Socjologia przestępczości w Polsce

obowiązkowe

w sali

Przedmiotem wykładu pogłębienie wiedzy z podstawowego kursu kryminologii. Na zajęciach będziemy się zajmować fenomenologią kryminalną, czyli opisem poszczególnych przestępstw. Będziemy poznawać i dyskutować o socjologicznych aspektach problemu i zmierzać do wyjaśnienia jak sytuacja społeczna wpływa na poszczególne przestępstwa i ich sprawców.

Ilustracją zajęć poświęconych zagadnieniem teoretycznym będzie prezentacja sylwetek sprawców czynów karalnych.

Przedmiotem wykładu pogłębienie wiedzy z podstawowego kursu kryminologii. Na zajęciach będziemy się zajmować fenomenologią kryminalną, czyli opisem poszczególnych przestępstw. Będziemy poznawać i dyskutować o socjologicznych aspektach problemu i zmierzać do wyjaśnienia jak sytuacja społeczna wpływa na poszczególne przestępstwa i ich sprawców.

Ilustracją zajęć poświęconych zagadnieniem teoretycznym będzie prezentacja sylwetek sprawców czynów karalnych.

Program:

1. Przestępczość, przestępstwo, norma

Jak definiujemy przestępstwo?

Dlaczego kryminalizujemy niektóre zachowania?

Kryminalizacja i dekryminalizacja czynów

Wpływ oceny moralnej na reakcję karną.

2. Przestępstwa agresywne

Rozmiary przestępczości agresywnej w Polsce i na świecie

Pojęcie agresji i przemocy

Teorie kryminologiczne tłumaczące przestępczość agresywną.

3. Przestępczość nieletnich

Jaka jest współczesna młodzież: aspiracje, system wartości.

Sposób spędzania wolnego czasu przez młodzież

Galerianki

4. Lęk przed przestępczością a polityka karna

Czym skutkuje lęk przed przestępczością dla polityki karnej

Lęk przed przestępczością jako instrument walki politycznej

Czy hasła polityków są prawdziwe?

5. Kobiety w społeczeństwie polskim

Wykształcenie polskich kobiet i ich możliwości zawodowe

Miejsce kobiet w polskiej rodzinie

Teorie kryminologiczne odnoszące się do przestępczości kobiet

6. Przestępczość związana z alkoholem i narkotykami

Używanie alkoholu i narkotyków w społeczeństwie polskim

Kwestia legalizacji i delegalizacji środków odurzających

7. Przestępczość zawodowa (zorganizowana)

Podstawowe pojęcia

Historia kształtowania się przestępczości zorganizowanej

Współczesne formy i kierunki działań przestępczości zorganizowanej na świecie

Charakterystyka przestępczości zorganizowanej w Polsce

Sposoby zwalczania przestępczości zorganizowanej

8. Zapobieganie przestępczości-osiedla zamknięte

Charakterystyka osiedli zamkniętych

Opinie mieszkańców i sąsiadów

Poczucie bezpieczeństwa mieszkańców osiedli zamkniętych

Weryfikacja tezy o większym bezpieczeństwie

9. Monitoring (CCTV), monitoring elektroniczny sprawców

Uzasadnienie dla monitoringu

Monitoring a poczucie bezpieczeństwa

Badania skuteczności CCTV

Monitoring elektroniczny sprawców-założenia ustawodawcze

Monitoring elektroniczny sprawców- zalety i wady

10. Media a przestępczość

Obraz przestępczości w środkach masowego przekazu

Cechy wiadomości medialnej

Media a kształtowanie postaw społecznych wobec przestępczości

11. Stalking, przestępczość emocjonalna

Definicje zjawisk

Prawne możliwości walki ze stalkingiem - przepisy polskie i europejskie

Czy penalizacja jest potrzebna?

12. Przestępczość cudzoziemców

Kategorie cudzoziemców w Polsce

Opinie cudzoziemców i Polakach

Problemy integracyjne

Charakterystyka przestępczości cudzoziemców w Polsce

13. Prostytucja/handel ludźmi

Rodzaje prostytucji

Problematyka handlu ludźmi

Sponsoring ? nowe zjawisko?

