Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Językoznawcze, psycholingwistyczne  i logopedyczne aspekty rozwoju mowy dziecka i zaburzeń tego rozwoju

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3007-L1S2JP1 Kod Erasmus / ISCED: 09.304 / (0232) Literatura i językoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Językoznawcze, psycholingwistyczne  i logopedyczne aspekty rozwoju mowy dziecka i zaburzeń tego rozwoju
Jednostka: Instytut Polonistyki Stosowanej
Grupy: Logopedia ogólna i kliniczna
Seminaria magisterskie dla LOiK - II rok II stopnia
Punkty ECTS i inne: 25.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

seminaria magisterskie

Założenia (opisowo):

Seminarium magisterskie "Językoznawcze, psycholingwistyczne i logopedyczne aspekty rozwoju mowy dziecka i zaburzeń tego rozwoju" jest przeznaczone dla studentów I i II roku studiów II stopnia kierunku "logopedia ogólna i kliniczna" (IPS), zainteresowanych badaniami rozwoju normatywnego mowy dziecka (0-12 r.ż.) oraz zaburzeń tego rozwoju. Wymagania: - podstawowa wiedza w zakresie nauki o języku polskim; - podstawowa wiedza w zakresie psychologii i psycholingwistyki rozwojowej; wiedza na dobrym poziomie w zakresie etiologii zaburzeń rozwoju mowy; - doświadczenie wyniesione ze studiów licencjackich w zakresie prowadzenia badań nad mową dziecka.

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Seminarium na I i II roku studiów będzie poświęcone następującym zagadnieniom:

1. Stan i kierunki badań nad rozwojem mowy dziecka w: - językoznawstwie; - psychologii rozwojowej; - psycholingwistyce rozwojowej;


2. Lingwistyczne podstawy badań nad mową dziecka - podstawy teoretyczne, cele badań, metody zbierania, porządkowania i analizy materiału;


3. Psychologiczne i psycholingwistyczne podstawy badań nad mową dziecka - podstawy teoretyczne, cele badań, metody zbierania, porządkowania i analizy materiału;


4. Wiedza o rozwoju mowy dziecka w logopedii;


5. Przygotowanie studentów do prowadzenia badań własnych: - metodologia badań; - literatura przedmiotu; - formułowanie wersji roboczej tematu badań; planowanie badań; - dobór narzędzi; - metody gromadzenia danych; - metody analizy zebranego materiału.

6. Prezentacja cząstkowych i całościowych wyników badań;

7. Prezentacja fragmentów prac magisterskich.

Pełny opis:

Seminarium magisterskie "Językoznawcze, psycholingwistyczne i logopedyczne aspekty rozwoju mowy dziecka i zaburzeń tego rozwoju" jest przeznaczone dla studentów I i II roku studiów II stopnia kierunku "logopedia ogólna i kliniczna" (IPS), zainteresowanych badaniami rozwoju normatywnego mowy dziecka (0-12 r.ż.) oraz zaburzeń tego rozwoju. Wymagania: - podstawowa wiedza w zakresie nauki o języku polskim; - podstawowa wiedza w zakresie psychologii i psycholingwistyki rozwojowej; wiedza (na dobrym poziomie) w zakresie etiologii zaburzeń rozwoju mowy; - doświadczenie wyniesione ze studiów licencjackich w zakresie prowadzenia badań nad mową dziecka.

Zagadnienia szczegółowe:

I. Stan i kierunki badań nad rozwojem mowy dziecka w: - językoznawstwie; - psychologii rozwojowej; - psycholingwistyce rozwojowej:


1. Historia naukowych badań nad mową dziecka – ze szczególnym zwróceniem uwagi na podstawy teoretyczne, cele i metody badań;

2. Psychologiczne i społeczne uwarunkowania przyswajania języka i rozwoju mowy w ontogenezie (Bernstein, Brzezińska, Chomsky, Piaget, Wygotski);

3. Psycholingwistyczne modele przyswajania języka przez dziecko oraz modele komunikacji językowej (Bruner, Halliday, Slobin, Tomasello);

4. Wybrane zagadnienia lingwistycznych badań nad mową dziecka: - fonetyka i fonologia (Gregoire, Jakobson; Kaczmarek; Smoczyński; Zarębina; Rocławski; Łobacz); - morfologia i składnia (Chmura-Klekotowa, Gregoire, Geppertowa, Kaczmarek, Łuczyński, Smoczyńska, Smoczyński, Przetacznikowa (Przetacznik-Gierowska), Zarębina; leksyka i semantyka (Grzegorczykowa, Szuman, Zarębina, Zgółkowa); - komunikacja językowa (Bruner, Boniecka, Grabias, Halliday, Milewski, Porayski-Pomsta, Synowiec);

