Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Dykcja i autokorekcja

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3007-L1A1DA Kod Erasmus / ISCED: 09.304 / (0232) Literatura i językoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Dykcja i autokorekcja
Jednostka: Instytut Polonistyki Stosowanej
Grupy: Logopedia ogólna i kliniczna (PRK)
Logopedia ogólna i kliniczna (PRK) - 1 rok 1. st.
Punkty ECTS i inne: 3.00
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Założenia (opisowo):

Zajęcia zakładają uzyskanie wysokiej świadomości artykulacyjnej w kwestii ruchów mięśni artykulacyjnych oraz akustycznych cech dźwięków mowy. Mają na celu uświadomienie indywidualnej sprawności artykulacyjnej każdego studenta oraz wskazanie metod terapeutycznych usprawniających nieprawidłowe realizacje.

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Autokorekcja stanowi podstawę warsztatu logopedy. Ponieważ najważniejszym narzędziem terapeuty w procesie diagnozy i usprawniania wymowy jest perfekcyjnie wypracowany własny aparat artykulacyjny, zajęcia pozwolą uzyskać świadomość dotyczącą indywidualnej sprawności w tym zakresie. Dodatkowo dostarczą możliwość treningu słuchowego niezbędnego do dobrej oceny dźwięków mowy. Na podstawie wypracowanej sprawności wprowadzone zostaną zasady poprawnej wymowy polskiej oraz zasady dykcji stosowane w mowie realizującej normę wzorcową. Zajęcia prowadzone warsztatowo.

Pełny opis:

Zajęcia dotyczące autokorekcji skierowane są do studentów logopedii i mają na celu wypracowanie podstawowego narzędzia używanego w terapii mowy – aparatu artykulacyjnego terapeuty. Dzięki własnej prawidłowej artykulacji logopeda podaje pacjentowi wzór wymawianiowy, ale także dzięki świadomości pracy własnych mięśni umie prześledzić zaburzone ruchy artykulacyjne i określić przyczyny nieprawidłowych realizacji u pacjentów. Ze względu na złożoność ruchów artykulacyjnych i trudnego dostępu do małych, artykulacyjnych mięśni, gruntowny trening w tym zakresie (związany z umiejętnością wywoływania świadomych, finezyjnych ruchów w obrębie aparatu wymawianiowego), daje przyszłemu terapeucie podstawy warsztatowe. Pełna świadomosć artykulacyjna wiąże się ściśle z prawidłowym kształtowaniem poszczególnych dźwięków mowy. Praktyczne zadania dotyczyć będą także analizy produkowanych dźwięków mowy i wypracowania wrażliwości na cechy audytywne, wskazujące na specyficzne zaburzenia, wynikające z nieprawidłowego napięcia mięśni i nieharmonijnej pracy układu artykulacyjnego.

Na bazie precyzji artykulacyjnej wprowadzone zostaną podstawy prawideł poprawnej wymowy polskiej oraz wypracowana technika dotycząca mowy scenicznej, wzorcowej. Przyjmując za odniesienie ten wariant wymowy o najwyższym stopniu poprawności studenci wypracują podstawy dykcji.

Tematy:

1. Wprowadzenie do zagadnień dotyczących dykcji oraz autokorekcji. Mowa wzorcowa, zasady poprawnej wymowy polskiej. Analiza własna grupy pod kątem wpływów środowiskowych i gwarowych na sposób artykulacji.

2. Budowa aparatu fonacyjnego w kształtowaniu poprawnej przestrzeni fonacyjno-artykulacyjnej.

3. Budowa aparatu artykulacyjnego oraz analiza poszczególnych mięśni artykulacyjnych biorących udział w procesie mowy.

4. Diagnoza i korekcja realizacji samogłosek w izolacji.

5. Poznanie prawidłowej artykulacji poszczególnych głosek. Diagnoza i korekcja realizacji spółgłosek w izolacji.

6. Ćwiczenie samogłosek i spółgłosek w izolacji i logotomach.

7. Realizacja samogłosek ustnych i nosowych w różnych pozycjach w wyrazie i zdaniu.

8. Procesy koartykulacyjne. Upodobnienia:

a) pod względem dźwięczności

b) pod względem miejsca artykulacji

c) pod względem sposobu zbliżenia narządów artykulacyjnych

9. Uproszczenia. Ćwiczenie uzyskanych umiejętności w zdaniach i tekstach.

10. Sylaba jako jednostka metryczna. Iloczas.

11. Akcent główny i poboczny. Zestrój akcentowy.

12. Zestroje intonacyjne. Kadencja i antykadencja.

13. Ekspresja mowy – rola czynników prozodycznych.

14. Ćwiczenie analizy słuchowej.

