Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Handel międzynarodowy

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2400-EM3HM Kod Erasmus / ISCED: 14.3 / (0311) Ekonomia
Nazwa przedmiotu: Handel międzynarodowy
Jednostka: Wydział Nauk Ekonomicznych
Grupy: Przedmioty obowiązkowe dla III r. studiów licencjackich - Ekonomia Międzynarodowa
Punkty ECTS i inne: 4.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Założenia (opisowo):

Wymagania formalne

Zakłada się, że studenci uczestniczący w zajęciach dysponują zakresem wiedzy w zakresie mikroekonomii I i II.

Bierna znajomość języka angielskiego, potrzebna do czytania dodatkowej literatury, jest pożądana.


Założenia wstępne

Znajomość mikroekonomii I i II, wstępu do ekonomii oraz historii gospodarczej ułatwi osiągnięcie lepszych wyników.


Skrócony opis:

1. cel zajęć: ukazanie i wyjaśnienie jak funkcjonuje gospodarka otwarta, powiązana ze światem więzami handlowymi.

2. podstawowe treści: wykład obejmuje zagadnienia związane z teorią handlu międzynarodowego i polityką handlową. Przedstawione zostaną główne elementy teorii wyjaśniające przyczyny i skutki handlu międzynarodowego pomiędzy krajami. Pokazane zostaną również instrumenty polityki handlowej i skutki ich stosowania.

3. Metoda realizacji przedmiotu: wykład w trakcie którego omawiane są główne modele teorii handlu i polityki handlowej oraz odniesienia do ich empirycznej weryfikacji. Uzupełnieniem są ćwiczenia, w trakcie których rozwiązuje się głównie zadania obliczeniowe, ilustrujące główne elementy teorii handlu i polityki handlowej.

4. warunki uczestnictwa: wykład jest przeznaczony dla studentów III roku, którzy wcześniej ukończyli zajęcia z mikroekonomii II.

Pełny opis:

Wykład z Teorii Wymiany Międzynarodowej (TWM) ma na celu ukazanie i wyjaśnienie jak funkcjonuje gospodarka otwarta, powiązana ze światem więzami handlowymi. Ma on wyjaśnić dlaczego liberalizacja handlu międzynarodowego prowadzi do globalizacji gospodarki światowej.

Wykład jest oparty o podstawy mikroekonomiczne i obejmuje zagadnienia związane z teorią handlu międzynarodowego i polityką handlową. W pierwszej części zajęć zostanie zaprezentowana klasyczna, neoklasyczna oraz tzw. nowa teoria handlu I i II generacji (model Krugmana i Melitza). Zostaną wyjaśnione przyczyny handlu międzynarodowego, czynniki wyjaśniające jego strukturę oraz skutki dobrobytowe wymiany handlowej między krajami.

Następnie pokazane zostaną skutki funkcjonowania poszczególnych instrumentów polityki handlowej w warunkach doskonałej i niedoskonałej konkurencji. Zostanie pokazana tu również tzw. strategiczna polityka handlowa, analizująca skutki interwencji państwowej w warunkach niedoskonałej konkurencji. Na zakończenie zostaną wyjaśnione przyczyny polityczne nieefektywnej polityki protekcjonistycznej, stosowanej nadal przez wiele krajów. Wyjaśniają je tzw. modele ekonomii politycznej polityki handlowej.

Wykład ma wyjaśnić również jakie są podstawowe zasady funkcjonowania głównych międzynarodowych instytucji handlowych (GATT/WTO).

Szczegółowy plan wykładu z Handlu Międzynarodowego (HM) przedstawia się następująco (w nawiasach podano odwołania do literatury, która jest pokazana w dalszej części sylabusa):

1. Gospodarka światowa i model grawitacyjny handlu

Pojęcie i przyczyny powstania gospodarki światowej, struktury współczesnej gospodarki światowej, narastanie globalizacji, model grawitacyjny handlu międzynarodowego i jego empiryczne weryfikacje.

Lit.: Podręcznik: Rozdz. 1 i 2.