5. Rola i miejsce badań nad mową dziecka w logopedii: - problem ustalania normy rozwojowej w zakresie rozwoju języka i mowy (Dołęga, Emiluta-Rozya, Grabias, Porayski-Pomsta, Rocławski); - diagnoza i terapia logopedyczna (Emiluta-Rozya, Kania, Kurowska, Lorenc, Panasiuk, Pluta-Wojciechowska, Woźniak);

II. Metodologia badań nad językiem i mową dziecka:

1. Podstawy teoretyczne badań;

2. Przedmiot i zakres badań; cele i metody. Planowanie badań, sposób ich prowadzenia. Zasady gromadzenia i porządkowania materiału badawczego;

3. Narzędzia stosowane w badaniach nad językiem i mową dziecka oraz zasady ich używania;

4. Metody analizy lingwistycznej i psycholingwistycznej materiału językowego pozyskanego w badaniach;

III. Przygotowanie do badań własnych (indywidualnie przez każdego seminarzystę) – przygotowanie w postaci pisemnej: (a) tzw. stanu badań w zakresie opracowywanego przez studenta tematu; (b) konspektu pracy magisterskiej:

1. Ustalenie przedmiotu badań i jego zakresu, sformułowanie roboczej formy tematu pracy magisterskiej;

2. Ustalenie podstawowej literatury przedmiotu i jej prezentacja na forum seminarium w postaci tzw. rozumowanej bibliografii; omawianie stanu badań w zakresie wybranego przedmiotu badań;

3. Przygotowanie założeń badań własnych: - podstawy teoretyczne; - problemy badawcze i hipotezy robocze; - zmienne; - narzędzia; - podstawy materiałowe – sposób ich gromadzenia, porządkowania, archiwizowania; - metody analizy.

4. Analiza cząstkowych i całościowych wyników badań własnych.

Literatura:

 Aitchison, Jaen, 2003, Ziarna mowy. Początki i rozwój języka, przekł. Magdalena Sykurska-Derwojed, Warszawa.

 Austin, John, 1993, Mówienie i poznawanie. Rozprawy i wykłady filozoficzne, przekł. Bohdan Chwedończuk, Warszawa.

 Bartmiński, Jerzy, red., 2001, Współczesny język polski, Lublin.

 Boniecka, Barbara, 2010, Dziecięce wyobrażenie świata. Zbiór studiów, Lublin.

 Borowiec, Helena, 2014, Dziecięce rozumienie świata (studium lingwistyczne), Lublin.

 Brzezińska, Anna, red., Psychologiczne portrety człowieka. Praktyczna psychologia rozwojowa, Warszawa.

 Chmura-Klekotowa, Maria, 1971, Neologizmy słowotwórcze w mowie dzieci, „Prace Filologiczne” XX, s. 99-235.

 Dąbrowska, Ewa, Kubiński, Wojciech, red., Akwizycja języka w świetle językoznawstwa kognitywnego, Kraków.

 Dołęga, Zofia, 2003, Promowanie rozwoju mowy w okresie dzieciństwa – prawidłowości rozwoju, diagnozowanie i profilaktyka, Katowice.

 Dysarz, Zofia, 2003, Mowa dziecka a więzi uczuciowe w rodzinie, Bydgoszcz.

 Gleason, Jean B., Ratner Nan B., 2005, Psycholingwistyka, Gdańsk.

 Grabias, Stanisław, 2001, Język w zachowaniach społecznych, Lublin. Wyd. II.

 Kaczmarek, Leon, 1966 (i kolejne wydania), Nasze dziecko uczy się mowy, Lublin

 Kaczorowska-Bray, Katarzyna, Milewski, Stanisław, red. nauk., 2016, Wczesna interwencja logopedyczna, Gdańsk.

 Kamińska, Barbara, Milewski, Stanisław, red. nauk., 2016, Logopedia artystyczna, Gdańsk.

 Kielar-Turska, Maria, 1989, Mowa dziecka. Słowo i tekst, Kraków.

 Kowalski, Stanisław, 1962, Rozwój mowy dziecka. Analiza rozwoju mowy i myślenia w sytuacjach społeczno-wychowawczych przedszkola, Warszawa.

 Krasowicz-Kupis, Grażyna, 2004, Rozwój świadomości językowej dziecka. Teoria i praktyka, Lublin.

 Kurcz, Ida, 2000, Psychologia języka i komunikacji, Warszawa.

 Kurowska, Marlena, 2016, Kształtowanie zachowań komunikacyjnych u dzieci z uszkodzeniami i/lub dysfunkcjamio środkowego układu nerwowego, Warszawa.

 Łobacz, Piotra, 1996, Polska fonologia dziecięca, Warszawa.

 Łuczyński, Edward, 2004, Kategoria przypadka w ontogenezie języka polskiego, czyli o wchodzeniu dziecka w rzeczywistość gramatyczną, Gdańsk.

