Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Socjologia moralności

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3402-31SCML Kod Erasmus / ISCED: 14.2 / (0314) Socjologia i kulturoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Socjologia moralności
Jednostka: Instytut Stosowanych Nauk Społecznych
Grupy: Przedmioty obowiązkowe dla II roku studiów uzupełniających
Punkty ECTS i inne: 3.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Skrócony opis:

Wykład jest prezentacją jednej ze szczegółowych dyscyplin socjologicznych, jaką jest socjologia moralności. W prezentacji tej uwzględnia historię dyscypliny, szczególny wkład, jaki do jej rozwoju włożyła Maria Ossowska. Szerzej analizuje też problematykę, którą zajmuje się autor: typy orientacji moralnych, wpływ sytuacji zagrożenia na moralność analizowany na wybranych materiałach historycznych.

Pełny opis:

o Znaczenie socjologii moralności w nauczaniu etyki: socjologia moralności jako

dyscyplina, która uwrażliwia na wagę problemu dostrzegania standardów etycznych

stanowiących element świadomości moralnej społeczeństwa, i dzięki której kształtuje się

umiejętność opisowego podejścia do problematyki etycznej.

o Socjologia moralności jako subdyscyplina socjologii. Prekursorzy: Arystoteles, Polibiusz,

Ibn Chaldun, T. Hobbes, A. Smith, B. Mandeville,, K Darwin, K Marks. Szczególne

trudności towarzyszące opisowemu podejściu do problematyki moralnej, inne dyscypliny

zajmujące się moralnością - psychologia moralności, historia moralności. Moralność w

refleksji etycznej i jako przedmiot badań socjologicznych.

o Socjologia moralności wg. E. Durkheima. Uczniowie Durkheima: środowisko L 'Annee

Sociologiąue - znaczenie Levy-Bruhla i jego "nauki o obyczajach". Moralność a więź

społeczna (typ "solidarności") wg. Durkheima. Moralność a anomia społeczna. Socjologia

moralności E Westermarcka - rola i metodologia międzykulturowych badań porównawczych

nad moralnością.

o Problematyka socjologii moralności w pracach Maxa Webera. Weberowska koncepcja

moralności jako czynnika warunkującego zjawiska ekonomiczne: etyka protestancka a duch

kapitalizmu. Rola badań empirycznych w teorii Webera. Koncepcje Webera w świetle

późniejszych faktów.

o Eugene Dupreel jako filozof i socjolog moralności. Moralność w różnych epokach

historycznych. Charakterystyka normy moralnej wg. Dupreela. Cnoty honoru i cnoty

dobroczynności.

o Rola sytuacji zagrożenia jako czynnika kształtującego moralność, na przykładach:

Krótkotrwałe zagrożenie powodziowe. Zagrożenie jako zmienna wyjaśniająca kształtowanie

się moralności judeochrześcijańskiej. Obozy koncentracyjne. Ikowie.

o Socjologia moralności w Polsce - znaczenie Marii Ossowskiej. Problematyka socjologii

moralności w pracach Ossowskiej: analiza pojęcia moralności, metodologia badań nad

moralnością, czynniki wpływające na moralność, funkcjonowanie norm moralnych w życiu

społecznym, zagadnienie uniwersalności norm moralnych, nurty i piony w moralności.

o Marii Ossowskiej badania nad moralnością mieszczańska, etosem rycerskim i myślą

moralną angielskiego Oświecenia. Relacje między socjologią moralności i historią idei.

o Współczesne empiryczne badania nad moralnością. Wyniki sondaży społecznych.

Środowiskowe zróżnicowanie moralności. Rola motywacji moralnych w zachowaniach

honorowych dawców krwi - problem motywacji altruistycznych i przeżywanych reguł

wzajemnościowych.

o Rozwój moralny jednostki: koncepcje J. Piageta i L. Kohlberga. Fazy rozwoju moralnego.

Problem opisowego i wartościującego podejścia do różnych faz rozwoju moralnego.

o Różne typologie moralności: koncepcje G. Gurvitcha. Orientacje moralne: orientacja

prospołeczna, orientacja godnościowa, orientacja tabuistyczna, orientacja wzajemnościowa.

Wewnętrzna złożoność orientacji moralnych i ich środowiskowe zróżnicowanie. Konflikty

etyczne wynikające ze zróżnicowania orientacji moralnych.

o Tendencje moralne we współczesnym świecie. Koncepcje dotyczące moralności w epoce

postmodernistycznej - poglądy Z. Baumana. Socjobiologiczne podejście do moralności:

altruizm jako realizacja fitness, altruizm "recyprokalny", biologiczne uwarunkowania norm

moralnych.

o Świadomość moralna społeczeństwa polskiego w świetle badań empirycznych.

Metody i formy oceny pracy studenta: egzamin jednoczęściowy -pisemny, w uzasadnionych przypadkach zamieniony na ustny

Uwagi dodatkowe: Kontynuacja niektórych wątków wykładu ma miejsce w ramach konwersatorium "Dylematy etyczne współczesności"

Literatura:

M. Ossowska:

o "Socjologia Moralności", Warszawa 1969, Część I, II oraz z Aneksu:

o "O pewnych przemianach etyki walki"

o "Moralność mieszczańska", rozdz. III

o "Normy moralne, próba systematyzacji", rozdz. II, III, IV

o "Socjologia moralności" - skrypt, red. K. Kiciński, Warszawa 1984, rozdz.: "Marii

Ossowskiej socjologia moralności"; Hanna Świda: "George'a Gurvitcha koncepcja

socjologii moralności"

J. Mariański:

o "Religijność w społeczeństwie polskim w perspektywie zsekularyzowanej Europy",

w: "Kręgi integracji i rodzaje tożsamości", Warszawa 2005.

K. Kiciński:

o "Orientacje moralne - próba typologii" Warszawa 1998, rozdz.: "Ogólne problemy

związane z definiowaniem moralności", "Socjologiczne przesłanki popularności idei

prospołecznych - orientacja prospołeczna a więź międzyludzka (s. 179-216)

o "Świadomość moralna Polaków - główne tendencje", w: "Kręgi integracji i rodzaje

tożsamości", Warszawa 2005.

o "Moralność", hasło z encyklopedii socjologicznej, 1998 r.

o Maria Ossowska - człowiek i badacz moralności, w: "Etyka" nr 38, 2005.

o Ii a Lazari-Pawłowska: "Sytuacjonizm i pryncypializm w etyce", "Studia filozoficzne"

nr 7(152), 1978 r. lub zamiennie:

o "Problemy etyki sytuacyjnej", w.: "Etyka. Pisma wybrane", Zakład Narodowy im.

Ossolińskich, 1992 r.

Hanna Świda-Ziemba:

o "Permisywizm moralny - a postawy polskiej młodzieży", w: "Kondycja moralna

społeczeństwa polskiego". Kraków 2002.

Zygmunt Bauman:

o "Dwa szkice o moralności ponowoczesnej", Warszawa 1994

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (w trakcie)

Okres: 2020-02-17 - 2020-08-02
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 20 godzin, 15 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Wojciech Pawlik
Prowadzący grup: Wojciech Pawlik
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Konwersatorium - Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.