2. Model Ricardo i Smitha

Założenia modelu, prezentacja geometryczna, zapis algebraiczny z dwoma dobrami (wersja Krugmana), poziom terms of trade, przewaga względna i bezwzględna model z wieloma dobrami, rola względnych płac.

Lit.: Podręcznik: roz. 3:,

Dodatkowo: Fisher, Dornbusch, Samuelson: Comparative advantage, Trade and Payments,...: tekst w intranecie - podobnie jak inne dodatkowe teksty).

3. Model Heckschera-Ohlina (H-O) z niemobilnymi czynnikami produkcji

Factor specific model (trzy czynniki), założenia, zapis algebraiczny, produktywność czynników i ich wynagrodzenia, twierdzenie Haberlera, handel a korzyści z wymiany.

Lit.: Podręcznik: rozdz. 3 (stare wydanie)

4. Neoklasyczny model H-O (2x2x2)

Założenia modelu 2x2x2; zasobów czynników (twierdzenie Rybczynskiego), diagram Lernera, Tw. Stolper-Samuelsona, zapis Jones’a modelu H-O, tw. Stolpera-Samuelsona oraz twierdzenie o wyrównywaniu cen czynników produkcji,

Lit: Podręcznik: roz. 4 i 5

Ch. Van Marrwijk: roz. 6-7

Dodatkowo: R. Jones: „The Structure of Simple General Equilibrium Model"

5. Testowanie modelu H-O i próby wyjaśnienia paradoksu Leontiefa

Wersja Vaneka teorii H-O, Paradoks Leontiefa i późniejsze testy teorii neoklasycznej (Bowena Leamera, Sveikaskasa),

Lit: A. Głębocka-Zielińska: roz. 3.2.

A. Cieślik, rozdz. 3, str. 74-90.

J. Misala, rozdz. 3.1-3.2

Dodatkowo:

E. Helpman: Explaining the Structure of Foreign Trade: Where do we Stand?

Bowen, Leamer, Sveikauskas (1987) Multi country, multi factor tests…

6. Handel wewnątrz-gałęziowy: modele niedoskonałej konkurencji: zróżnicowanie produktów i korzyści skali

Prace Grubela-Lloyda, teoria nakładających się popytów (Linder), teorie neo-technologiczne.

funkcja popytu Dixit-Stiglitza (love for variety), korzyści skali, doskonała konkurencja monopolistyczna (model Chamberlina)

Lit.: E. Czarny: rozdz. 2.3.

J. Michałek, rozdz. 8.2., Ch. Marrevijk, rozdz. 9 i 10.3, + materiały w intranecie (Dixit-Stiglitz)

Dodatkowo: Ch. Van Marrwijk: roz. 6-7

7. Handel wewnątrz-gałęziowy: nowa teoria handlu I i II generacji

Model Krugmana (podręcznikowy i oryginalny), Model Melitza jako rozwinięcie modelu Krugmana w przypadku zróżnicowanych firm pod względem produktywności

Lit.: Podręcznik roz. 6

A. Cieślik s. 37-54.

WTO: Word Trade Report 2008, Trade In Globalizing World, str 53-64 (dostępne na:

http://www.wto.org/english/res_e/publications_e/wtr08_e.htm

Dodatkowo:

P. Krugman (1979): Increasing returns to scale, monopolistic competition,…

M. Melitz (2003): The impact of trade on intra-industry reallocations and aggregate industry productivity

8. Inne teorie handlu i badania empiryczne struktury handlu wewnątrz-gałęziowego

Model Brandera-Krugmana: wzajemny dumping jako źródło handlu wewnątrz-gałęziowego, model Falveya-Kierzkowskiego wertykalnego handlu wewnątrzgałęziowego. Badania empiryczne handlu wewnątrz-gałęziowego horyzontalnego i wertykalnego, badania dotyczące handlu Polski

Lit. Roz. 3, str. 68-70 Roz. 4, str. 102-107, Aneks do Roz. 6

Od liberalizacji do integracji Polski z Unią, rozdz. 1-3.

