Uniwersytet Warszawski - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Literatura na mapie kultury (polska i światowa)

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3007-S1B1LM
Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0232) Literatura i językoznawstwo Kod ISCED - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia (International Standard Classification of Education) została opracowana przez UNESCO.
Nazwa przedmiotu: Literatura na mapie kultury (polska i światowa)
Jednostka: Instytut Polonistyki Stosowanej
Grupy: Sztuka pisania - stacjonarne 2. stopnia - przedmioty obowiązkowe - 1 r.
Sztuka pisania - wszystkie przedmioty
Punkty ECTS i inne: 14.00 Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Założenia (opisowo):

Celem wykładu jest ukazanie najważniejszych przemian dokonujących się w kulturze końca XX wieku oraz w XXI w. – zarówno w Polsce, jak i w przestrzeni europejskiej oraz światowej. Ta mapa kultury pokazywać ma konteksty ważne dla zachodzących równolegle przemian literatury, jej poszukiwań i języka.

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

W I semestrze tematyka wykładu skupia się wokół centralnych kategorii podmiotowości i kryzysu. Głównym przedmiotem zainteresowania będzie odpowiedź na pytanie, jakim zmianom podlega widzenie podmiotu w kulturze ponowoczesnej i jak literatura reaguje dziś na przeróżne kryzysy. W polu widzenia będą przemiany refleksji o ciele w kulturze, o kobiecości i formach męskości, a także kwestie związane z transseksualnością i niebinarnościa. W drugim semestrze oś problemowa wykładu dotyczyć będzie kategorii tradycji i pamięci (kategoria traumy, literatura postpamięci, dylematy pamięci zbiorowej, pytanie o tożsamość w kontekście tradycji i pamięci). Jak kategorie te wpływają na poszukiwania języka artystycznego? Jak określają wybory gatunków (takich np. jak retrotopia, wspomnienia, stylizacje historyczne, historie alternatywne)? Jak oddziałują na kształtowanie postaci literackich i narratorów?

Tematyka ta zostanie podjęta również na skorelowanych z wykładem ćwiczeniach.

Pełny opis:

Wykład ma pokazywać konteksty, w ramach których na towarzyszących mu ćwiczeniach będą analizowane konkretne utwory literackie. Do określenia głównych punktów mapy kultury współczesnej, będą wykorzystane takie takie zjawiska, jak globalizacja, kryzysy społeczne, gospodarcze, polityczne (kryzys uchodźczy, wojna, kryzys klimatyczny). Jak wygląda odpowiedź literatury na zmieniające się w związku z tym kanony kultury polskiej i globalnej? Jak te doświadczenia i przeobrażenia działają na tożsamość indywidualną i zbiorową - to główne pytania wykładu w pierwszym semestrze. Próby odpowiedzi umożliwić mają studentom zrozumienie typów i sposobów reakcji twórców i użytkowników kultury na wspomniane zjawiska (od postawy buntu po lęk i różne formy ucieczki od rzeczywistości). Jak w tym kontekście zmieniają się funkcje i formy literatury? Jak doświadczenie kryzysu działa na tożsamość indywidualną i zbiorową? Jakie wywołuje reakcje na to, co „swoje” i „obce”? Jak wpływa na redefinicję relacji człowiek-natura? Jak zmienia się w związku z tym kanon kultury? Jak określa się w nim to, co „centralne” i to, co „peryferyjne”? W semestrze drugim pytania i odpowiedzi skupiać się będą wokół kwestii tradycji i tożsamości. Celem wykładu będzie też pokazanie związku między rozumieniem tradycji i pamięci a wyobrażeniami przyszłości oraz wyzwaniami związanych z rozwojem technologii.

Literatura:

Wybrane pozycje z literatury podmiotu (wykład):

- Z. Bauman, „Ponowoczesnośc jako źródło cierpień”, „Obcy u naszych drzwi”, „Retrotopia. Jak rządzi nami przeszłość”

- P. Bourdieu, „Reguły sztuki: geneza i struktura pola literackiego”

- G. Bataille, „Historia erotyzmu”

- A. Bielik-Robson (red.), „Deus otiosus: nowoczesność w perspektywie postsekularnej”

- J. Brach-Czaina, „Szczeliny istnienia”

- Burzyńska A., Markowski M.P., „Teorie literatury XX wieku”

- P. Czapliński, „Polska do wymiany i nasze wielkie narracje”, „Poruszona mapa”

- E. Domańska (red.), „Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki”

- „Encyklopedia gender. Płeć w kulturze”

- A. Dziadek (red.) „Formy męskości”

