Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Historia powszechna po 1945 r.

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3104-L2H20PW2 Kod Erasmus / ISCED: 08.3 / (0222) Historia i archeologia
Nazwa przedmiotu: Historia powszechna po 1945 r.
Jednostka: Instytut Historyczny
Grupy: Przedmioty dla III roku studiów licencjackich
Punkty ECTS i inne: 4.00
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Założenia (opisowo):

Niezbędna znajomość języków obcych; znajomość technik pracy historyka nabyta w trakcie zajęć ze Wstępu do badań historycznych

Skrócony opis:

Celem zajęć jest przedstawienie głównych wydarzeń i zjawisk, jakie rozegrały się w świecie po zakończeniu drugiej wojny światowej. W trakcie zajęć uczestnicy nabywają wiedzę o czynnikach decydujących o przemianach rozgrywających się po 1945 roku, poznają interpretacje tego okresu prezentowane w historiografii, zapoznają się ze stosowanymi przez historyków metodami badawczymi, uczą się umiejętności analizowania źródeł do historii tego okresu - w tym zwłaszcza źródeł masowych i źródeł audiowizualnych.

Pełny opis:

Historię polityczną świata po 1945 r. zdominowały dwa wątki: rywalizacja ideologiczna demokracji zachodniej i totalitarnego komunizmu oraz ekspansja postaw i ruchów nacjonalistycznych, przeważnie o antyeuropejskim podłożu.

W latach 1918-1939 czołową pozycję w polityce światowej zajmowało siedem państw: Francja, Niemcy, Wielka Brytania, Włochy, ZSRR, Japonia i USA. Po II wojnie światowej układ ten został zastąpiony przez dominację dwu supermocarstw: Stanów Zjednoczonych oraz Związku Radzieckiego.

Konflikty między mocarstwami w okresie międzywojennym miały różnorakie podłoże - polityczne, terytorialne, ekonomiczne itp. Czynniki te odgrywały rolę również po 1945 r. Istotą nowej sytuacji stało się jednak ideologiczne wyzwanie, rzucone krajom demokracji zachodniej przez państwa bloku radzieckiego. Politycy komunistyczni, przekonani, iż dzięki doktrynie marksizmu-leninizmu poznali w pełni mechanizm procesu historycznego, kierowali się poczuciem misji, dążąc do całkowitego przekształcenia życia ludzkości.

Już w okresie międzywojennym stało się jasne, iż idea wolności narodów jest trudna do urzeczywistnienia, a rozwój uczuć narodowych prowadzi do nowych napięć. Nacjonalizm był więc źródłem konfliktów międzypaństwowych, odnosiło się to jednak głównie do Europy (Europa Wschodnia, Bałkany).

Po II wojnie światowej nacjonalizm stał się ogromną siłą również w Afryce i Azji, powodując zasadnicze zmiany na mapie politycznej tych kontynentów. Istniejące tam konflikty o podłożu narodowym, rasowym lub religijnym nabrały znaczenia międzynarodowego, angażując uwagę wielkich mocarstw, Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz krajów europejskich.

W trakcie zajęć uczestnicy poznają konsekwencje wojny 1939-1945 oraz kształtowanie się powojennego porządku politycznego, jak też mechanizmy przejmowania rządów przez ruchy komunistyczne. Uczą się o kwestiach ekonomicznych i społecznych świata, śledzą problemy narodowościowe i religijne, w tym rozpad systemu kolonialnego i tego skutki. Analizują przebieg tzw. zimnej wojny, poznają perypetie walki zniewolonych narodów w obronie praw politycznych i swobód obywatelskich, uczą się o erozji systemu komunistycznego i jego upadku w 1989 r.

Zajęcia mają charakter monograficzny oraz warsztatowy. Poszczególne grupy, wybierane fakultatywnie przez studentów, zajmują się różnymi zagadnieniami szczegółowymi, ale podczas ich omawiania i analizowania uczestnicy nabywają podobne umiejętności. Wśród uwzględnianych źródeł znajdują się zarówno przekazy źródłowe tradycyjnie wykorzystywane przez historyków (materiały statystyczne, archiwalia, zwłaszcza akta personalne, artykuły publicystyczne, pamiętniki, akty prawne), jak i upowszechniające się w I połowie XX wieku nowe formy przekazów źródłowych (fotografie, filmy, zapisy dzwiękowe, cyfrowe materiały audiowizualne). W trakcie zajęć poznają metody badań stosowane przez historyka, mają również okazję do zapoznania się z metodami, jakie w trakcie analizy wydarzeń I połowy XX wieku stosują inne nauki humanistyczne i społeczne, szczególnie ekonomia, filozofia, socjologia i antropologia kulturowa.

