Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Akademia filmu awangardowego 1

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3002-AFA19-OG Kod Erasmus / ISCED: 14.7 / (0314) Socjologia i kulturoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Akademia filmu awangardowego 1
Jednostka: Instytut Kultury Polskiej
Grupy: Przedmioty ogólnouniwersyteckie humanistyczne
Przedmioty ogólnouniwersyteckie na Uniwersytecie Warszawskim
Strona przedmiotu: http://akademiadokumentalna.pl/szkoly-wyzsze/akademia-filmu-awangardowego-i/
Punkty ECTS i inne: (brak)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne
ogólnouniwersyteckie

Założenia (opisowo):

Student powinien orientować się w szerokim zakresie

zagadnień związanych z historią i historią kultury, naukami

społecznymi. Powinien posiadać podstawową wiedzę

dotyczącą sztuki filmowej – zarówno fabularnej jak i filmu

dokumentalnego, sztuki współczesnej. Student powinien

rozpoznawać podstawowe gatunki sztuki filmowej –

rozpoznawać formy wyrazu przynależne filmowi i sztukom

audiowizualnym – które tradycyjnie są przynależne kinu fikcji

i kinu faktów.

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Zajęcia wykładowe połączone z projekcją filmów, podczas

których studenci zapoznają się z filmami głównych nurtów

awangardy filmowej, które uformowały historię kina, i miały

decydujący wpływ na historię sztuki – od lat 20. do lat 80.,

kształtując rozumienie aktualnych realizacji artystycznych

zarówno z pola filmu jak i sztuki współczesnej. Zajęci w

kompleksowy sposób przybliżają tradycję kina

awangardowego i wskazuję współczesne realizacje kina

dokumentalnego, których autorzy posługują się językiem

filmowym wypracowanym na gruncie awangardy, kładąc

nacisk na odwoływanie się tych form filmowych do kwestii

społecznych, form obiegu sztuki i uwarunkowań związanych

z jej produkcją.

Warunkiem udziału w zajęciach jest wykupienie karnetu

filmowego. Koszt karnetu to: 100 zł.

Zajęcia rozpoczynają się 3 października

Kontakt: gabriela.sitek@gmail.com

Pełny opis:

Wśród przedstawionych tematów zajęć znajdują się

zagadnienia stanowiące kanon historii kina światowego:

Wielka Awangarda – film dadaistyczny (Balet mechaniczny

Fernanda Légera, 1924, Antrakt René Claira, 1924), film

surrealistyczny (Pies andaluzyjski Luisa Buñuela i Salvadora

Dali, 1929, Złoty wiek Luisa Buñuela, 1930), dokument

liryczny (m.in. Deszcz, 1929, Most, 1928, Jorisa Ivensa,

Berlin, symfonia wielkiego miasta Waltera Ruttmanna, 1927,

Człowiek z kamerą Dzigi Wiertowa, 1929), kino

eksperymentów narracyjnych (Zaproszenie do podróży

Germaine Dulac, 1927), jak również pionierskie realizacje

polskiego filmu awangardowego lat 20. i 30. (Przygoda

człowieka poczciwego Franciszki Themerson i Stefana

Themersona, 1937; filmy zrekonstruowane współcześnie na

podstawie śladów, zachowanych koncepcji m.in. Apteka

Bruce’a Checefsky’ego 2001, Drobiazg melodyjny tegoż,

2006, Jalu Kurek - OR - Obliczenia rytmiczne Ignacego

Szczepańskiego, 1985). Zwrócenie uwagi na tradycję

dwudziestowiecznej awangardy filmowej jest istotne zarówno

z powodu wypracowania na jej gruncie pierwszych poetyk

filmowych jak i jej konstytutywnego wpływu na kształt sztuki

awangardowej (por. R. W. Kluszczyński, Film – sztuka

Wielkiej Awangardy, Warszawa-Łódź 1990).

