Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

ADJ: Bliskość i dystans. Badanie społecznych aspektów kontaktu kulturowego (badania o charakterze jakościowym)

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3502-ADJ-11 Kod Erasmus / ISCED: 14.2 / (0314) Socjologia i kulturoznawstwo
Nazwa przedmiotu: ADJ: Bliskość i dystans. Badanie społecznych aspektów kontaktu kulturowego (badania o charakterze jakościowym)
Jednostka: Instytut Socjologii
Grupy: Fak. warsztaty 30 h (semestr letni)
Punkty ECTS i inne: 4.00
Język prowadzenia: (brak danych)
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne

Założenia (opisowo):

Ukończony podstawowy kurs metodologii badań społecznych

Skrócony opis:

Proponowany warsztat jest zorientowany na pogłębienie obrazu przeważających postaw wobec „obcych” i „innych” w polskim społeczeństwie. Będzie on polegał na przeprowadzeniu pod kierunkiem prowadzących warsztat pogłębionych wywiadów z reprezentantami różnych środowisk społecznych dotyczących ich stosunku do „obcości” oraz na ich analizie.

Badania w ramach warsztatu mają dostarczyć materiału empirycznego umożliwiającego ocenę stopnia i kierunku przeobrażeń postaw i opinii społeczeństwa polskiego w zakresie jego autodefinicji (koncepcji polskości) oraz funkcjonowania społecznie uznanych granic etnicznych, związanych ze stosunkiem do „innych” etnicznie i rasowo. Podstawowymi pojęciami, użytymi w tym projekcie są kategorie „we-group” i „they-group”, „stranger”, „strangeness”, „familiarity”, znane z twórczości wybitnych twórców socjologii światowej oraz stosowana w polskiej literaturze socjologicznej opozycja „swojskość” versus „obcość”.

Pełny opis:

Proponowany warsztat jest zorientowany na pogłębienie obrazu przeważających postaw wobec „obcych” i „innych” w polskim społeczeństwie. Będzie on polegał na przeprowadzeniu pod kierunkiem prowadzących pogłębionych wywiadów z reprezentantami różnych środowisk społecznych dotyczących ich stosunku do „obcości” oraz na ich analizie.

Badania w ramach warsztatu mają dostarczyć materiału empirycznego umożliwiającego ocenę stopnia i kierunku przeobrażeń postaw i opinii społeczeństwa polskiego w zakresie jego autodefinicji (koncepcji polskości) oraz funkcjonowania społecznie uznanych granic etnicznych, związanych ze stosunkiem do „innych” etnicznie i rasowo. Podstawowymi pojęciami, użytymi w tym projekcie są kategorie „we-group” i „they-group”, „stranger”, „strangeness”, „familiarity”, znane z twórczości wybitnych twórców socjologii światowej oraz stosowana w polskiej literaturze socjologicznej opozycja „swojskość” versus „obcość”. Nawiązujemy tutaj także do ważnych badań związanych z analizą uprzedzeń i stereotypów etnicznych (w ramach Polskiego Sondażu Uprzedzeń), prowadzonych ostatnio przez Centrum Badań nad Uprzedzeniami Uniwersytetu Warszawskiego.

W trakcie warsztatu uczestnicy wraz z prowadzącymi będą analizować wywiady oraz je porównywać z wynikami innych badań socjologicznych. Efektem warsztatu będzie przygotowanie raportu badawczego pod kierunkiem prowadzących.

Rezultatem badania i samego warsztatu będzie diagnoza długofalowych procesów przemian postaw społeczeństwa polskiego wobec odmienności i własnej tożsamości, możliwa dzięki porównaniu wyników badania z lat 1988 i 1998 oraz 2018. Ponadto publikacja rezultatów będzie miała istotne znaczenie edukacyjne i perswazyjne, dostarczając kompetentnego materiału debatom publicznym.

Porównanie wyników dotychczasowych badań socjologicznych wskazuje z jednej strony na trwałość podstawowych kryteriów „swojskości” w społeczeństwie polskim, które wyznaczają zasięg narodowej zbiorowości Polaków. Z drugiej strony ukazały one śladowo zaznaczające się tendencje przemian w stosunku zarówno do polskości, jak i do cudzoziemców; zamierzamy sprawdzić te tendencje w chwili obecnej. Migracje stały się nieomal codziennym tematem, a cudzoziemcy stali się widoczni w życiu społecznym. Stali się przedmiotem zainteresowania opinii publicznej, a postawy przyjmowane wobec nich także przedmiotem ożywionych, a nawet gwałtownych dyskusji. Poszukiwanie odpowiedzi na pytanie o zmiany nastawień Polaków do cudzoziemców uznać trzeba za szczególnie ważne w dzisiejszej rzeczywistości.

