Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Kult Najświętszej Marii Panny w kulturze religijnej średniowiecza

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3104-WH18JPYS-OG Kod Erasmus / ISCED: 08.3 / (0222) Historia i archeologia
Nazwa przedmiotu: Kult Najświętszej Marii Panny w kulturze religijnej średniowiecza
Jednostka: Instytut Historyczny
Grupy: Przedmioty ogólnouniwersyteckie humanistyczne
Przedmioty ogólnouniwersyteckie Instytutu Historycznego
Przedmioty ogólnouniwersyteckie na Uniwersytecie Warszawskim
Wykłady historyczne
Punkty ECTS i inne: 2.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne
ogólnouniwersyteckie

Skrócony opis:

Wykład będzie poświęcony omówieniu genezy kultu Najświętszej Marii Panny w świecie chrześcijańskim oraz jego rozwojowi, ewolucji i przejawom w Europie łacińskiej od początku historii Kościoła chrześcijańskiego w świecie rzymskim aż do późnego średniowiecza.

Przedmiotem szczególnego zainteresowania będą:

narodziny kultu Najświętszej Marii Panny w najstarszych wspólnotach chrześcijańskich, jego rozwój w Cesarstwie Rzymskim i w świecie zachodnim po upadku imperium; wpływ kultu Marii w Bizancjum i w Rzymie na religijność w Europie karolińskiej i ottońskiej; przejawy kultu Marii w Europie łacińskiej w IX-XI wieku; sztuka sakralna związana z kultem Marii w Europie łacińskiej, teologia i liturgia maryjna w Kościele zachodnim od IX do XIII w.; cuda Najświętszej Marii Panny w kulturze religijnej, politycznej i społecznej Europy średniowiecznej; kult Najświętszej Marii Panny w Polsce średniowiecznej.

Pełny opis:

Wykład będzie poświęcony omówieniu genezy kultu Najświętszej Marii Panny w świecie chrześcijańskim oraz jego rozwojowi, ewolucji i przejawom w Europie łacińskiej od początku historii Kościoła chrześcijańskiego w świecie rzymskim aż do późnego średniowiecza.

Przedmiotem szczególnego zainteresowania będą:

• narodziny kultu Najświętszej Marii Panny w najstarszych wspólnotach chrześcijańskich

• kult Najświętszej Marii Panny w Cesarstwie Rzymskim po jego chrystianizacji, a następnie w świecie zachodnim po upadku imperium

• wpływ kultu Najświętszej Marii Panny w Cesarstwie Bizantyńskim i w Rzymie na kult maryjny w Europie karolińskiej i ottońskiej

• przejawy kultu Najświętszej Marii Panny w Europie łacińskiej i bizantyńskiej w IX-XI wieku

• sztuka sakralna związana z kultem Najświętszej Marii Panny w Europie łacińskiej

• pojawienie się i rozwój liturgii maryjnej oraz najważniejszych świąt maryjnych w Europie łacińskiej

• teologiczna interpretacja Najświętszej Marii Panny i jej roli w historii Zbawienia

• średniowieczna teologia polityczna związana z kultem Najświętszej Marii Panny w Europie łacińskiej

• cuda Najświętszej Marii Panny w kulturze religijnej, politycznej i społecznej Europy średniowiecznej

Zakres tematów:

1. Narodziny kultu Najświętszej Marii Panny w najstarszych wspólnotach chrześcijańskich

2. Kult Najświętszej Marii Panny w Cesarstwie Rzymskim po jego chrystianizacji – Sobór Nicejski (325) i Sobór Efeski (431)

3. Kult Najświętszej Marii Panny w świecie zachodnim po upadku Imperium Rzymskiego na Zachodzie; wpływ kultu Najświętszej Marii Panny w Bizancjum i w Rzymie na kult maryjny w Europie karolińskiej i ottońskiej

4. Kult Najświętszej Marii Panny w Europie łacińskiej i bizantyńskiej w IX-XI wieku – teologia i liturgia; świątynie dedykowane Najświętszej Marii Pannie na łacińskim Zachodzie

5. Teologiczna interpretacja Najświętszej Marii Panny i jej roli w historii Zbawienia – pojawienie się i rozwój liturgii maryjnej oraz najważniejszych świąt maryjnych w Europie łacińskiej

6. Kult Najświętszej Marii Panny w okresie reformy gregoriańskiej

7. Cystersi i kult maryjny w Europie łacińskiej w XII-XIII wieku

8. Sztuka sakralna związana z kultem Najświętszej Marii Panny a teologia w Europie łacińskiej w IX-XIII wieku: typy ikonograficzne, tzw. złote Madonny (maiestates), architektura świątyń

9. Średniowieczna teologia polityczna związana z kultem Najświętszej Marii Panny w Europie łacińskiej

10. Kult relikwii Najświętszej Marii Panny na średniowiecznym Zachodzie

11. Cuda Najświętszej Marii Panny w kulturze religijnej, politycznej i społecznej Europy średniowiecznej

12. Kult Najświętszej Marii Panny w Polsce średniowiecznej na tle zachodnioeuropejskim

Metody dydaktyczne:

Podstawową metodą dydaktyczną będzie wykład, w koniecznym stopniu uzupełniany o prezentację źródeł pisanych i ikonografii – w szczególności źródeł rękopiśmiennych i kodeksów iluminowanych powstałych w kręgu dworu kapetyńskiego – oraz o elementy konwersatoryjne.

