Serwisy internetowe Uniwersytetu Warszawskiego | USOSownia - uniwersyteckie forum USOSoweNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Lingwistyka I

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3501-KOG-L1 Kod Erasmus / ISCED: 09.301 / (0232) Literatura i językoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Lingwistyka I
Jednostka: Instytut Filozofii
Grupy: Przedmioty obowiązkowe, kognitywistyka, stacjonarne, pierwszego stopnia
Punkty ECTS i inne: 4.00 LUB 5.00 (w zależności od programu)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Założenia (opisowo):

Wiedza o języku wyniesiona z kursu „Wstęp do językoznawstwa ogólnego”

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Przedmiot ma na celu wprowadzenie studenta w podstawowe zagadnienia związane ze składnią języków naturalnych. Materiałem empirycznym będzie przede wszystkim język polski, cechujący się bogatą fleksją i stosunkowo swobodnym szykiem wyrazów. Dzięki precyzyjnemu podejściu do fleksji oraz naciskowi na formalne opisy składni, wiedza nabyta w trakcie kursu będzie mogła być wykorzystana w pracach nad przetwarzaniem języka naturalnego, w badaniach psycholingwistycznych i w innych interdyscyplinarnych podejściach do języka.

Pełny opis:

Na wykładzie wprowadzone zostaną najważniejsze pojęcia dwóch działów lingwistyki: morfoskładni i składni.

Szczegółowo omówiony zostanie system morfosyntaktyczny języka polskiego i różne podejścia do problemu klasyfikacji leksemów i form wyrazowych.

Pojęcia wprowadzone w tej części kursu będą bezpośrednio wykorzystane w drugiej części, poświęconej różnym podejściom do składni języków naturalnych: zależnościowym i opartym na analizie składników bezpośrednich. Wykład zawierał będzie prezentację teorii lingwistycznej łączącej te dwa podejścia, a mianowicie Lexical Functional Grammar.

Przedstawiona zostanie hierarchia Chomskiego gramatyk formalnych. W terminach językoznawstwa strukturalnego zostaną omówione mechanizmy rządu i zgody, a także pojęcie wymagań składniowych. W terminach współczesnych teorii generatywnych, szczególnie teorii Lexical Functional Grammar, zanalizowane zostaną wybrane zjawiska składniowe języka polskiego.

Ćwiczenia będą poświęcone praktycznemu wykorzystaniu pojęć i mechanizmów wprowadzonych na wykładzie.

Szczegółowo omówiony zostanie system morfoskładniowy języka polskiego, w tym różne podejścia do niektórych kategorii gramatycznych (rodzaj, deprecjatywność itp.). W tej części przewidziane jest wykorzystanie słowników i korpusów języka polskiego.

Podstawowe pojęcia składniowe (analiza zależnościowa i składnikowa, konstrukcje endocentryczne i egzocentryczne, wymagania składniowe itp.) zostaną zastosowane do analizy zdań polskich. Krytycznie omówione zostaną testy na odróżnianie argumentów i modyfikatorów. Na przykładzie zdań polskich i angielskich zbadane zostaną zjawiska, którym poświęca się wiele miejsca w składni generatywnej, w tym dychotomii przypadka (strukturalny i leksykalny) oraz odróżnieniu kontroli i podnoszenia (ang. control, raising). Wybrane zjawiska będą przedmiotem analizy w teorii Lexical Functional Grammar.

Szacowana liczba godzin, które student powinien przeznaczyć na osiągnięcie efektów uczenia się: 30h (wykład) + 30h (ćwiczenia) + 90h pracy własnej.