15. Praca z tekstem

Zajęcia zaliczane są na podstawie poprawnie wykonanych wszystkich ćwiczeń dotyczących sprawności artykulatorów oraz perfekcyjnej realizacji dźwięków mowy. Wymagana jest też znajomość zasad poprawnej wymowy polskiej oraz sprawność w jej stosowaniu.

Literatura:

Dłuska M., 1981, Prozodia języka polskiego, Warszawa.

Kamińska B., Milewski S., Logopedia artystyczna, Gdańsk.

Karaś M., Madejowa M, 1977, Słownik wymowy polskiej, Warszawa.

Karpowicz T., 2009, Kultura języka polskiego. Wymowa, ortografia, interpunkcja, Warszawa.

Klemensiewicz Z.,1930, Prawidła poprawnej wymowy polskiej, Kraków.

Kotlarczyk M., 1961, Podstawy sztuki żywego słowa, Warszawa.

Michałowska D., 2006, O podstawach polskiej wymowy scenicznej, Kraków.

Markowski A., 2007, Język polski. Poradnik profesora Markowskiego, Warszawa.

Mitrinowicz-Modrzejewska A., 1963, Fizjologia i patologia głosu, słuchu i mowy, Warszawa.

Styczek I., 1979, Logopedia, Wrocław.

Tarasiewicz B., 2003, Mówię i śpiewam świadomie, Kraków.

Toczyska B.,1994, Elementarne ćwiczenia dykcji, Gdańsk.

Toczyska B., 1997, Sarabanda w chaszczach, Gdańsk.

Toczyska B., 2007, Głośno i wyraźnie, Gdańsk.

Wieczorkiewicz B., 1998, Sztuka mówienia, Warszawa.

Wierzchowska B.,1980, Fonetyka i fonologia języka polskiego, Wrocław.

Wierzchowska B., 1971, Wymowa polska, Warszawa.

Efekty uczenia się:

Umiejętności studenta po zakończeniu kursu:

WIEDZA

1. Opisanie budowy układu fonacyjno-artykulacyjnego.

2. Pełna świadomość pozycji artykulacyjnych samogłosek i spółgłosek polskich.

3. Określenie rodzaju zaburzeń w obrębie aparatu fonacyjno-artykulacyjnego i wskazanie metod terapeutycznych dotyczących tych zaburzeń.

4. Posiadanie wiedzy z zakresu normy wymawianiowej w języku polskim.

ZROZUMIENIE

1. Rozpoznawanie zależności pomiędzy sprawnością aparatu fonacyjno-artykulacyjnego a konkretnymi realizacjami artykulacyjnymi.

2. Powiązanie czynnika fonicznego z obrazem artykulacyjnym mowy.

3. Zrozumienie mechanizmów koartykulacyjnych i zasad poprawnościowych.

UMIEJĘTNOŚCI

1. Tworzenie prawidłowych czynnościowo dźwięków mowy.

2. Modyfikowanie nieprawidłowych artykulacji.

3. Prezentowanie ćwiczeń usprawniających aparat artykulacyjny.

4. Prezentowanie ćwiczeń związanych z terapią mowy.

POSTAWY

1. Rozumienie zależności między stanem aparatu artykulacyjnego a jakością tworzonych realizacji głoskowych.

2. Docenienie walorów estetycznych w mowie wzorcowej; indywidualne kształtowania wypowiedzi z zastosowaniem zasad poprawnościowych.

Metody i kryteria oceniania:

Zajęcia zaliczane są na podstawie poprawnie wykonanych wszystkich ćwiczeń dotyczących sprawności artykulatorów oraz perfekcyjnej realizacji dźwięków mowy. Wymagana jest też znajomość zasad poprawnej wymowy polskiej oraz sprawność w jej stosowaniu.

Sposób zaliczenia:

Zaliczenie ustne. Dopuszczana możliwość międzysemestralnych zaliczeń pisemnych.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2018/19" (zakończony)

Okres: 2019-02-16 - 2019-06-08
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Warsztaty, 30 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Milena Mrozowska, Marzena Stępień, Mariola Symonides
Prowadzący grup: Milena Mrozowska, Mariola Symonides
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Warsztaty - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2019/20" (w trakcie)

Okres: 2019-10-01 - 2020-01-27
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Warsztaty, 30 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Paula Grzeszczuk, Milena Mrozowska, Marzena Stępień
Prowadzący grup: Paula Grzeszczuk, Milena Mrozowska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Warsztaty - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.