Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Tragedia polityki. O związkach religii i polityki według starożytnych Greków

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2100-MON-TP-OG Kod Erasmus / ISCED: 14.1 / (0312) Politologia i wiedza o społeczeństwie
Nazwa przedmiotu: Tragedia polityki. O związkach religii i polityki według starożytnych Greków
Jednostka: Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych
Grupy: Przedmioty ogólnouniwersyteckie humanistyczne
Przedmioty ogólnouniwersyteckie na Uniwersytecie Warszawskim
Przedmioty ogólnouniwersyteckie Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych
Punkty ECTS i inne: 4.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

ogólnouniwersyteckie

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2021/22" (zakończony)

Okres: 2021-10-01 - 2022-02-20
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin, 25 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Karolina Kochańczyk-Bonińska
Prowadzący grup: Sławomir Poloczek, Roman Żuchowicz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Religia, polityka, bezpieczeństwo – konflikt i próby rozwiązania. Nasz punkt wyjścia to starożytna Grecja V wieku przed Chrystusem. Wiele spośród stworzonych wówczas pojęć i kategorii służyć może za narzędzia analizy współczesnej demokracji i jej kryzysu. W oczach Greków religia i polityka tworzyły związek wprawdzie niezwykle gwałtowny, lecz niewątpliwie trwały. Bywało, że widziano je jako rzeczywistości komplementarne, czasem konkurencyjne, czasem nawet wrogie, zawsze jednak myślano o nich jako pewnej całości. Powrót do greckiej polis, lektura tragików (w semestrze I) i filozofów (w drugim) rzuca mocny snop światła na coraz bardziej nabrzmiewający konflikt, z którym zmaga się współczesna Europa.

Pełny opis:

PRZEDMIOT REALIZOWANY WSPÓLNIE Z FUNDACJĄ ŚWIĘTEGO MIKOŁAJA W RAMACH PROGRAMU EDUKACYJNEGO "POLITYKA - RELIGIA - BEZPIECZEŃSTWO. KONFLIKT I PRÓBY ROZWIĄZANIA"

Autonomia polityki i apolityczność religii stanowią dziś aksjomaty, które – jak się zdaje - nie wymagają już uzasadnienia. Sądząc po obowiązujących rozwiązaniach prawnych sprawa właściwych związków religii i polityki została definitywnie zamknięta. Czy rzeczywiście? Czy w ogóle można ją rozwiązać? Jeśli tak, to skąd biorą się narastające napięcia pomiędzy obiema sferami? Dlaczego niezmiennie religijny świat nie chce przyjąć modelu, który, jak wierzymy, pozwolił definitywnie zakończyć epokę krwawych wojen i religijnych konfliktów?

Dlaczego w samej Europie sprawa ta ciągle stanowi problem i to wcale nie tylko dla fanatycznych dżihadystów? Czy winne są wyłącznie ignorancja i zła wola? Być może, zbyt pochopnie, uznaliśmy sprawę za zakończoną? Może warto wrócić do antycznych źródeł aby spojrzeć na ten problem krytycznie i z dystansem?

Czytając tragików (Ajschylos, Sofokles, Eurypides) oraz historyków (Herodot i Tukidydes) zajmiemy się naturą związku, który zdaniem Greków łączył religię, politykę i bezpieczeństwo (problem nieodzowności i konfliktu).

W drugiej części semestru spróbujemy zidentyfikować najważniejsze odpowiedzi na pytanie o właściwe relacje między tymi sferami.

1. Nieodzowność religii

Pierwsza grupa tematów łączy się z przekonaniem o nieodzowności religii dla polityki. Analizując ateński model religii politycznej (w V i IV wieku) spróbujemy zrozumieć powody dla których właściwy stosunek polis wobec bogów uchodził za kwestię o najwyższym znaczeniu i podobnie jak dobry ustrój uważany był za źródło siły i fundament trwania polis.

2. Konflikt i jego przyczyny

Druga grupa tematów dotyczy przyczyn możliwych napięć. Choć związek religii z polityką Grecy uważają za konieczny, to jest on w ich oczach bez wątpienia niezwykle ryzykowny i trudny. Czytając wybrane teksty tragików szukać będziemy odpowiedzi na pytanie o źródła tych problemów.