Kurs obejmuje następujące zagadnienia:

1. Pojęcie „gramatyki”, ze szczególnym wyróżnieniem morfoskładni, składni i semantyki.(1 wykład)

2. System fleksyjny języka polskiego. Leksemy odmienne (rzeczownikowe, zaimkowe, czasownikowe) i nieodmienne. Kategorie gramatyczne polszczyzny (w tym różne podejścia do kwestii rodzaju gramatycznego). Klasyfikacje leksemów i form wyrazowych. Fleksja w polskich słownikach i korpusach. (2 wykłady)

3. Pojęcie składni i morfoskładni. Nadrzędniki i podrzędniki. Podejścia składnikowe i zależnościowe. Pojęcie grupy składniowej. Równoważność dystrybucyjna, konstrukcje endocentryczne i egzocentryczne. Problem konstrukcji współrzędnie złożonych. Pojęcia rządu i zgody. Podział podrzędników na argumenty i modyfikatory. Pojęcie walencji składniowej. Schematy walencyjne w języku polskim. (2–3 wykłady)

4. Hierarchia Chomskiego. Gramatyki regularne (odpowiadające im wyrażenia regularne i automaty skończenie stanowe), gramatyki bezkontekstowe. (2–3 wykłady)

5. Gramatyka generatywna: transformacyjne podejścia Chomskiego i nietransformacyjne gramatyki unifikacyjne. Pojęcie struktury atrybutów i unifikacji. Wprowadzenie do teorii Lexical Functional Grammar (LFG). (2 wykłady)

6. Wybrane pojęcia gramatyk generatywnych: przypadek strukturalny, kontrola i podnoszenie (ang. control, raising) itp. Ich analiza w języku polskim i formalizacja w LFG. (3-4 wykłady)

Literatura:

Zob. opis zajęć w danym cyklu akademickim.

Efekty kształcenia:

nabyta wiedza

-zna podstawowe procesy morfologiczne i typy zjawisk składniowych [K_W01, K_W03, K_W10

-dogłębnie zna system morfoskładniowy języka polskiego [K_W02, K_W10]

-zna wybrane współczesne teorie składniowe [K_W02, K_W03, K_W04, K_W05, K_W06, K_W10, K_W13]

nabyte umiejętności

-umie odróżnić zjawiska słowotwórcze od fleksyjnych i morfologiczne od składniowych [K_U01]

-umie określić typ zjawiska morfologicznego i konstrukcji składniowej [K_U03]

-dokonuje analizy morfologicznej i składniowej podstawowych konstrukcji języka polskiego [K_U01, K_U02, K_U09]

nabyte kompetencje społeczne

-umie uważnie, aktywnie słuchać innych i śledzić ich tok myśli [K_K02

-umie selekcjonować i porządkować informacje uzyskane w procesie komunikacji [K_K02

-umie jasno komunikować trudne i abstrakcyjne zagadnienia [K_U07, K_U09, K_U10, K_U11]

Metody i kryteria oceniania:

Zob. opis zajęć w danym cyklu akademickim.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2017/18" (w trakcie)

Okres: 2017-10-01 - 2018-01-26
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin, 54 miejsc więcej informacji
Wykład, 30 godzin, 54 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Adam Przepiórkowski
Prowadzący grup: Agnieszka Patejuk, Adam Przepiórkowski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Literatura:

W trakcie wykładu wykorzystane zostaną fragmenty następujących pozycji:

• M. Dalrymple (2001), Lexical Functional Grammar, Academic Press. (Także przygotowywane obecnie do druku drugie wydanie).

• A. Przepiórkowski, M. Bańko, R. L. Górski, B. Lewandowska-Tomaszczyk (2012), Narodowy Korpus Języka Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.

• Z. Saloni i M. Świdziński (2011), Składnia współczesnego języka polskiego, PWN. (Wydanie V, dodruk).

Uwagi:

Kryteria oceniania

wykład: kontrola obecności, sprawdzian pisemny

ćwiczenia: ontrola obecności, co najmniej 50% możliwych do zdobycia punktów. Punkty będą przydzielane za prace domowe i/lub kolokwia (ich liczba zostanie określona na początku zajęć). Dodatkowe (ponadprogramowe) punkty mogą zostać przyznane przez prowadzącego za aktywność na ćwiczeniach.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.