Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Myśl polityczna Wschodu

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2102-0FA-MPOW-OG Kod Erasmus / ISCED: 14.1 / (0312) Politologia i wiedza o społeczeństwie
Nazwa przedmiotu: Myśl polityczna Wschodu
Jednostka: Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych
Grupy: Przedmioty ogólnouniwersyteckie na Uniwersytecie Warszawskim
Przedmioty ogólnouniwersyteckie społeczne
Przedmioty ogólnouniwersyteckie Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych
Punkty ECTS i inne: 3.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

ogólnouniwersyteckie

Założenia (opisowo):

Tematem zajęć będą wybrane zagadnienia z zakresu myśli politycznej Rosji i Ukrainy. Uczestnicy zajęć zdobędą wiedzę dotyczącą najważniejszych nurtów, idei i pojęć kształtujących myślenie i wyobraźnię polityczną. Szczególny akcent zostanie położony na specyfikę myśli politycznej tych państw. Studenci będą mogli zrozumieć ich odrębność poprzez wpisanie myślenia politycznego w konteksty historyczne, kulturowe i religijne. Uczestnicy zajęć zdobędą umiejętność określania związków między myśleniem politycznym a kulturą. Będą mogli ocenić trwałość pewnych koncepcji po upadku komunizmu.

Skrócony opis:

W trakcie zajęć student zdobędzie wiedzę na temat głównych koncepcji i pojęć kształtujących myślenie o polityce w Rosji i na Ukrainie. Student zapozna się z pracami autorów tworzących myśl polityczną tych państw.

W przypadku rosyjskiej myśli politycznej student zdobędzie wiedzę dotyczącą oddziaływania różnych tradycji na sposób myślenia o władzy w Rosji. Zdobędzie umiejętność interpretacji pojęć stanowiących o specyfice myślenia politycznego w Rosji. Student zapozna się z koncepcjami rosyjskiego mesjanizmu. Będzie w stanie opisać istotę kontrowersji w sporze między słowianofilami i okcydentalistami. Przyswoi sobie wiedzę na temat głównych wariantów rosyjskiego antyokcedantalizmu. Będzie potrafił zidentyfikować główne stanowiska w sporze o miejsce komunizmu w historii Rosji.

W przypadku Ukrainy student zdobędzie wiedzę dotyczącą sporu o tożsamość tego kraju. Zapozna się z różnymi stanowiskami dotyczącymi relacji historycznych z Rosją i Zachodem.

Pełny opis:

I. Rosja

1. Zajęcia organizacyjne

2 – 4. Odmiany rosyjskiego antyokcydentalizmu

Słowianofilstwo i panslawizm

1. Filozoficzne postawy myśli słowianofilów: a) wpływ romantyzmu niemieckiego; b) słowianofilstwo a prawosławie. 2. Interpretacja rosyjskiej historii w myśli słowianofilów. 3. Krytyka Zachodu: a) krytyka religijna; b) słowianofilstwo a kontroświecenie. 4. Kontynuacje – trzy warianty antyokcydentalizmu: Fiodor Dostojewski, Mikołaj Danilewski, Konstanty Leontjew. 5. Trwałość wzorców.

Eurazjatyzm

1. Interpretacje pojęcia „eurazjatyzm”. 2. Interpretacje rosyjskiej tożsamości w myśli eurazjatyckiej. 3. Eurazjatyzm międzywojenny i eurazjatyzm współczesny- porównanie. 4. Warianty krytyki Zachodu w eurazjatyzmie międzywojennym: Mikołaj Trubeckoj, Gieorgij Fłorowski; 5. Nurty współczesnego eurazjatyzmu: A. Dugin, A. Panarin. 6. Eurazjatyzm i anty-amerykanizm.

Literatura:

F. Dostojewski, Puszkin, w: tenże, Dziennik pisarza, t. III, Warszawa 1982.

P. Ebrerhardt, Słowiańska geopolityka, Kraków 2017.

A. Nowak, Polacy, Rosjanie i biesy, Kraków 1999.

A. Walicki, Zarys myśli rosyjskiej, Kraków 2005.

5. Problem religijny w Rosji

1. Wpływ prawosławia na rosyjską myśl polityczną. 2. Znaczenie Bizancjum. 3. Idea Rosji jako III Rzymu i źródła rosyjskiego mesjanizmu. 4. Stosunek do katolicyzmu

Literatura:

A.Walicki, Rosja, katolicyzm i sprawa polska, Warszawa 2003 (tematy II – IV).