Uczestnicy zajęć poznają tradycję kina amerykańskiej

awangardy lat 20., 30. i 40. (m.in. Manhattan Paula Stranda i

Charlesa Sheelera 1921, Na stałym lądzie Mai Deren, 1944,

Ognie sztuczne Kenetha Angera, 1947). Program cyklu zajęć

obejmuje dzieje amerykańskiej awangardy filmowej lat 1960-

1980 (m.in. filmy Klatka, 1960; Walden. Dzienniki, szkice,

notatki, 1969 Jonasa Mekasa; Stana Brakhage’a Mothlight,

1963, Długość fali Michaela Snowa, 1967, twórczość

Tony’ego Conrada, Andy Worhola, Kena Jacobsa – Tom, Tom

the Piper’s Son, 1969). Uczestnicy zajęć poznają

najważniejsze koncepcje i realizacje eksperymentów

filmowych Fluxusu (m.in. twórczość Josepha Beuysa, Yoko

Ono – Cut Piece, 1965, Nam June Paika – Zen dla filmu,

1963).

Zwrócimy uwagę także na brytyjskich

awangardowych twórców tego okresu (autorów związanych z

The London Film-Maker’s Co-operative, m.in. Malcolma Le

Grice, uważanego za twórcę tzw. kina rozszerzonego,

Geoffreya Jonesa Śnieg, 1963), francuskie kino awangardowe

(m.in. twórczość Chrisa Markera).

Integralną częścią zajęć będą projekcje współczesnych

filmów dokumentalnych, czerpiących z tradycji Wielkiej

Awangardy i klasycznych dziś realizacji kina awangardowego

lat 50., 60., 70. i 80. Echa tych tradycji można doszukać się

we współczesnym kinie dokumentalnym jako filmów, których

autorzy są współcześnie jedną z najbardziej otwartych na

eksperyment grup filmowców. Filmy dokumentalne pozostają

często w obiegu festiwalowym, poza głównym nurtem

kinowej dystrybucji. Współczesne kino dokumentalne to

obecnie jeden z najciekawszych i najszybciej rozwijających

się gatunków filmowych. Filmy dokumentalne, które znalazły

się w zestawieniu, charakteryzuje nowatorstwo formy,

przybliżające je do granicy między dokumentem a kinem

eksperymentalnym. Podczas zajęć poruszona zostanie kwestia

kreacji w filmie dokumentalnym i perspektywy, z której

prowadzona jest narracja, tego, za pomocą jakich środków

wyrazu jest budowany perswazyjny przekaz dokumentów.

Istotnym zagadnieniem zaproponowanych zajęć będzie

kwestia montażu jako procesu organizacji wypowiedzi

filmowej.

Zajęcia mają na celu zwiększenie świadomości

wpływu tradycji awangardy filmowej na formy wyrazu

obecne we współczesnym filmie, w tym szczególnie w filmie

dokumentalnym, budowanie kompetencji odbioru sztuki

współczesnej. Cykl wykładów i projekcji jest pierwszą

częścią programu Akademii filmu awangardowego,

składającego się z dwóch semestralnych cykli, które obejmują

zagadnienia historii filmu awangardowego – od lat 20. do

czasów najnowszych.

Harmonogram bloków projekcji i wykładów:

3.10.2019, godz. 17.00-20.00

Kino Wielkiej Awangardy – film dadaistyczny i surrealistyczny

Balet mechaniczny (Ballet mécanique) Fernanda Légera, 1924, 19’

Antrakt (Entr'acte) René Claira, 1924, 25’

Pies andaluzyjski (Un chien andalou) Luisa Buñuela i Salvadora Dali’ego, 1929, 21’,

Złoty wiek (L'âge d’or) Luisa Buñuela, 1930, 63’

Prowadzący zajęcia: prof. dr hab. Marcin Giżycki

10.10.2019, godz. 17.00-20.00

Kino Wielkiej Awangardy – dokumentalny film liryczny

Berlin, symfonia wielkiego miasta (Berlin: Die Sinfonie der Großstadt) Waltera Ruttmanna, 1927, 79’

Człowiek z kamerą (Человек с киноаппаратом) Dzigi Wiertowa, 1929, 80’