- A. Giddens, „Nowoczesność i tożsamość. >Ja< i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności”, „Klimatyczna katastrofa”

- H. Gosk, „Wychodzenie z >cienia imperium<: wątki postzaleznościowe w literaturze polskiej XX i XXI wieku”

- T. Kizwalter, „Polska nowoczesność. Genealogia”

- „Płeć i naród: trans/lokacje”

- A. Leder, „Prześniona rewolucja”

- A. Leszczyński, „Ludowa historia Polski”

- M.P. Markowski, R.Nycz (red.), „Kulturowa teoria literatury. Główne pojęcia i problemy”

- R. Nycz, „Poetyka doświadczenia. Teoria – nowoczesność – literatura”

- B. Olsen, „W obronie rzeczy. Archeologia i ontologia przedmiotów”

II semestr (ćwiczenia):

D. De Lillo, „Spadając”

M. Bieńczyk, „Tworki”

W. G. Sebald, „Austerlitz”

E. Jelinek, „Rechnitz. Anioł Zagłady”

E. Vuillard, „Porządek dnia”

J. Littell, „Łaskawe” (fragmenty)

A. Ernaux, „Lata”

D. Eribon, „Powrót do Reims” (fragmenty)

E. Louis, „Koniec z Eddym”

G. Saunders, „Lincoln w Bardo” (fragmenty)

J. M. Rymkiewicz, „Kinderszenen”

G. Gospodinow, „Fizyka smutku” (fragmenty)

P. Roth, „Spisek przeciwko Ameryce” (fragmenty)

D. F. Wallace, „Blady król” (fragmenty)

Ł. Krukowski, „Mam przeczucie”

M. Houellebecq, „Możliwość wyspy” (fragmenty)

J. Dukaj, „Po piśmie”

Efekty uczenia się:

Po zakończeniu zajęć osoby, które w nich uczestniczyły, będą dysponować kompleksową wiedzą na temat kanonu literatury współczesnej, zarówno polskiej, jak i światowej, potrafiąc określić jego związki z najważniejszymi przemianami rzeczywistości przełomu XX i XXI wieku.

Metody i kryteria oceniania:

Dopuszczalne są dwie nieobecności w semestrze. Powyżej tej liczby (z wyłączeniem przypadków udokumentowanych, np. zwolnieniem lekarskim) – nie ma możliwości zaliczenia zajęć. Usprawiedliwione nadprogramowe nieobecności muszą zostać odrobione.

Korzystanie z narzędzi SI dozwolone jest tylko za zgodą prowadzącego i na zasadach ustalonych z prowadzącym.

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2024/25" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2024-10-01 - 2025-06-08

Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 60 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Wykład, 60 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Eliza Kącka, Urszula Kowalczuk, Magdalena Krzyżanowska, Łukasz Książyk, Ewa Paczoska, Piotr Sadzik
Prowadzący grup: Eliza Kącka, Ewa Paczoska, Piotr Sadzik
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Skrócony opis:

W pierwszym semestrze tematyka wykładu skupia się wokół centralnych kategorii podmiotowości i kryzysu. Głównym przedmiotem zainteresowania będzie odpowiedź na pytanie jakim zmianom podlega widzenie podmiotu w kulturze ponowoczesnej i jak literatura reaguje dziś na przeróżne kryzysy. W polu widzenia będą przemiany refleksji o ciele w kulturze, o kobiecości i formach męskości, a także kwestie związane z transseksualnością i niebinarnościa.W drugim semestrze oś problemowa wykładu dotyczyć będzie kategorii tradycji i pamięci (kategoria traumy, literatura postpamięci, dylematy pamięci zbiorowej, pytanie o tożsamość w kontekście tradycji i pamięci). Jak kategorie te wpływają na poszukiwania języka artystycznego? Jak określają wybory gatunków (takich np. jak retrotopia, wspomnienia, stylizacje historyczne, historie alternatywne)? Jak oddziałują na kształtowanie postaci literackich i narratorów?

Wykład wychodzi od rozpoznań antropologów kultury i filozofów współczesności, ale jednocześnie przywoływać będzie konkretne teksty literackie z zakresu literatury polskiej i obcej.