A. Besancon, Święta Ruś, Warszawa 2012.

T. Spidlik, Myśl rosyjska. Inna wizja człowieka, Warszawa 2000.

L. Stolowicz, Historia filozofii rosyjskiej, Gdańsk 2008.

S. Bułhakow, Prawosławie, Warszawa 1992.

6. Rosyjski okcydentalizm

1. Wieloznaczność pojęcia w rosyjskich realiach; 2. Rosyjska inteligencja i okcydentalizm; 3. Znaczenie liberalizmu w rosyjskiej myśli politycznej

Literatura:

I. Berlin, Ojcowie i dzieci, w: Myśliciele rosyjscy, Poznań 2003.

P. Czaadajew, List filozoficzny, w: Rosyjska filozofia i myśl społeczna, opr. A. Walicki, Warszawa 1963.

I. Turgieniew, Hamlet i Don Kichot, „Przegląd Polityczny”, nr 60/2003.

A.Walicki, Zarys myśli rosyjskiej, Kraków 2005.

7. Rosyjski socjalizm i myśl rewolucyjna

1. Aleksander Hercen i narodziny rosyjskiego socjalizmu. 2. Rosyjskie narodnictwo – istota i odmiany. 3. Miejsce bolszewizmu w dziejach rosyjskiej myśli rewolucyjnej. 4. Leninizm; 5. Wizja nowego człowieka w rewolucji rosyjskiej

Literatura:

A. Walicki, Zarys myśli rosyjskiej, Kraków 2005

L. Kołakowski, Główne nurty marksizmu, Londyn 1988. .

A. Besancon, Świadek wieku, Warszawa 2006, t. 1.

8. Spór o miejsce komunizmu w rosyjskiej historii

1. Ocena rewolucji rosyjskiej przez autorów grupy „Drogowskazy”; 2. Mikołaj Bierdiajew: komunizm a tradycja rosyjska; 3. Narodowy bolszewizm; 4. Aleksander Sołżenicyn

Literatura:

G. Nivat, Sołżenicyn, Poznań 1998.

A. Sołżenicyn, Żyj bez kłamstwa, b.d. i m.w.

A. Besancon, Świadek wieku, Warszawa 2006, t. 1.

A. Walicki, Zarys myśli rosyjskiej, Kraków 2005.

M. Bierdiajew, Źródła i sens komunizmu rosyjskiego, Kęty 2005.

9. Rosja jako imperium

1. Specyfika rosyjskiego imperium na tle innych imperiów europejskich; 2. Uzasadnienia rosyjskiego imperializmu; 3. Rosjanie – naród czy cywilizacja?; 4.Imperializm a rosyjska polityka pamięci

Literatura:

J. Afanasjew, Groźna Rosja, Warszawa 2005.

Idee z pierwszej ręki. Antologia najważniejszych tekstów „Europy”, Warszawa 2008, rozdz. IV.

R. Backer, Rosyjskie myślenie polityczne za czasów prezydenta Putina, Toruń 2007.

S. Plokhy, Kwestia rosyjska, Kraków 2019.

A. Sołżenicyn, Rosja w zapaści, Warszawa 1999.

R. Szporluk, Imperium, komunizm i narody, Kraków 2003.

II. Ukraina

10 - 12. Nurty w ukraińskiej myśli politycznej

1. Romantyzm ukraiński – rola Bractwo św. Cyryla i Metodego. 2. Nurt narodowo – demokratyczny (M. Drahomanow, M. Hruszewskyj), 3. Nurt nacjonalistyczny. 4. Ukraiński nacjonalizm – „religia mniejszości”? 5. Ukraiński konserwatyzm – Wacław Lipiński; 6. Opcje geopolityczne w ukraińskiej myśli politycznej

Literatura:

P. Eberhardt, Słowiańska geopolityka, Kraków 2019.

W. Pawluczuk, Ukraina. Polityka i mistyka, Kraków 1998, rozdz. II.

M. Riabczuk, Od Małorosji do Ukrainy, Kraków 2002, s. 57 – 127.

R. Szporluk, Imperium, komunizm i narody, Kraków 2003, s. 75 – 112.

I. Łysiak – Rudnycki, Między historią a polityką, Wrocław 2012.

13. Myśl polityczna a pamięć historyczna na Ukrainie

1. Funkcje historii w myśleniu politycznym; 2. Mity historyczne: kozaczyzna, 3. Traumy historyczne: głód, wielka wojna, komunizm; 4. Geograficzne zróżnicowanie pamięci. 5. Spuścizna postsowiecka. 6. Rosja, Polska i ukraińska tożsamość; 7. Syndrom postkolonialny na Ukrainie

Literatura:

M. Riabczuk, Dwie Ukrainy, Wrocław 2004.

M. Riabczuk, Ukraina. Syndrom postkolonialny, Wrocław – Wojnowice 2015.

O. Hnatiuk, Pożegnanie z imperium. Ukraińskie dyskusje o tożsamości, Lublin 2003.

14. Kolokwium

15. Rosyjsko – ukraińskie spory o tożsamość – podsumowanie.

Literatura:

A.Walicki, Zarys myśli rosyjskiej, Kraków 2000.

A.Walicki, Rosja, katolicyzm i sprawa polska, Warszawa 2003.

A. Besancon, Święta Ruś, Warszawa 2012.

P. Ebrerhardt, Słowiańska geopolityka, Kraków 2017.

N. Zernow, Rosyjskie odrodzenie religijne XX wieku, Warszawa 2015.

S. Plokhy, Kwestia rosyjska. Jak budowano naród i imperium, Kraków 2019.

D. Doncow, Nacjonalizm, Kraków 2008 .

W. Pawluczuk, Ukraina. Polityka i mistyka, Kraków 1998.

S. Kozak, Ukraińscy spiskowcy i mesjaniści. Bractwo Cyryla i Metodego, Warszawa 1990.

M. Riabczuk, Ukraina – syndrom postkolonialny, Kraków 2015.

I. Łysiak – Rudnycki, Między historią a polityką, Wrocław 2012.

Efekty uczenia się:

K_W3: Ma pogłębioną wiedzę na temat charakteru, istoty i form organizacyjnych Rosji i Ukrainy i potrafi określić ich historyczne korzenie.

K_W7: Ma pogłębioną wiedzę o problemach transformacyjnych związanych z funkcjonowaniem demokracji, społeczeństwa obywatelskiego i wolnego rynku i potrafi określić ich wpływ na myśl polityczną.

K_W10: Ma specjalistyczną wiedzę na temat wpływu uwarunkowań religijnych i kulturowych na myślenie polityczne.

K_U01.

Ma umiejętność krytycznej obserwacji i interpretacji zjawisk społeczno-kulturowych i politycznych oraz dostrzegania ich wzajemnych relacji i zależności.

K_U3: Potrafi w sposób głębszy i poszerzony wykorzystać wiedzę teoretyczną z zakresu wschodnioznawstwa oraz powiązanych z nią dyscyplin w celu analizowania i interpretowania zjawisk i procesów w obszarze polityki.

K_U4: Potrafi wskazać i wyjaśniać zasady oraz wartości demokratycznego państwa, a także społeczeństwa obywatelskiego. Umie krytycznie ocenić kulturowy dorobek człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem kultury politycznej.

K_U5: Potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi oraz wykorzystywać metody i techniki badawcze w celu diagnozowania i prognozowania różnorodnych zjawisk w obszarze wschodnioznawstwa, samodzielnie formułować hipotezy badawcze.

K_K3: Potrafi pracować w grupie przyjmując w niej różne role.

K_K7:Potrafi samodzielnie i krytycznie uzupełniać wiedzę oraz doskonalić wiedzę i umiejętności poszerzone o wymiar interdyscyplinarny, rozumie potrzebę uczenia się przez całe życie oraz potrafi inspirować i organizować proces uczenia się innych osób.

Metody i kryteria oceniania:

Dyskusja na zajęciach, analiza tekstów źródłowych, referaty, kolokwium.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (w trakcie)

Okres: 2020-02-17 - 2020-08-02
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin, 15 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Leszek Nowak
Prowadzący grup: Leszek Nowak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.