Prowadzący zajęcia: prof. dr hab. Marcin Giżycki

17.10.2019, godz. 17.00-20.00

Kino Wielkiej Awangardy – idee i postawy twórcze reżyserek oraz ich obraz we współczesnym filmie dokumentalnym

Zaproszenie do podróży (L'invitation au voyage) Germaine Dulac, 1927, 36’

Kochać Innego (Love Other: The Story of Claude Cahun and Marcel Moore) Barbary Hammer, 2006, 55’

Prowadząca zajęcia: prof. dr hab. Małgorzata Radkiewicz

24.10.2019, godz. 17.00-19.00

Wczesne kino amerykańskiej awangardy: filmy „ożywionego malarstwa” , temat miasta. Autorska animacja awangardy kanadyjskiej

Manhatta Paula Stranda i Charlesa Sheelera 1921, 9’,

Rytmy światła (Light Rhythms) Francisa Bruguiere'a i Oswella Blakestona 1930, 6’

Early abstractions Harry’ego Smitha, 1939–56, 23’

Kochaj sąsiada swego (Neighbours) Normana McLarena, 1952, 9’;

Prowadzący zajęcia: Daniel Muzyczuk

31.10.2019, godz. 17.00-19.30

Polska awangarda filmowa od lat 20. do lat 60. – pionierskie realizacje polskiego filmu awangardowego

Przygoda człowieka poczciwego Franciszki Themerson i Stefana Themersona, 1937, 10’

Apteka Bruce’a Checefsky’ego, 2001, 10’,

Drobiazg melodyjny Bruce’a Checefsky’ego, 2006, 6’,

Jalu Kurek - OR - Obliczenia rytmiczne Ignacego Szczepańskiego, 1985, 4’

Mieczysław Szczuka - 5 momentów filmu abstrakcyjnego Marcina Giżyckiego, 2006, 1'49''

Henryk Berlewi – Kinefaktura Marcina Giżyckiego, 2012, 3'15''

Był sobie raz…Waleriana Borowczyka, Jana Lenicy, 1957, 9’

Dom Waleriana Borowczyka, Jana Lenicy, 1957, 11’

Sztandar Młodych Waleriana Borowczyka, Jana Lenicy, 1957, 2’

Prowadzący zajęcia: prof. dr hab. Marcin Giżycki

7.11.2019, godz. 17.00-20.00

Twórczość Mai Deren jako prekursorki amerykańskiej awangardy filmowej

W zwierciadle Mai Deren (In the Mirror of Maya Deren) Martiny Kudláček, 2002, 104’

Sieci popołudnia (Meshes of the Afternoon) Mai Deren i Alexandra Hammida, 1943, 14'.

Rytuał w przetworzonym czasie (Ritual in Transfigured Time) Mai Deren, 1946, 14',

Prowadząca zajęcia: prof. dr hab. Małgorzata Radkiewicz

14.11.2019, godz. 17.00-20.00

Miasto we współczesnym dokumentalnym eseju filmowym w kontekście tradycji awangardowej

21 x Nowy Jork Piotra Stasika, 2016, 71’

Spotkanie z twórcą filmu Piotrem Stasikiem poprowadzi Jakub Majmurek

21.11.2019, godz. 17.00-18.40

Kino własne, home movies, wideodziennik / kino amatorskie w kontekście awangardy

Ja kinuję Karoliny Puchały-Rojek, 2012, 25'

Przed zmierzchem Leszka Boguszewskiego, 1976, 7’

Klucz do... Marcina Ziębińskiego, 1986, 16’

Mojave Wilhelma Sasnala¸ 2006, 6'

Chleb Wilhelma Sasnala, 2017, 7’

Prowadząca zajęcia: Paulina Haratyk

28.11.2019, godz. 17.00-20.00

Twórczość Josepha Beuysa i jego współczesny obraz w filmie dokumentalnym

Beuys. Sztuka to rewolucja (Beuys) Andresa Veiela, Niemcy 2017, 107 min.