 Piaget, Jean, 1992, Mowa i myślenie u dziecka, przekł. Janina Kołudzka, Warszawa.

 Piaget, Jean, Inhelder, Barbel. 1993, Psychologia dziecka, przekł. Zofia Zakrzewska, Warszawa.

 Porayski-Pomsta, Józef, 1994, Umiejętności komunikacyjne dzieci w wieku przedszkolnym. Studium psycholingwistyczne, Warszawa.

 Porayski-Pomsta, Józef, 2015, O rozwoju mowy dziecka. Dwa studia, Warszawa.

 Porayski-Pomsta, Józef, Przybysz-Piwko, Maria, red., Interwencja logopedyczna. Zagadnienia ogolne i praktyka, Warszawa.

 Przetacznik-Gierowska, Maria, 1994, Od słowa do dyskursu, Warszawa.

 Rocławski, Bronisław, 1993, Słuch fonemowy i fonetyczny, Gdańsk.

 Shugar, Grace Wales, Smoczyńska Magdalena, red., 1980, Badania nad rozwojem języka dziecka. Wybór prac, Warszawa.

 Smoczyńska, Magdalena, 1986, The Acquisition of Polish, [w:] Slobin, Dan I., red., „The Crosslinguistic Study of Language Acquisition”, Hillsdale.

 Smoczyński, Paweł, 1955, Przyswajanie przez dziecko podstaw systemu językowego, Łódź.

 Styczek, Irena, 1979, Logopedia, Warszawa.

 Szuman, Stefan, red., 1968, O rozwoju języka i myślenia dziecka, Warszawa.

 Tomasello, Michael, 2002, Kulturowe źródła ludzkiego poznania, przekł. Joanna Rącaszek, Warszawa.

 Warchala, Jacek, Skudrzyk, Aldona, 2010, Kultura piśmienności młodego pokolenia, Katowice.

 Wood, David, 2006, Jak dzieci uczą się i myślą. Społeczne konteksty rozwoju poznawczego, przekł. Rafał Pawlik i Anna Kowalska-Pawlik, Kraków.

 Wygotski, Lew S., 2006, Narzędzie i znak w rozwoju dziecka, Warszawa.

 Zarębina, Maria, 1980, 1994, Język polski w rozwoju jednostki. Analiza tekstów dzieci. Rozwój semantyczny. Dyskusja nad teorią Chomskiego, Kraków, Gdańsk.

 Zgółkowa, Halina, 2016, Słownictwo dzieci w wieku przedszkolnym w latach 2010-2015, Poznań.

Efekty uczenia się:

I. Wiedza

1. zna podstawową terminologię w zakresie treści przedmiotu

2. zna wybrane teorie dotyczące rozwoju zachowań komunikacyjnojęzykowych u małych dzieci

3. ma wiedzę na temat ogólnego rozwoju psychofizycznego dziecka w różnych okresach jego życia oraz podłoża neuropsychicznego i społecznego rozwoju myślenia i mowy dziecka

4. ma wiedzę pozwalającą opisywać i oceniać konkretne zachowania komunikacyjnojęzykowe dziecka

II. Umiejętności

1. umie definiować wybrane pojęcia i objaśniać podstawowe terminy związane z przedmiotem seminarium

2. rozumie związki pomiędzy rozwojem psychoficznym i społecznym dziecka a rozwojem jego mowy

3. potrafi dostrzegać, interpretować i opisywać różne właściwości zachowań komunikacyjnojęzykowych dziecka z perspektywy określonych właściwości sytuacji mówienia

4. umie opisywać rozwój mowy dziecka w normie rozwojowej i zaburzonego pod tym względem

III. Kompetencje społeczne

1. ma świadomość swojej wiedzy i umiejętności w zakresie treści przedmiotowych, rozumie potrzebę ich uzupełniania i doskonalenia i potrafi to robić , dokonuje samooceny własnych umiejętności i kompetencji

2. dostrzega, poprawnie rozpoznaje i ocenia właściwości rozwoju językowego dzieck, w tym dziecka o niepełnych i / lub zaburzonych sprawnościach językowych i komunikacyjnyc

3. Jest świadom zależności między skutecznością działania a wyborem właściwej w danej sytuacji strategii postepowania edukacyjnego w zakresie mowy i języka

Metody i kryteria oceniania:

Aktywny i systematyczny udział w seminarium, opracowywanie i prezentacja własnych projektów naukowych i badawczych, opracowanie założeń do własnej pracy badawczej, opracowanie konspektu własnej pracy magisterskiej

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2018/19" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-06-08
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Seminarium magisterskie, 60 godzin, 5 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Józef Porayski-Pomsta, Marzena Stępień
Prowadzący grup: Józef Porayski-Pomsta
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie
Seminarium magisterskie - Zaliczenie
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe
seminaria magisterskie

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.