Literatura:

Wybory źródeł i wspomnienia

K. Adenauer, Wspomnienia, ABC, 2000

R. Aron, Widz i uczestnik (kilka wydań)

R. Aron, Wspomnienia, t. 1, Wołomin 2007

Z. Brzeziński, Cztery lata w Białym Domu. Wspomnienia (kilka wydań)

A. Dubček, Nadzieja umrze ostatnia, Warszawa 1995

Ch. de Gaulle, Pamiętniki wojenne (kilka wydań)

J. Giedroyc, Emigracja ukraińska: listy 1950-1982, Warszawa 2004

W. Gomułka, Pamiętniki, t 1+2, Warszawa 1994

W. Grossman, Życie i los, Warszawa 2010

A. London, Byłem członkiem bandy Slanskiego (kilka wydań)

A. Nagórski, Przymusowe pożegnanie. Spojrzenie amerykańskiego dziennikarza w głąb sowieckiego życia, New York (b.r.w)

R. Pipes, Żyłem: wspomnienia niezależnego, Warszawa 2004

C. W. Weinberger, Zmagania o pokój: siedem krytycznych lat w Pentagonie, Warszawa 1994

Opracowania, publicystyka historyczna

A. Applebaum, Gułag, Warszawa 2004

H. Arendt, Eichman w Jerozolimie. Rzecz o banalności zła, Kraków 1987

H. Arendt, Korzenie totalitaryzmu (kilka wydań)

A. Bloom, Umysł zamknięty. O tym jak amerykańskie szkolnictwo wyższe zawiodło demokrację i zubożyło dusze dzisiejszych studentów, Warszawa 1997

R. Brubaker, Nacjonalizm inaczej. Struktura narodowa i kwestie narodowe w nowej Europie, Warszawa 1998

Z. Brzeziński, Wielkie bankructwo. Narodziny i śmierć komunizmu w XX w., Paryż 1990

R. Conquest, Wielki terror (kilka wydań)

R. Conquest, Stalin, Warszawa 1996

S. Courtois i inni, Czarna księga komunizmu. Zbrodnie, terror, prześladowania, Warszawa 1999

K. Dziewanowski, Brzemię białego człowieka. Jak zbudowano Imperium Brytyjskie, Warszawa 1996

O. Figes, Szepty. Życie w stalinowskiej Rosji, Warszawa 2007

N. Frei, Polityka wobec przeszłości. Początki Republiki Federalnej i przeszłość nazistowska, Warszawa 1999

N. Friedman, The Fifty Year War: Conflict and Strategy in the Cold War, 2000

F. Fukuyama, Koniec historii, Poznań 1996

F. Furet, Przeszłość pewnego złudzenia. Esej o idei komunistycznej w XX w., Warszawa 1996

A. Hourani, Historia Arabów, Gdańsk 1995

J. Kiwerska, Rozpad imperium brytyjskiego w Afryce, Warszawa 1989

A. Knight, Jak zaczęła się zimna wojna. Sprawa Guzenki i polowanie na radzieckich szpiegów, Warszawa 2006

J. Krasuski, Wspólnota Francuska w Afryce, Poznań 1983

M. Kula, Narodowe i rewolucyjne, Londyn 1991

M. Kuleba, Imperium na kolanach. Wojna w Czeczenii 1994-1996, Warszawa 1998

Cz. Madajczyk, Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce, Warszawa 1970

M. Malia, Sowiecka tragedia. Historia komunistycznego imperium rosyjskiego 1917-1991, Warszawa 1998

K. Pomian, Europa i jej narody, Warszawa 1992

B. Röhl, Zabawa w komunizm! Ulrike Meinhof, Klaus Rainer Röhl i prawdziwe korzenie nowej lewicy (1958-1968), Warszawa 2007

E. W. Said, Kultura i imperializm, Kraków 2009

A. Walicki, Marksizm i skok do królestwa wolności: dzieje komunistycznej utopii, Warszawa 1996

F. Westerman, Inżynierowie dusz, Warszawa 2007

E. Zarzycka-Bérad, Burzliwe życie Ilii Erenburga. Rosyjski los, żydowskie szczęście, Warszawa 2002

W. Zubok, K. Pleszakow, Zimna wojna zza kulis Kremla. Od Stalina do Chruszczowa, Warszawa 1996

Efekty kształcenia:

W wyniku zajęć student nabywa umiejętność pogłębionego myślenia historycznego, potrafi dokonać krytycznej analizy materiału źródłowego, jest w stanie przedstawić w trakcie dyskusji swoje udokumentowane poglądy, jak też bronić swoich racji w zakresie interpretacji wydarzeń.

Metody i kryteria oceniania:

Zaliczenie zajęć odbywa się na podstawie obecności na ćwiczeniach, sprawdzania przez prowadzącego stopnia znajomości i zrozumienia przez studenta lektur (wedle listy zamieszczonej w sylabusach), a także oceny stopnia aktywności studenta w trakcie dyskusji. Prowadzący zajęcia przedstawiają w sylabusach szczegółowe warunki zaliczenia poszczególnych zajęć.

Zajęcia kończą się zaliczeniem na ocenę. Prowadzący zajęcia wystawia ocenę na podstawie przebiegu przebiegu zajęć, w indywidualnych przypadkach może też zarządzić zdawanie przez studenta kolokwium ustnego

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2018/19" (zakończony)

Okres: 2019-02-16 - 2019-06-08
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Romuald Turkowski
Prowadzący grup: Błażej Brzostek, Igor Chabrowski, Michał Leśniewski, Piotr Majewski, Paweł Skibiński
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.