3. Próby rozwiązania

Trzecia część semestru poświęcona będzie podstawowym modelom politycznego rozwiązania konfliktu z religią (od likwidacji, przez podporządkowanie po uznanie wyjątkowego statusu). Za materiał posłużą nam teksty tragedii, komedie, mity i wybrane przykłady państwowego kultu.

Literatura:

Teksty źródłowe (wybrane fragmenty z):

1. Ajschylos, Tragedie, tłum. Stefan Srebrny, Wydawnictwo Homini, Kraków 2005.

2. Arystofanes, Komedie, tom. 1 i 2, tłum. Janina Ławińska-Tyszkowska, Pruszyńki i Ska, Warszawa 2001 i 2003.

3. Eurypides, Tragedie, tom. 1, tłum. Janina Ławińska-Tyszkowska, Janina Ławińska-Tyszkowska, Pruszyńki i Ska, Warszawa 2005..

4. Herodot, Dzieje, tłum. Seweryn Hammer, Czytelnik, Warszawa 2002.

5. Sofokles, Tragedie tom. 2, tłum. Robert R. Chodkowski, TN KUL JP2, Lublin 2012.

6. Tukidydes, Wojny peloponeskie, tłum. Kazimierz Kumaniecki, Czytelnik, Warszawa 1953.

Literatura uzupełniająca

7. Benedetto Bravo, Ewa Wipszycka, Historia starożytnych Greków. Tom I: Do końca wojen perskich, PWN, Warszawa 1988.

8. Benedetto Bravo, Marek Węcowski, Ewa Wipszycka, Aleksander Wolicki, Historia starożytnych Greków. Tom II: Okres klasyczny, WUW, Warszawa 2009.

9. Walter Burkert, Greek Religion, Harvard University Press, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts 1985.

10. Morgens Herman Hansen, Demokracja w czasach Demostenesa, tłum. Ryszard Kulesza, Wydawnictwo DiG, Warszawa 1999.

11. H.D.F Kitto, Tragedia grecka. Studium literackie, Wydawnictwo Homini, tłum. J. Margański, Bydgoszcz 1997.

12. Albin Lesky, Tragedia grecka, tłum. Magda Weiner, Wydawnictwo Homini, Kraków 2006.

13. Christian Mayer, Powstanie polityczności u Greków, tłum. Marek A. Cichocki, Teologia Polityczna, Warszawa 2012.

14. The Cambridge History of Greek and Roman Political Thought, ed. Christopher Rowe and Malcolm Schofield, Cambridge University Press, Cambridge 2000.

15. Historia filozofii politycznej, red. Leo Strauss i Joseph Cropsey, Fundacja Augusta hr. Cieszkowskiego, Warszawa 2010.

16. Leo Strauss, Sokrates i Arystofanes, tł. Michał Filipczuk, Teologia Polityczna 2018.

17. Olga Śmiechowicz, Didaskalia do historii – teatr starożytnej Grecji i jego kontekst polityczny, Universitas, Kraków 2018.

18. Eric Voegelin, Świat polis, tłum Michał J. Czarniecki, Teologia Polityczna, Warszawa 2013.

Uwagi:

Celem kursu jest uzyskanie następujących efektów

Wiedza

1. Znajomość podstawowych ujęć związków religii, polityki i bezpieczeństwa w myśli greckiej V w. przed Ch.

2. Znajomość wybranych tekstów źródłowych.

3. Wiedza o politycznym i religijnym kontekście myśli greckiej V wieku w Atenach.

Umiejętności

1. Umiejętność analizowania tekstów źródłowych i odczytywania ich zarówno w kontekście historycznym jak i w kontekście współczesnych sporów ideowych.

2. Prowadzenie dyskusji z wykorzystaniem posiadanej wiedzy na temat fundamentów Europejskiej myśli politycznej i religijnej.

Kompetencje

1. Dostrzeganie związków między tożsamością religijną a działaniami i oczekiwaniami politycznymi oraz pożądaną wizją państwa.

2. Rozumienie własnej tożsamości oraz historycznych, filozoficznych i religijnych uwarunkowań, którym podlega.

3. Zdolność funkcjonowania, budowania relacji i zarządzania w świecie pluralistycznym religijnie i ideowo.

Przedmiot realizowany w ramach projektu: „Wdrożenie programu edukacyjnego «Polityka-Religia-Bezpieczeństwo. Konflikt i próby rozwiązania» w oparciu o współpracę międzynarodową” nr POWR.04.03.00-00-0013/18, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020.