Prowadzący zajęcia: Sebastian Cichocki

5.12.2019, godz. 17.00-20.00

Queerowa ekspresja amerykańskiej awangardy filmowej

Ognie sztuczne [Fajerwerski] (Fireworks) Kennetha Angera, 1947, 20’

Płonące istoty (Flaming Creatures) Jacka Smitha, 162-163, 45 min.

Kiss, Empire, Blow job, Chelsea Girls Andy’ego Warhola [fragmenty]

Dyketactics Barbary Hammer 1973, 4 min.

Beautiful People Davida Wojnarowicza, 1987, 30 min.

Prowadzący zajęcia: Karol Radziszewski

12.12.2019, godz. 17.00-20.00

Filmowy dziennik, codzienność, autobiografizm, dokumentalizm subiektywności w amerykańskiej awangardzie filmowej lat 60. Twórczość Jonasa Mekasa, Stana Brakhage’a, Wallace’a Bermana

Klatka (The Brig) Jonasa Mekasa, 1960, 64’;

Walden. Dzienniki, szkice, notatki (Walden), rolka II, Jonasa Mekasa, 1969, 40’

Aleph, Wallace Berman, 1965-1966, 8’

Dog Star Man, cz. II, Stana Brakhage’a, 1963, 6’

Prowadzący zajęcia: dr Marcin Borchardt

19.12.2019, godz. 17.00-20.00

Twórczość Tony’ego Conrada i jego postać we współczesnym filmie dokumentalnym

Tony Conrad: tu i teraz (Tony Conrad: Completely in the Present) Tylera Hubby’ego, USA, 96 min.

Prowadzący zajęcia: Daniel Muzyczuk

16.01.2019, godz. 17.00-20.00

Awangardowe koncepcje i realizacje eksperymentów filmowych Fluxusu

Fluxfilm Anthology

Twórcy prezentowanych filmów: Nam June Paik, Dick Higgins, George Maciunas, Chieko Shiomi, John Cavanaugh, James Riddle, Yoko Ono, George Brecht, Robert Watts, Pieter Vanderbiek, Joe Jones, Eric Anderson, Jeff Perkins, Wolf Vostell, Albert Fine, George Landow, Paul Sharits, John Cale, Peter Kennedy, Mike Parr, Ben Vautier

Prowadzący zajęcia: Antonii Michnik

23.01.2019, godz. 17.00-20.00

Found footage jako technika awangardowych realizacji we współczesnym kinie dokumentalnym

Dawson City: czas zatrzymany (Dawson City: Frozen Time) Billa Morrisona, USA, 2017, 120 min.

Dowody w procesie ciał (Evidentiary Bodies) Barbary Hammer, USA, 2018, 15 min.

Prowadząca zajęcia: Gabriela Sitek

Literatura:

Podstawowe lektury:

 M. Giżycki, Awangarda wobec kina. Film w kręgu

polskiej awangardy artystycznej dwudziestolecia

7

międzywojennego, Warszawa 1996; Stefan i

Franciszka Themerson. Poszukiwania wizualne, kat.

wystawy, Łódź 1981.

 A. Helman, Awangarda we francuskim i niemieckim

kinie niemym, [w:] Kino nieme. Historia kina, t. 1, red.

T. Lubelski, I. Sowińska, R. Syska, Kraków 2009, s.

737-777.

 R. W. Kluszczyński, Film – sztuka Wielkiej

Awangardy, Warszawa-Łódź 1990.

 A. Pitrus, Film awangardowy w latach 1930–1959,

[w:] Kino klasyczne. Historia kina, t. 2, red. T.

Lubelski, I. Sowińska, R. Syska, Kraków 2011, s. 549-

66

 A. Pitrus, Film awangardowy w latach 1960-1980,

[w:] Kino epoki nowofalowej. Historia kina, t. 3, red.

