Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Przeszłość języka polskiego w dydaktyce szkolnej

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3007-LSA3PJ Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Przeszłość języka polskiego w dydaktyce szkolnej
Jednostka: Instytut Polonistyki Stosowanej
Grupy: Logopedia ogólna i kliniczna, specjalność logopedia szkolna i dydaktyka polonistyczna
Logopedia ogólna i kliniczna, specjalność logopedia szkolna i dydaktyka polonistyczna - 3 rok I st.
Punkty ECTS i inne: 2.00
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia:

w sali

Pełny opis:

1. Językowa wieża Babel – pochodzenie języka polskiego – 4 godz.

1.1. Pokrewieństwo i powinowactwo językowe – rodzina językowa i liga językowa.

1.2. Rodzina języków indoeuropejskich i rodzina języków słowiańskich.

1.3. Początki o periodyzacja dziejów języka polskiego.

1.4. Co to jest współczesna polszczyzna.

2. Najstarsze procesy fonetyczne w polskiej ortografii zapisane – 4 godz.

2.1. Oboczności k : cz : c; g : ż : dz; ch : sz (palatalizacje spółgłosek prasłowiańskich).

2.2. Oboczności e : o, e : a (przegłos lechicki).

2.3. Oboczności o : ó, e : ø, spółgłoska miękka : spółgłoska twarda (zanik jerów).

2.4. Oboczności h : g (wpływy zewnętrzne).

3. „Mądrej głowie dość dwie słowie”, czyli archaizmy fleksyjne – 2 godz.

3.1. Pozostałości dawnej kategorii liczby podwójnej.

3.2. Relikty rzeczownikowej odmiany przymiotników.

3.3. Dawne formy czasów przeszłych.

4. Typy, kategorie, konstrukcje słowotwórcze – 4 godz.

4.1. Historyczna ciągłość produktywności typów słowotwórczych (np. –anie/-enie, -ość, -stwo, -ciel, -arz, -acz, -nik).

4.2. Przykłady rozwoju kategorii słowotwórczych (np. nazwy istot młodych, nazwy urzędów, nazwy opłat, nazwy stopni pokrewieństwa i powinowactwa rodzinnego).

4.3. Innowacje kompozycyjne w historii i współcześnie (słowiańskie imiona życzące, zapożyczenia z języków obcych – repliki, neologizmy artystyczne, terminologia).

4.4. Kształtowanie się postaci słowotwórczej nazwisk.

5. Historia kultury w słownictwie zakodowana – 6 godz.

5.1. Typy zmian znaczeniowych wyrazów (rozszerzenie, zawężenie, przesunięcie, zmiany stylistyczno-ekspresywne).

5.2. Zmiany zasobu leksykalnego (zmiany ilościowe; zmiany jakościowe: archaizmy, wyrazy przestarzałe, neologizmy).

5.3. Zapożyczenia z języków obcych X-XXI w. (zapożyczenia formalnosemantyczne, repliki słowotwórcze, repliki semantyczne, repliki składniowe).

5.4. Rozwój kręgów tematycznych leksyki (słownictwo podstawowe, erudycyjne, specjalistyczne).

6. Sztuka języka artystycznego – analizy i interpretacje – 10 godz.

6.1. Średniowiecze – Bogurodzica.

6.2. Odrodzenie – Jan Kochanowski (np. fraszka (Na lipę), pieśń (Czego chcesz od nas Panie...), tren (Wielkieś mi uczyniła pustki...), dedykacja (Psałterz Dawidów, Treny).

6.3. Barok – Jan Andrzej Morsztyn (np. O sobie, Raki, Kanikuła abo psia gwiazda).

6.4. Oświecenie - Ignacy Krasicki (np. bajka (Wstęp do bajek), satyra (Do króla), fragment pieśni 1. Monachomachii).

6.5. Romantyzm – Adam Mickiewicz (np. Pani Twardowska, Dobranoc).

6.6. Pozytywizm – Maria Konopnicka (np. Echa majowe (fragment), Rota).

6.7. Młoda Polska – Kazimierz Przerwa-Tetmajer (np. Czardasz, Jak Janosik tańczył z cesarzową (fragmenty), Limba).

6.8. 20-lecie międzywojenne – Julian Tuwim (np. Rzecz czarnoleska, Colloquium niedzielne na ulicy).

Ad 6.1.-6.8 – krótkie biogramy autorów/historia utworu, analiza tekstów (fragmentów tekstów) ukazująca cechy stylistyczno-artystyczne z uwzględnieniem realiów kulturowych.

Literatura:

J. Bartmiński (red.), Współczesny język polski, Wrocław 1993.

W. Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 2005.

W. Decyk-Zięba, S. Dubisz (red. nauk.), Glosariusz staropolski. Dydaktyczny słownik etymologiczny, Warszawa 2008.

W. Decyk-Zięba, S. Dubisz (red. nauk.), Teksty staropolskie. Analizy i interpretacje, Warszawa 2003.

M. Derwojedowa, H. Karaś, D. Kopcińska (red.), Język polski. Kompendium, Warszawa 2005.

K. Długosz-Kurczabowa, S. Dubisz, Gramatyka historyczna języka polskiego, Warszawa 2006.

K. Długosz-Kurczabowa, S. Dubisz, Gramatyka historyczna języka polskiego w testach, ćwiczeniach i tematach egzaminacyjnych, Warszawa 2006.

S. Dubisz, Język – Historia – Kultura..., cz. I, II, III, Warszawa 2002, 2007, 2012.

S. Dubisz (red.), Nauka o języku dla polonistów, Warszawa 1999 (i wyd. nast.).

J. Podracki (red.), Szkolny słownik nauki o języku, Warszawa 1998.

Metody i kryteria oceniania:

Zasady zaliczania zajęć:

1) obecność i aktywność podczas zajęć (dopuszczalne są 2 nieobecności);

2) sprawdzanie bieżącego przygotowania studentów;

3) końcowy sprawdzian pisemny.

Praktyki zawodowe:

Nie dotyczy

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2018/19" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-01-25
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin, 26 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Stanisław Dubisz, Marta Piasecka, Marzena Stępień
Prowadzący grup: Stanisław Dubisz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2019/20" (w trakcie)

Okres: 2019-10-01 - 2020-01-27
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin, 19 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Marta Piasecka, Marzena Stępień, Milena Wojtyńska-Nowotka
Prowadzący grup: Milena Wojtyńska-Nowotka
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Uwagi:

Nie ma możliwości eksternistycznego zaliczania zajęć. Dopuszczalne są dwie nieobecności na zajęciach.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.