Regulamin rekrutacji dostępny na stronie lidera projektu: www.teologiapolityczna.pl

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2021/22" (zakończony)

Okres: 2022-02-21 - 2022-06-15
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Karolina Kochańczyk-Bonińska
Prowadzący grup: Sławomir Poloczek, Roman Żuchowicz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Religia, polityka, bezpieczeństwo – konflikt i próby rozwiązania. Nasz punkt wyjścia to starożytna Grecja V i IV wieku przed Chrystusem. Wiele spośród stworzonych wówczas pojęć i kategorii służyć może za narzędzia analizy współczesnej demokracji i jej kryzysu. W oczach Greków religia i polityka tworzyły związek wprawdzie niezwykle gwałtowny, lecz niewątpliwie trwały. Bywało, że widziano je jako rzeczywistości komplementarne, czasem konkurencyjne, czasem nawet wrogie, zawsze jednak myślano o nich jako pewnej całości. Powrót do greckiej polis, lektura tragików (w semestrze I) i filozofów (w drugim) rzuca mocny snop światła na coraz bardziej nabrzmiewający konflikt, z którym zmaga się współczesna Europa.

Pełny opis:

PRZEDMIOT REALIZOWANY WSPÓLNIE Z FUNDACJĄ ŚWIĘTEGO MIKOŁAJA W RAMACH PROGRAMU EDUKACYJNEGO „POLITYKA – RELIGIA – BEZPIECZEŃSTWO. KONFLIKT I PRÓBY ROZWIĄZANIA”, DOFINANSOWANEGO PRZEZ CENTRUM PROJEKTÓW EUROPEJSKICH.

Autonomia polityki i apolityczność religii stanowią dziś aksjomaty, które – jak się zdaje - nie wymagają już uzasadnienia. Sądząc po obowiązujących rozwiązaniach prawnych sprawa właściwych związków religii i polityki została definitywnie zamknięta. Czy rzeczywiście? Czy w ogóle można ją rozwiązać? Jeśli tak, to skąd biorą się narastające napięcia pomiędzy obiema sferami? Dlaczego niezmiennie religijny świat nie chce przyjąć modelu, który, jak wierzymy, pozwolił definitywnie zakończyć epokę krwawych wojen i religijnych konfliktów? Dlaczego w samej Europie sprawa ta ciągle stanowi problem i to wcale nie tylko dla fanatycznych dżihadystów? Czy winne są wyłącznie ignorancja i zła wola? Być może, zbyt pochopnie, uznaliśmy sprawę za zakończoną? Może warto wrócić do antycznych źródeł aby spojrzeć na ten problem krytycznie i z dystansem?

Czytając wielkich myślicieli starożytności (Sofoklesa, Protagorasa, Platon, Arystoteles, Cyceron) spróbujemy zrozumieć wizję związków religii, polityki i bezpieczeństwa obecną w dziełach filozofów (zwłaszcza Platona). Podobnie jak w pierwszym semestrze nasza uwaga koncentrować się będzie na wzajemnych związkach religii i polityki (nieodzowność i konflikt) oraz kluczowym dla bezpieczeństwa państwa zagadnieniu właściwych relacji między tymi sferami.

1. Geneza polityki (natura i bogowie)

W pierwszej części semestru spytamy co znaczy, że człowiek jest istotą polityczną, a państwo stanowi twór naturalny. Zastanowimy się czy w oczach Greków możliwy jest człowiek niepolityczny? Poszukamy odpowiedzi na pytanie o to jakie są początki państwa i prawa i jaki mają związek z bogami. A w końcu zapytamy jaki jest związek między doskonałością polityczną (koncepcja obywatela) a filozoficzną (koncepcje mędrca).

2. Doskonały ustrój i przyczyny upadku państwa

W tej części spróbujemy odpowiedzieć na tytanie o warunki doskonałego ustroju i jego trwałości. Rozważymy zasadnicze zdaniem filozofów przyczyny nietrwałości państwa i mechanizmy prowadzące do jego upadku.