Pełny opis:

Wykład ma pokazywać konteksty, w ramach których na towarzyszących mu ćwiczeniach będą analizowane konkretne utwory literackie. Do określenia głównych punktów mapy kultury współczesnej, będą wykorzystane takie takie zjawiska, jak globalizacja, kryzysy społeczne, gospodarcze, polityczne (kryzys uchodźczy, wojna, kryzys klimatyczny). Jak wygląda odpowiedź literatury na zmieniające się w związku z tym kanony kultury polskiej i globalnej? Jak te doświadczenia i przeobrażenia działają na tożsamość indywidualną i zbiorową - to główne pytania wykładu w pierwszym semestrze. Próby odpowiedzi umożliwić mają studentom zrozumienie typów i sposobów reakcji twórców i użytkowników kultury na wspomniane zjawiska (od postawy buntu po lęk i różne formy ucieczki od rzeczywistości). Jak w tym kontekście zmieniają się funkcje i formy literatury? Jak doświadczenie kryzysu działa na tożsamość indywidualną i zbiorową? Jakie wywołuje reakcje na to, co „swoje” i „obce”? Jak wpływa na redefinicję relacji człowiek-natura? Jak zmienia się w związku z tym kanon kultury? Jak określa się w nim to, co „centralne” i to, co „peryferyjne”? W semestrze drugim pytania i odpowiedzi skupiać się będą wokół kwestii tradycji i tożsamości. Celem wykładu będzie też pokazanie związku między rozumieniem tradycji i pamięci a wyobrażeniami przyszłości oraz wyzwaniami związanych z rozwojem technologii.

Literatura:

Wybrane pozycje z literatury podmiotu (wykład):

- Z. Bauman, „Ponowoczesnośc jako źródło cierpień”, „Obcy u naszych drzwi”, „Retrotopia. Jak rządzi nami przeszłość”

- P. Bourdieu, „Reguły sztuki: geneza i struktura pola literackiego”

- G. Bataille, „Historia erotyzmu”

- A. Bielik-Robson (red.), „Deus otiosus: nowoczesność w perspektywie postsekularnej”

- J. Brach-Czaina, „Szczeliny istnienia”

- Burzyńska A., Markowski M.P., „Teorie literatury XX wieku”

- P. Czapliński, „Polska do wymiany i nasze wielkie narracje”, „Poruszona mapa”

- E. Domańska (red.), „Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki”

- „Encyklopedia gender. Płeć w kulturze”

- A. Dziadek (red.) „Formy męskości”

- A. Giddens, „Nowoczesność i tożsamość. >Ja< i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności”, „Klimatyczna katastrofa”

- H. Gosk, „Wychodzenie z >cienia imperium<: wątki postzaleznościowe w literaturze polskiej XX i XXI wieku”

- T. Kizwalter, „Polska nowoczesność. Genealogia”

- „Płeć i naród: trans/lokacje”

- A. Leder, „Prześniona rewolucja”

- A. Leszczyński, „Ludowa historia Polski”

- M.P. Markowski, R.Nycz (red.), „Kulturowa teoria literatury. Główne pojęcia i problemy”

- R. Nycz, „Poetyka doświadczenia. Teoria – nowoczesność – literatura”

- B. Olsen, „W obronie rzeczy. Archeologia i ontologia przedmiotów”

II semestr (ćwiczenia)

D. De Lillo, „Spadając”

M. Bieńczyk, „Tworki”

W. G. Sebald, „Austerlitz”

E. Jelinek, „Rechnitz. Anioł Zagłady”

E. Vuillard, „Porządek dnia”

J. Littell, „Łaskawe” (fragmenty)

A. Ernaux, „Lata”

D. Eribon, „Powrót do Reims” (fragmenty)

E. Louis, „Koniec z Eddym”

G. Saunders, „Lincoln w Bardo” (fragmenty)

J. M. Rymkiewicz, „Kinderszenen”

G. Gospodinow, „Fizyka smutku” (fragmenty)

P. Roth, „Spisek przeciwko Ameryce” (fragmenty)

D. F. Wallace, „Blady król” (fragmenty)

Ł. Krukowski, „Mam przeczucie”

M. Houellebecq, „Możliwość wyspy” (fragmenty)

J. Dukaj, „Po piśmie”

Uwagi:

Dopuszczalne są dwie nieobecności w semestrze. Powyżej tej liczby (z wyłączeniem przypadków udokumentowanych, np. zwolnieniem lekarskim) – nie ma możliwości zaliczenia zajęć. Usprawiedliwione nadprogramowe nieobecności muszą zostać odrobione.

Korzystanie z narzędzi SI dozwolone jest tylko za zgodą prowadzącego i na zasadach ustalonych z prowadzącym.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.
Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel: +48 22 55 20 000 https://uw.edu.pl/
kontakt deklaracja dostępności mapa serwisu USOSweb 7.0.4.0-3 (2024-06-10)