatura:

Teksty źródłowe (wybrane fragmenty z):

1. Ajschylos, Tragedie, tłum. Stefan Srebrny, Wydawnictwo Homini, Kraków 2005.

2. Arystofanes, Komedie, tom. 1 i 2, tłum. Janina Ławińska-Tyszkowska, Pruszyńki i Ska, Warszawa 2001 i

2003.

3. Eurypides, Tragedie, tom. 1, tłum. Janina Ławińska-Tyszkowska, Janina Ławińska-Tyszkowska,

Pruszyńki i Ska, Warszawa 2005..

4. Herodot, Dzieje, tłum. Seweryn Hammer, Czytelnik, Warszawa 2002.

5. Sofokles, Tragedie tom. 2, tłum. Robert R. Chodkowski, TN KUL JP2, Lublin 2012.

6. Tukidydes, Wojny peloponeskie, tłum. Kazimierz Kumaniecki, Czytelnik, Warszawa 1953.

Literatura uzupełniająca

7. Benedetto Bravo, Ewa Wipszycka, Historia starożytnych Greków. Tom I: Do końca wojen perskich,

PWN, Warszawa 1988.

8. Benedetto Bravo, Marek Węcowski, Ewa Wipszycka, Aleksander Wolicki, Historia starożytnych Greków.

Tom II: Okres klasyczny, WUW, Warszawa 2009.

9. Walter Burkert, Greek Religion, Harvard University Press, Harvard University Press, Cambridge,

Massachusetts 1985.

10. Morgens Herman Hansen, Demokracja w czasach Demostenesa, tłum. Ryszard Kulesza, Wydawnictwo

DiG, Warszawa 1999.

11. H.D.F Kitto, Tragedia grecka. Studium literackie, Wydawnictwo Homini, tłum. J. Margański, Bydgoszcz

1997.

12. Albin Lesky, Tragedia grecka, tłum. Magda Weiner, Wydawnictwo Homini, Kraków 2006.

13. Christian Mayer, Powstanie polityczności u Greków, tłum. Marek A. Cichocki, Teologia Polityczna,

Warszawa 2012.

14. The Cambridge History of Greek and Roman Political Thought, ed. Christopher Rowe and Malcolm

Schofield, Cambridge University Press, Cambridge 2000.

15. Historia filozofii politycznej, red. Leo Strauss i Joseph Cropsey, Fundacja Augusta hr. Cieszkowskiego,

Warszawa 2010.

16. Leo Strauss, Sokrates i Arystofanes, tł. Michał Filipczuk, Teologia Polityczna 2018.

17. Olga Śmiechowicz, Didaskalia do historii – teatr starożytnej Grecji i jego kontekst polityczny,

Universitas, Kraków 2018.

18. Eric Voegelin, Świat polis, tłum Michał J. Czarniecki, Teologia Polityczna, Warszawa 2013.

Efekty kształcenia:

Celem kursu jest uzyskanie następujących efektów

Wiedza

1. Znajomość podstawowych ujęć związków religii, polityki i bezpieczeństwa w myśli greckiej V w. przed

Ch.

2. Znajomość wybranych tekstów źródłowych.

3. Wiedza o politycznym i religijnym kontekście myśli greckiej V wieku w Atenach.

Umiejętności

1. Umiejętność analizowania tekstów źródłowych i odczytywania ich zarówno w kontekście historycznym

jak i w kontekście współczesnych sporów ideowych.

2. Prowadzenie dyskusji z wykorzystaniem posiadanej wiedzy na temat fundamentów Europejskiej myśli

politycznej i religijnej.

Kompetencje

1. Dostrzeganie związków między tożsamością religijną a działaniami i oczekiwaniami politycznymi oraz

pożądaną wizją państwa.

2. Rozumienie własnej tożsamości oraz historycznych, filozoficznych i religijnych uwarunkowań, którym

podlega.

3. Zdolność funkcjonowania, budowania relacji i zarządzania w świecie pluralistycznym religijnie i

ideowo.

Metody i kryteria oceniania:

Zajęcia odbywać się będą w formie konwersatorium. Podstawą dyskusji będzie lektura wybranych fragmentów

tekstów źródłowych (tekstów starożytnych) i współczesnych komentarzy.

Kryteria zaliczenia: 1. obecność na zajęciach (akceptowane są dwie nieobecności); 2. Praca zaliczeniowa (esej

na ustalony z prowadzącym temat).

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2019/20" (w trakcie)

Okres: 2019-10-01 - 2020-01-27
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin, 15 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Seweryn Dmowski, Dariusz Karłowicz
Prowadzący grup: Dariusz Karłowicz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.