Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Fonologia z fonetyką dla logopedów

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3007-LSA1FF Kod Erasmus / ISCED: 09.301 / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Fonologia z fonetyką dla logopedów
Jednostka: Instytut Polonistyki Stosowanej
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 7.00
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Przedmiot ma za zadanie zapoznać studenta z interpretacją fonologiczną głosek, ich cechami artykulacyjnymi, wymową zgodną z normą potoczną i normą wzorcową, dystrybucją oraz zjawiskami charakterystycznymi dla realizacji systemu. Pojęcia opisu fonologicznego, tj. fonem, warianty fonemu, cechy dystynktywne, opozycja fonologiczna czy neutralizacja opozycji, omawiane są z uwzględnieniem potrzeb logopedów i stanowią niezbędną wiedzę do omawiania zaburzeń w dyslalii.

Pełny opis:

Wykład:

1. Język a mowa. Badania głosek. Alfabety fonetyczne. Rozbieżności między mową a ortografią.

2. Fonologia suprasegmentalna. Rozumienie wyrazu w fonetyce.

3. Fonem a głoska. Alofony. Typy dystrybucji.

4. Typy opozycji. Neutralizacja opozycji fonologicznej.

5. Różne wymowy – różne normy. Wymowa regionalna.

6-7. Upodobnienia – różne ujęcia. Tzw. upodobnienia martwe. Interpretacja fonologiczna upodobnień

8. Rozsunięcie artykulacyjne, tzw. uszczelinowienie, uproszczenie grupy spółgłoskowej i ich interpretacja fonologiczna. Metateza, epenteza.

9. Metody wydzielania fonemów. Fonemy potencjalne.

10. Inwentarz fonemów. Cechy dystynktywne a redundantne. Archifonemy.

11-12. Systemy fonologiczne współczesnej polszczyzny.

13.-14. Charakterystyka wybranych fonemów.

15. Elementy fonotaktyki.

Ćwiczenia:

1. Alfabet fonetyczny. Podstawowe zasady zapisu fonetycznego. Podział na sylaby. Wielofunkcyjność i.

2. Ćwiczenia w zapisie tekstu słyszanego. Wielofunkcyjność i – utrwalenie.

3. Budowa aparatu mowy. Podział głosek. Kryteria klasyfikacji spółgłosek.

4. Spółgłoski miękkie i zmiękczone. Odczytywanie rentgenogramów spółgłoskowych. Wstępna interpretacja fonologiczna głosek.

5. Kryteria klasyfikacji samogłosek i półsamogłosek. Ćwiczenia w zapisie fonetycznym. Ustalanie cech dystynktywnych fonemów niespółgłoskowych.

6. Realizacja foniczna liter ą oraz ę. Interpretacja fonologiczna nosowości.

7. Różnice regionalne w wymowie. Ćwiczenia w zapisie fonetycznym i transkrypcji fonologicznej.

8. Charakterystyka upodobnień z uwzględnieniem interpretacji fonologicznej.

9. Rozsunięcie artykulacyjne, uproszczenie grupy spółgłoskowej, tzw. uszczelinowienie.

10. Ustalanie cech dystynktywnych tworzących fonem. Fonemy i ich realizacja: od fonemu do głoski i od głoski do fonemu.

11. Opozycje fonologiczne. Neutralizacja opozycji. Cechy artykulacyjne a cechy dystynktywne fonemów spółgłoskowych.

Literatura:

Dłuska M., Fonetyka polska. Artykulacja głosek polskich, wyd. 2, Warszawa–Kraków 1981.

Dukiewicz L., 1978, Intonacja wypowiedzi polskich, Wrocław.

Dukiewicz L, Sawicka I., Fonetyka i fonologia, [w:] Gramatyka współczesnego języka polskiego, red. H. Wróbel, Kraków 1995.

Klebanowska B., Interpretacja fonologiczna zjawisk fonetycznych w języku polskim, Warszawa 2007, WUW.

Koneczna H., Zawadowski W., Przekroje rentgenograficzne głosek polskich, Warszawa 1971.

Laskowski R., System fonologiczny języka polskiego [w:] Encyklopedia języka polskiego, Wrocław 1999.

Łobacz P., Polska fonologia dziecięca, Warszawa 1996, Wyd. Energeia.

Milewski S., Frekwencja fonemów w tekstach mówionych dzieci w wieku przedszkolnym, Gdańsk 1997, Logopedia 24.

Milewski S., Lingwistyczne i dydaktyczne aspekty analizy fonemowej, Lublin 1999.

Rocławski B., Zarys fonologii, fonetyki i fonostatystyki współczesnego języka polskiego, wyd. II uzupełnione, Gdańsk 1986, Wydawnictwo Uczelniane UG.

Szpyra-Kozłowska J., Wprowadzenie do współczesnej fonologii, Lublin 2002.

Wierzchowska B., Fonetyka i fonologia języka polskiego, Wrocław 1980.

Wiśniewski M., Zarys fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Toruń 2001.

Słownik wymowy polskiej, 1977, red. M. Karaś, M. Madejowa, Warszawa.

Efekty uczenia się:

Po zakończeniu cyklu wykładów i ćwiczeń student będzie potrafić:

WIEDZA

- student wie, czym różni się fonem od głoski;

- student wie, które cechy są istotne w komunikacji;

- student wie, jak interpretować fonologicznie zjawiska fonetyczne.

UMIEJĘTNOŚCI

- student umie opisać mechanizmy tworzenia głosek;

- student umie opisać system fonologiczny polszczyzny;

- student umie wyjaśnić mechanizm koartykulacji;

- student umie rozpoznać w potoku mowy elementy, których realizacja jest zgodna z systemem fonologicznym;

- student umie rozpoznać zjawiska z zakresu patofonetyki.

Metody i kryteria oceniania:

Egzamin, do którego student może przystąpić po zaliczeniu ćwiczeń, przeprowadzony w formie pisemnej (test otwarty) – czas pisania 75 minut.

Zaliczenie ćwiczeń obejmuje kontrolę obecności (dopuszczalne są dwie nieobecności), bieżące przygotowanie do zajęć, zaliczenie cech artykulacyjnych głosek (na podstawie rentgenogramów).

Egzamin obejmuje problematykę podejmowaną na wykładzie i podczas ćwiczeń.

Praktyki zawodowe:

nie dotyczy

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2018/19" (zakończony)

Okres: 2019-02-16 - 2019-06-08
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Wykład, 30 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Katarzyna Dróżdż-Łuszczyk, Marta Piasecka, Kamila Potocka-Pirosz, Marzena Stępień
Prowadzący grup: Katarzyna Dróżdż-Łuszczyk, Kamila Potocka-Pirosz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Uwagi:

Z zajęć NIE ZWALNIA zaliczenie gramatyki opisowej języka polskiego na kierunku filologia polska, ponieważ zakresy tematyczne zajęć nie pokrywają się.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.