Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Narodziny kapitalizmów

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3402-01NK Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Narodziny kapitalizmów
Jednostka: Instytut Stosowanych Nauk Społecznych
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 3.00
Język prowadzenia: polski
Skrócony opis:

Gdy w XIX wieku liberalni ekonomiści oraz rewolucyjni działacze odkrywają, że oto mamy do czynienia z narodzinami kapitalizmu – jest już za późno, ten staje się naszą rzeczywistością. Od kiedy mamy kapitalizm nie jesteśmy w stanie wyobrazić sobie świata, który funkcjonowałby poza zasadami rynku, prawem własności, koncepcją wartości towaru, prawem akumulacji kapitału. Jak pokazał Marks w słynnym fragmencie o „Tak zwanej akumulacji pierwotnej” tajemnica kapitalizmu kryje się jednak nie w jego mechanizmie ekonomicznym, ale sprzężeniu, jakiego ten dokonuje w warstwie ideologicznej stając się „naszą druga naturą”, zaś wszelkie podziały społeczne, które za sobą pociąga w perspektywie ekonomii kapitalistycznej zdają się być „odwiecznym” losem ludzkości.

Wydaje się, że trzeba napisać społeczną historię wielu kapitalizmów, by zrozumieć logikę funkcjonowania kapitalistycznej formacji w ogóle.

Pełny opis:

Gdy w XIX wieku liberalni ekonomiści oraz rewolucyjni teoretycy odkrywają, że oto mamy do czynienia z narodzinami kapitalizmu – jest już za późno, ten staje się naszą rzeczywistością. Od kiedy kapitalizm funkcjonuje nie jesteśmy w stanie wyobrazić sobie świata, który funkcjonowałby poza zasadami rynku, prawem własności, koncepcją wartości towaru, prawem akumulacji kapitału. Jak pokazał Marks w słynnym fragmencie o „Tak zwanej akumulacji pierwotnej” tajemnica kapitalizmu kryje się jednak nie w jego mechanizmie ekonomicznym, ale sprzężeniu, jakiego ten dokonuje w warstwie ideologicznej stając się „naszą druga naturą”, zaś wszelkie podziały społeczne, które za sobą pociąga w perspektywie ekonomii kapitalistycznej zdają się być „odwiecznym” losem ludzkości.

Czy można zatem dziś pomyśleć kapitalizm nie jako synonim uspołecznienia człowieka, jednocześnie nie wikłając się w problem kapitalizmu jako dziejowej anomalii koniecznej do zwalczenia, rakowej narośli na zdrowym ciele ludzkości? Czy można pociągnąć marksowski projekt opisania kapitalizmu jako maszyny funkcjonującej potencjalnie w każdym czasie i każdej przestrzeni, jednak uzyskującego byt formacji społecznej tylko w bardzo specyficznych i trudnych do powtórzenia warunkach? Czy można zatem myśleć jednocześnie historyczną przypadkowość i ponadhistoryczny przymus kapitalizmu? A może, by zrozumieć jego funkcjonowanie, trzeba cofnąć się do momentów genetycznych dla tej formacji, i pokazać, że kapitalizmów jest wiele, jak wiele jest ruchów oporu wobec ich cywilizacyjnych skutków? Chodziłoby więc o napisanie kulturowej historii wielu kapitalizmów, by zrozumieć logikę funkcjonowania kapitalistycznej formacji w ogóle.

Spostrzeżenie, że kapitalizm posiada konkretny historyczny korzeń a jednocześnie, że jako formacja społeczna stanowi reżim ponadhistorycznej konieczności, może nam pozwolić na zauważenie potencjalnych dziur i linii ujścia z kapitalistycznego świata, którego ontologia jest o wiele bardziej krucha i podatna na kryzysy niż mogłoby się wydawać. Dlatego też w programie niniejszych zajęć znaleźć się muszą także lektury, dzięki którym dowiemy się, że możliwe jest myślenie życia społecznego bez kapitalizmu, choćbyśmy nie mieli jeszcze języka by je w pełni wyrazić.

Literatura:

Propozycje lektur:

K. Pobłocki, Kapitalizm. Historia krótkiego trwania

J. Sowa, Fantomowe ciało króla. Peryferyjne zmagania z nowoczesną formą

W. Marzec, Rebelia i reakcja. Rewolucja 1905 roku i plebejskie doświadczenie polityczne

A. Leder, Prześniona rewolucja. Ćwiczenia z logiki historycznej

A. Leszczyński, Skok w nowoczesność. Polityka wzrostu w krajach peryferyjnych 1943-1980

E. Dunn, Prywatyzując Polskę. O bobofrutach, wielkim biznesie i restrukturyzacji pracy

F. Braudel, Dynamika kapitalizmu

M. Weber, Etyka protestancka i duch kapitalizmu

L. Boltanski, E. Chiapello, The New Spirit of Capitalism

K. Marks, Kapitał. Krytyka ekonomii politycznej, t. 1.

M. Hardt/A. Negri, Rzecz-pospolita. Poza własność prywatną i dobro publiczne

M. Lazzarato, Governing by Debt

D. Graeber, Dług. Pierwsze pięć tysięcy lat

T. Piketty, Kapitał w XXI wieku.

J. Vogl, Widmo kapitału

G. Deleuze/F. Guattari, Tysiąc plateau, Kapitalizm i schizofrenia t.2

M. Foucault, Bezpieczeństwo, terytorium, populacja oraz Narodziny biopolityki. Wykłady w College de France 1977-1979

G. Agamben, The Kingdom and the Glory. For a Theological Genealogy of Economy and Government

E. O. Wright, Envisioning Real Utopias, Alternatives to Capitalism

J. K. Gibson-Graham, A Poscapitalist Politics

F. Jameson, Postmodernizm czyli logika kulturowa późnego kapitalizmu

D. Harvey, Neoliberalizm. Historia katastrofy oraz Przestrzenie globalnego kapitalizmu.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/21" (w trakcie)

Okres: 2020-10-01 - 2021-01-31
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin, 12 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Bartłomiej Błesznowski
Prowadzący grup: Bartłomiej Błesznowski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Wykład - Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.