14. Bezdomność i ubóstwo

Polskie ubóstwo

Bezdomni w Polsce

Związek bezdomności i ubóstwa z przestępczością

15. Przestępstwa seksualne (pedofilia, pornografia, gwałty, rola Internetu)

Definicje

Powody penalizacji zjawisk

Ochrona ofiar

Problem czy panika moralna?

Powyższe tematy ilustrowane będą prezentacjami sylwetek sprawców czynów karalnych; m.in.: Janusz Waluś, Andriej Czikatiło, Aileen Wuomos, Charles Manson, członkowie polskiej mafii, sprawcy strzelanint w Columbine High School, Krakos/Maliszewski, Kavin Mitnick, sprawa linczu we Włodowie, Josef Fritzl, Rudolf Hoes, Eligiusz Niewiadomski, Juraj Janošik, Roman Polański.

Na zaliczenie przedmiotu składa się:

1) aktywność,

2) obecność na zajęciach,

3) opracowanie i zaprezentowanie jednego z realizowanych tematów

Błachut J., Gaberle A., Krajewski K.: Kryminologia, Gdańsk 2001;

Gruszczyńska B., Marczewski M., Siemaszko A.: Atlas przestępczości w Polsce 4, Warszawa 2009;

Siemaszko A.: Kogo biją, komu kradną, Warszawa 2001;

Siemaszko A.: Geografia występku i strachu. Polskie badania przestępczości ?07, Warszawa 2008.

Dodatkowo:

Christie N., Dogodna ilość przestępstw, Polskie Stowarzyszenie Edukacji Prawnej, Warszawa 2004.

Dadak W. , Gaberle A., Krajewski K., Najgroźniejsze przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu a urbanizacja i industrializacja, w: Przestępczość przeciwko życiu i zdrowiu w Wielkopolsce., Poznań 1986 (materiały z konferencji)

Daszkiewicz K., Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, Warszawa 2000, Wyd. C.H. Beck.

Gilligan J., Wstyd i przemoc, Media Rodzina 2001.

Kossowska A., Przestępczość i zachowania dewiacyjne współczesnej młodzieży polskiej (badania typu self-report), [w:] Archiwum Kryminologii, 2005-2006 r., t. 28.

Kossowska A., Sytuacyjne zapobieganie przestępczości, Archiwum Kryminologii t. 20, 1994.

Kossowska A., Środowiskowo-przestrzenne uwarunkowania przestępczości (wybrane zagadnienia współczesnej ekologii przestępczości), Archiwum Kryminologii t. 19, 1993.

Krajewski K., Bójki i pobicia. Analiza kryminologiczna, Kraków 1988, UJ.

Krajewski K., Koncepcja podkultury przemocy a wyjaśnienie przestępczości agresywnej, AK t. 14, 1987

Laskowska K., Kryminologiczne aspekty przestępczości granicznej, AK t. XXVI, Warszawa 2004.

Lasocik Z., red., Handel ludźmi ? zapobieganie i ściganie, Warszawa 2006, UW

Mądrzejowski W., Przestępczość zorganizowana: system zwalczania, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2008.

Michalska-Warias A., Przestępczość zorganizowana i prawno karne formy jej przeciwdziałania, Oficyna Wydawnicza Verba, Lublin 2006.

Przestępczość przygraniczna. Postępowanie karne przeciwko cudzoziemcom w Polsce, A. Szwarc (red.), Poznań 2000.

Rau Z., Przestępczość zorganizowana w Polsce i jej zwalczanie, Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2002.

Rzeplińska I., Przestępczość cudzoziemców w Polsce, Warszawa 2000, Wyd. Scholar.

Siemaszko A., Granice tolerancji. O teoriach zachowań dewiacyjnych, Warszawa 1993, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Skarżyński Z., Bójka i pobicie w polskim prawie karnym, W-wa 1994, IWS.

Stan realizacji zadań Centralnego Biura Śledczego KGP w zakresie zwalczania przestępczości zorganizowanej w roku 2007 w ujęciu statystycznym. Materiał dostępny na stronie internetowej Komendy Głównej Policji.

Wójcik D., Przestępczość i sprawcy przestępstw z użyciem agresji, AK t. 17, 1991