Dodatkowo:

D. Greenaway, D. Hine, Ch. Milner (1995): Vertical and Horizontal Intra Industry Trade: A cross Industry Analysis for UK

D. Berenhofen: Intra-industry Trade and strategic interaction: Theory and evidence.

9. Polityka handlowa w ramach wolnej konkurencji: cła

Cło w kraju dużym i małym, analiza w ramach równowagi cząstkowej i ogólnej, wpływ ceł na terms of trade, efektywna protekcja celna, optymalna taryfa celna, protekcjonizm wychowawczy, polityka handlowa przy występowaniu niedoskonałości rynkowych.

Lit.: Podręcznik: Rozdz. 8., s. 269-281, dodatek 1 do Roz 8 oraz dodatek do Roz. 9

J. Michałek., rozdz. 1

10. Polityka handlowa: bariery pozataryfowe (ograniczenia ilościowe, VER-y),

ograniczenia ilościowe, ekwiwalentność ograniczeń ilościowych i ceł, ograniczenia ilościowe w warunkach monopolizacji rynku, wpływ sposobu dystrybucji licencji na poziom dobrobytu, „dobrowolne” ograniczenia ilościowe (VER), cła a subwencje produkcyjne,

Lit: Podręcznik: Rozdz. 8 s. 283-292 i dodatek 2 do Roz. 8.

J. Michałek: rozdz. 7-10

11. Polityka handlowa w warunkach niedoskonałej konkurencji (subsydia i dumping)

Subwencje eksportowe, specyfika subwencji stosowanych w handlu rolnym, cła wyrównawcze, dumping przy monopolizacji rynku krajowego, cła anty-dumpingowe, model Krugmana ograniczania importu jako promocji eksportu

Lit.: J. Michałek: rozdz. 7-10

Dodatkowo: Krugman (1979): Import protection as export promotion…

12. Strategiczna polityka handlowa

Polityka przemysłowa w krajach przemysłowych: Protekcjonizm jako forma strategicznej (proeksportowej) polityki handlowej służącej przechwytywaniu zysków i uzyskaniu korzyści sali produkcji (rola badań i rozwoju), model Brander-Sencer analiza ogólna polityki w warunkach oligopolu (analiza Eatona-Grossmana),

Lit.: Podręcznik: rozdz. 11, str. 385-394

J. Michałek, rozdz. 2. Ch. Marrevijk, rozdz. 11 + materiały powielone (model Brandera-Spencer i Eatona-Grossmana)

13. Ekonomia polityczna polityki handlowej, pojęcia wstępne

Analiza sektora dystrybucji dóbr przy ograniczeniach importu, zjawisko rent-seeking: model A. Kruger, odmienne podejścia do modelowania ekonomii politycznej: funkcja wsparcia politycznego, kontrybucje polityczne (Brock-Magee-Young), podejście średniego wyborcy, kontrybucje polityczne.

Lit.: Podręcznik: rozdz. 9, str. 307-32

J. Michałek, rozdz. 11.

Dodatkowo: A Krueger (1974): Political economy of rent seeking society

14. Ekonomia polityczna polityki handlowej: część II

model neoklasyczny Findlay'a-Wellisza: funkcja tworzenia taryf, funkcja wsparcia politycznego, próby weryfikacji empirycznej modeli ekonomii politycznej (Goldberg-Maggi)

Lit.: J. Michałek, rozdz. 11.

Findlay, Wellisz: Endogenous Tariff, the Political Economy of Trade Restrictions and Welfare”

Dodatkowo: Feenstra roz. 9. s 305-311.

Literatura:

Obowiązkowa:

• Paul R. Krugman, Maurice Obstfeld, Ekonomia międzynarodowa. Teoria i praktyka, t.1, PWN, 2007. Cytowane jako podręcznik.