Założenia i wymagania wstępne:

Obecność na co najmniej 70% zajęć jest bezwzględnie wymagana, aby zostać dopuszczonym do testu sprawdzającego i oceniającego nabyta wiedzę. Student, który opuści większą niż wymagana liczbę wykładów, nie może ubiegać się o zaliczenie.

Literatura:

1. Maria. Vergine, Madre, Regina. Le miniature medievali e rinascimentali, pod red. C. Leonardi, A. Degl’Innocenti, Roma 2000

2. Maria. Études sur la Sainte Vierge, pod red. H. du Manoir, Paris 1952

3. Marie. Le culte de la Vierge dans la société médiévale, pod red. D. Iogna-Prat, É. Palazzo, D. Russo, Paris 1996

4. The Church and Mary, ed. R. N. Swanson, Studies in Church History, 39, Woodbridge 2004

5. C. Deptuła, Z zagadnień historii kultu maryjnego w Polsce, „Ateneum Kapłańskie”, t. 60, 1960, z. 3

6. H. Mayr-Harting, The Idea of the Assumption of Mary in the West, 800-1200

7. G. Signori, Maria zwischen Kathedrale, Kloster und Welt. Hagiographische und historiographische Annäherungen an eine hochmittelalterliche Wunderpredigt, Sigmaringen 1995

8. K. Skwierczyński, Początki kultu Najświętszej Marii Panny w Polsce w świetle płockich zapisek o cudach z 1148 r., w: Europa barbarica, Europa christiana. Studia mediaevalia Carolo Modzelewski dedicata, Warszawa 2009, s. 213-240

9. B. Ward, Miracles and the Medieval Mind, London 1982, s. 132-165

Efekty kształcenia:

Po wysłuchaniu semestralnego cyklu wykładów i zaliczeniu egzaminu student rozpoznaje i wyjaśnia kluczowe problemy związane z historią kultu Najświętszej Marii Panny w średniowiecznej Europie:

1. rozumie i potrafi wyjaśnić genezę i ewolucję kultu Najświętszej Marii Panny w świecie chrześcijańskim oraz jego podstawy ideowe i teologiczne

2. rozumie znaczenie kultu Najświętszej Marii Panny dla duchowości Kościoła chrześcijańskiego w średniowieczu i społeczeństwa średniowiecznego,

3. rozumie i potrafi nazwać oraz objaśnić najważniejsze formy kultu Najświętszej Marii Panny w średniowiecznej Europie bizantyńskiej i łacińskiej, w tym w Polsce

4. rozumie pojęcie mitu hagiograficznego, analizuje i potrafi rozpoznawać i dekonstruować jego treści jako czynnik twórczy tożsamości religijnej i historycznej

5. potrafi rozpoznawać, analizuje i dekonstruuje źródła hagiograficzne, liturgiczne i narracyjne oraz ich funkcje i znaczenie ideowe dla kultury chrześcijańskiej w średniowieczu

6. poznaje i porządkuje podstawowe formy kultu relikwii w średniowiecznym społeczeństwie na przykładzie kultu Najświętszej Marii Panny

7. rozumie, potrafi analizować i interpretować znaczenie funkcji społeczno-kulturowych kultu relikwii dla funkcjonowania Kościoła łacińskiego w średniowieczu

8. rozumie, potrafi analizować i interpretować funkcję cudu i narracji o cudach w kulturze religijnej i społecznej łacińskiego średniowiecza

9. rozpoznaje, potrafi nazywać i zinterpretować znaczenie kultu Najświętszej Marii Panny w teologii politycznej zachodnioeuropejskiego średniowiecza

10. potrafi w stopniu podstawowym wskazać, nazwać i objaśnić różnice i podobieństwa między kultem Najświętszej Marii Panny w świecie łacińskim i bizantyńskim

Metody i kryteria oceniania:

Obecność na wykładzie (co najmniej 70% obecności) oraz zaliczony esej końcowy (esej na jeden z wybranych tematów przygotowany w domu)

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2018/19" (zakończony)

Okres: 2019-02-16 - 2019-06-08
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Jerzy Pysiak
Prowadzący grup: Jerzy Pysiak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.