3. Nieodzowność religii i problem z religią tradycyjną

W ostatniej części zastanowimy się nad kwestią nieodzowności religii oraz jej problematyczności. Spróbujemy zrozumieć dlaczego religia wydaje się dla trwałości państwa niezbędna i dlaczego może zarazem stanowić poważny problem i zagrożenie. Na koniec spróbujemy opisać filozoficzną koncepcję religii upaństwowionej (i jej wewnętrzne ograniczenia).

Literatura:

Teksty źródłowe (wybrane fragmenty z):

1. Arystofanes, Komedie, tom. 1 i 2, tłum. Janina Ławińska-Tyszkowska, Pruszyńki i Ska, Warszawa 2001 i 2003.

2. Arystoteles, Dzieła wszystkie, tom 6, PWN, Warszawa 2001

3. Cyceron, Pisma filozoficzne, tom 1-4, tłum. W. Kornatowski, PWN, Warszawa 1960-1963.

4. Platon, Eutyfron, tłum. Ryszard Legutko, OMP, PIW, Teologia Polityczna, Warszawa-Kraków 2017.

5. Platon, Kriton, tłum. Ryszard Legutko, OMP, Teologia Polityczna, Warszawa 2017.

6. Platon, Obrona Sokratesa, tłum. Ryszard Legutko, OMP, PIW, Teologia Polityczna, Warszawa 2017

7. Platon, Państwo, tom 1 i 2; tłum. Władysław Wytwicki, PWN, Warszawa 1958.

8. Platon, Prawa, tłum. Dorota Zygmuntowicz, Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2017.

9. Sofokles, Tragedie tom. 2, tłum. Robert R. Chodkowski, TN KUL JP2, Lublin 2012.

Literatura uzupełniająca

10. Benedetto Bravo, Ewa Wipszycka, Historia starożytnych Greków. Tom I: Do końca wojen perskich, PWN, Warszawa 1988.

11. Benedetto Bravo, Marek Węcowski, Ewa Wipszycka, Aleksander Wolicki, Historia starożytnych Greków. Tom II: Okres klasyczny, WUW, Warszawa 2009.

12. Walter Burkert, Greek Religion, Harvard University Press, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts 1985.

13. Morgens Herman Hansen, Demokracja w czasach Demostenesa, tłum. Ryszard Kulesza, Wydawnictwo DiG, Warszawa 1999.

14. Charles H. Kahn, Platon i dialog sokratyczny. Wykorzystanie literackiej formy na użytek filozofii, tłum. Michał Filipczuk, Teologia Polityczna, Warszawa 2019.

15. Richard Kraut, Sokrates i państwo, tłum. Michał Filipczuk, Teologia Polityczna, Warszawa 2017.

16. Christian Mayer, Powstanie polityczności u Greków, tłum. Marek A. Cichocki, Teologia Polityczna, Warszawa 2012.

17. Mark L. McPheran, Religia Sokratesa, tłum. Michał Filipczuk, Teologia Polityczna, Warszawa 2014.

18. The Cambridge History of Greek and Roman Political Thought, ed. Christopher Rowe and Malcolm Schofield, Cambridge University Press, Cambridge 2000.

19. Historia filozofii politycznej, red. Leo Strauss i Joseph Cropsey, Fundacja Augusta hr. Cieszkowskiego, Warszawa 2010.

20. Leo Strauss, Sokrates i Arystofanes, tł. Michał Filipczuk, Teologia Polityczna 2018.

21. Olga Śmiechowicz, Didaskalia do historii – teatr starożytnej Grecji i jego kontekst polityczny, Universitas, Kraków 2018.

22. Jean-Pierre Vernant, Mit i religia w Grecji starożytnej, tłum. Krzysztof Środa, Aletheia, Warszawa 1998.

23. Eric Voegelin, Świat polis, tłum Michał J. Czarniecki, Teologia Polityczna, Warszawa 2013.

Uwagi:

Przedmiot realizowany w ramach projektu: „Wdrożenie programu edukacyjnego «Polityka-Religia-Bezpieczeństwo. Konflikt i próby rozwiązania» w oparciu o współpracę międzynarodową” nr POWR.04.03.00-00-0013/18, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014–2020.

Regulamin rekrutacji dostępny na stronie lidera projektu: www.teologiapolityczna.pl

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.