Alternatywny podręcznik do teorii neoklasycznej: R. Caves, J. Frankel, R. Jones, Handel i finanse międzynarodowe, PWE 1998 (skrót: podr. II)

• J.J. Michałek, (2002), Międzynarodowa Polityka handlowa. Mechanizmy ekonomiczne i regulacje międzynarodowe. PWN.

• oraz materiały do wykładów w formie elektronicznej (PDF) dostępne w intranecie.

Literatura dodatkowa:

• K. Gawlikowska-Hueckel, A. Zielińska-Głębocka, Integracja Europejska. Od jednolitego rynku do unii walutowej, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004;

• J. J. Michałek, W. Siwiński, M. Socha red. naukowa: Polska w Unii Europejskiej. Dynamika konwergencji ekonomicznej, PWN Warszawa 2007;

• C. Marrewijk, International Trade & the World Economy, Oxford University Press, 2002

• J. Francois, K. Reinert, Applied Methods for Trade Policy Analysis, A Handbook, H. Bowen, A. Hollander, J.M. Viaene, Applied International Trade Analysis, Macmillan Press, 1998,

Dla ambitnych:

• R. C. Feenstra, Advanced International Trade, Theory and Evidence, Princeton Univ. Press 2004.

• L. Rivera-Batiz, M-A. Oliva, International Trade. Theory, Strategies and Evidence. Oxford Univ. Press, 2003.

Główne materiały do ćwiczeń (por. Sylabus ćwiczeń):

• L. Goldberg, M Klein, Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze, ćwiczenia, PWN, 1997;

• S. Schuller, D. Ottens, Study Guide for International Trade and the World Economy, Oxford University Press, 2002,

• Zadania do ćwiczeń dostępne w: www.wne.uw.edu.pl/wincenciak/pomoce_msg.html

Efekty uczenia się:

Wiedza:

Studenci znają:

1. założenia, strukturę i wnioski płynące z modeli handlu zagranicznego (neoklasycznego, nowej teorii handlu I i II generacji)

2. mechanizm funkcjonowania i konsekwencje stosowania głównych instrumentów polityki handlowej (cła, ograniczenia ilościowe, subsydia)

3. modele strategicznej polityki handlowej funkcjonujące w warunkach niedoskonałej konkurencji

4. neoklasyczne modele ekonomii politycznej polityki handlowej

Umiejętności studenci powinni rozumieć:

1. przyczyny powstawania handlu międzynarodowego i globalizacji gospodarki światowej.

2. czynniki wyjaśniające strukturę handlu międzynarodowego

3. konsekwencje dobrobytowe wynikające z liberalizacji handlu międzynarodowego, opisywane przez różne modele wymiany

4. konsekwencje dobrobytowe, dla konsumentów, producentów i dochodów budżetowych wynikające ze stosowania różnych instrumentów polityki handlowej

5. zrozumienie ograniczeń w stosowaniu strategicznej polityki handlowej przez rządy

6. motywy rządów przy stosowaniu nieefektywnych instrumentów polityki handlowej I znaczenie oddziaływania grup interesów

7. znaczenie badań empirycznych dla weryfikacji teorii handlu i polityki handlowej

S_W01, S_W02, S_W03, S_W04, S_U01, S_U02, S_U03, S_U04, S_K01

Metody i kryteria oceniania:

Egzamin pisemny. Warunkiem przystapienia do egzaminu jest uzyskanie pozytywnej oceny z ćwiczeń. Ocena z ćwiczeń powyżej 4 jest premiowana. Maksymalna premia, za ocenę bardzo dobrą, stanowi 10% końcowej sumy punktów.

Kryteria zaliczenia ćwiczeń z Handlu Międzynarodowego są podane sylabusie do ćwiczeń.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2018/19" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-01-25
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Tomasz Gajderowicz, Gabriela Grotkowska
Prowadzący grup: Tomasz Gajderowicz, Gabriela Grotkowska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2019/20" (zakończony)

Okres: 2019-10-01 - 2020-01-27
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Tomasz Gajderowicz, Gabriela Grotkowska
Prowadzący grup: Tomasz Gajderowicz, Gabriela Grotkowska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.