T. Lubelski, I. Sowińska, R. Syska, Kraków 2015, s.

 M. Przylipiak, Poetyka kina dokumentalnego, Gdańsk

2000

 Themersonowie i awangarda, pod red. Paweł Polit,

Łódź 2013

 P. A. Sitney, Visionary Film: The American Avant-

Garde, 1943-2000, Nowy Jork 2002

Lektury zalecane:

 J. Kurek, Objaśniam OR, „Linia” 1933, nr 5 (przedruk

w: M. Giżycki, Walka o film artystyczny w

międzywojennej Polsce, Warszawa 1989)

 Sztuka w kinie dokumentalnym, pod red. Pauliny

Kwiatkowskiej, Matyldy Szewczyk, Warszawa 2016

 Grupa ETC, Narracje, estetyki, geografie: Fluxus w

trzech aktach, 2014

 A. Pitrus, Fundament pamięci – o „fotograficznej

powieści” Chrisa Markera, „Kwartalnik Filmowy”

2006, nr 54-55, s. 231-236

 M. Radkiewicz, „Władczynie spojrzenia”. Teoria

filmu a praktyka reżyserek i artystek, Kraków 2010

 M. Stępnik, Lustra, maski, sobowtóry... Maya Deren i

jej siostry w maskaradzie, (w:) Outsiderzy,

mistyfikatorzy, eskapiści w sztuce XX wieku. Studium

postaw twórczych, Wydawnictwo UMCS, Lublin

2016, s. 103-134

Efekty uczenia się:

 Student zna najważniejszych twórców i najwybitniejsze

dzieła współczesnego, światowego kina awangardowego i

jego powiązania z filmem dokumentalnym

 Student zna najważniejsze nurty, zjawiska i twórców w

historii kina awangardowego i jego relacje ze sztuką filmu

dokumentalnego

 Student wie, na jakie zagadnienia społeczne i historyczne

odpowiadały filmy awangardowe i wykorzystujące środki

wypracowane na gruncie awangardy filmy dokumentalne

 Student zna kontekst historyczno-społeczno-kulturowy

współczesnego kina dokumentalnego oraz najczęściej

poruszaną w konkretnych filmach problematykę

 Student wie, przy użyciu jakich narzędzi teoretycznych i

analitycznych badać film awangardowy – zarówno jego

światowe realizacje jak i filmy powstałe w Polsce i odnoszące

się do rodzimego kontekstu

 Student rozumie funkcjonowanie i znaczenie wideo i

filmów awangardowych w różnych kontekstach kulturowych i

potrafi wykorzystać narzędzia analityczne przyswojone na

zajęciach w samodzielnym poszerzaniu wiedzy z zakresu

6

sztuki współczesnej wystawianej w warszawskich galeriach

Umiejętności:

 Student potrafi samodzielnie analizować filmy

awangardowe pod kątem zastosowanych w nich rozwiązań

formalnych i estetycznych

 Student potrafi samodzielnie analizować filmy

awangardowe i sztukę wideo w szerszym kontekście

historycznym i społecznym

 Student potrafi wykorzystać filmy awangardowe w pracy

naukowej, np. jako źródło do badań historycznych i

socjologicznych

 Student potrafi wskazać różnice i podobieństwa między

językiem kina awangardowego i fabularnego

Metody i kryteria oceniania:

Metody oceny pracy studenta (udział w całościowej ocenie

pracy studenta)

1. Ocena ciągła: bieżące przygotowanie do zajęć i

aktywność (30/100)

2. Końcowe zaliczenie pisemne 50/100

Warunkiem zaliczenia zajęć poza obecnością będzie zdanie

testu dotyczącego prezentowanych filmów i zagadnień

poruszanych na wykładach.

3. Kontrola obecności 20/100

Wymagana jest obecność na więcej niż połowie zajęć.

Dopuszczalne są dwie nieobecności. W przypadku każdej

kolejnej Uczestnik / Uczestniczka zajęć zobowiązana jest

napisać recenzję wybranego filmu, na którego projekcji był

Uczestnik / Uczestniczka zajęć (innego niż wybrane do prac

zaliczeniowych). Recenzja może być krótszą formą

odpowiedzi na pytanie zadane w czasie zajęć.

Objętość: maksymalnie 3000 znaków. Termin nadsyłania:

ostatnie zajęcia w semestrze.

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.