Ważnym zadaniem w ramach warsztatu jest sprawdzenie, czy zauważone wcześniej tendencje utrzymały się, zintensyfikowały, czy też zachodzące w ostatnich latach zjawiska migracyjne dokonały gruntownej przebudowy postaw, inicjując zupełnie nowe tendencje. Ważne będzie też odkryć czynniki wpływające na kierunek przeobrażeń i stopień inkluzywności i ekskluzywności społeczeństwa polskiego, zwłaszcza pod wpływem doniesień o „kryzysie migracyjnym”. Dotyczy to również badania postawy ludzi młodych (w wieku do 35 roku życia) wobec migracji i uchodźców, którzy w świetle sondaży CBOS-u z 2015 i 2016 r. wykazywali względnie największy poziom niechęci wobec uchodźców i przyjmowania imigrantów.

W wykazie literatury wskazujemy na wybrane i najważniejsze naszym zdaniem publikacje dotyczące badania postaw Polaków wobec imigrantów i uchodźców (w tym także stereotypów i uprzedzeń wobec „innych”), jak i szersze analizy przemian polityk wielokulturowości (integracji imigrantów w Europie), jak i reakcje na zjawisko „kryzysu migracyjnego”.

Literatura:

Andrejuk, Katarzyna 2016, Opinie o kryteriach przyjmowania imigrantów oraz ich wpływie na społeczeństwa przyjmujące w krajach jednolitych kulturowo i wielokulturowych, [w:] Paweł Sztabiński (red.), Polska-Europa. Wyniki Europejskiego Sondażu Społecznego 2002-2016, Warszawa: Wyd. IFiS PAN.

Bachman Bart 2016, Diminishing Solidarity: Polish Attitudes toward the European Migration and Refugee Crisis, June 16 (http://www.migrationpolicy.org).

Dividio, F., Brigham J. C., Johnson, B.T. Gaertner S. L. 1999. Stereotypizacja, uprzedzenia i dyskryminacja: spojrzenie z innej perspektywy, w: Macrae C. N, Stangor Ch., Hewstone M. (red.), Stereotypy i uprzedzenia. Najnowsze ujęcie, przeł. M. Majchrzak, A. i M. Kacmajor, A. Nowak, Gdańska: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Grabowska M., Roguska B., Polacy wobec „innych”. Stosunek do innych narodów, mniejszości narodowych i etnicznych, migrantów i uchodźców, red. tenże, CBOS, Warszawa 2015.

Giza-Poleszczuk Anna, Poleszczuk Jan. 1993. Postawy Polaków wobec uchodźców i imigrantów zarobkowych, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 1.

Grzymała – Kazłowska Aleksandra. 2002. Trzy wymiary tolerancji w Polsce i w Europie, w: Jasińska – Kania Aleksandra, Marody Mirosława (red.), Polacy wśród Europejczyków. Wartości społeczeństwa polskiego na tle innych krajów europejskich, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR.

Grzymała – Kazłowska Aleksandra. 2012.Paradoksy polskiej tolerancji. Postawy wobec mniejszości i imigrantów na tle Europy, w: Jasińska–Kania Aleksandra (red.), Wartości i zmiany. Przemiany postaw Polaków w jednoczącej się Europie, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, s. 131=164.

Grzymała – Moszczyńska Halina, Nowicka Ewa. 1998. Goście i gospodarze. Problemy adaptacji kulturowej w obozach dla uchodźców oraz otaczających je społecznościach lokalnych, Kraków: Zakład Wydawniczy "NOMOS".

Kofta Mirosław, Jasińska-Kania Aleksandra (red.). 2001. Stereotypy i uprzedzenia. Uwarunkowania psychologiczne i kulturowe, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe „SCHOLAR”.

Letki Natalia, 2008, Does Diversity Erode Social Cohesion? Social Capital and Race in British Neighbourdhoods, “Political Studies”, nr 1 (dostępny na stronie: Letki.civitas.edu.pl).

Markaki Yvonni, Longhi Simonetta 2012, What Determines Attitudes to Immigration in European Countries? An Analysis at the Regional Level, “NORFACE MIGRATION Discussion Paper” no 32.

Między patriotyzmem a nacjonalizmem. Komunikat z badań nr 151, CBOS, listopad 2016.

Mikulska Agnieszka, Raport z badań wśród osób, które doświadczyły przemocy ze względu na swoje pochodzenie etniczne, rasowe lub narodowe, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 2010.

Nowicka Ewa, Łodziński Sławomir. 2001. U progu otwartego świata. Poczucie polskości i nastawienia Polaków wobec cudzoziemców w latach 1988 – 1998, Kraków: NOMOS.

Nowicka, Ewa 2011 Badanie rasizmu: problemy metodologiczne, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny”, nr 4, s. 121-144.

Pierzchała Marcin, Społeczne kryteria polskości w opinii Polaków w latach 1988–2008 a problem włączania obcokrajowców do uczestnictwa w polskiej wspólnocie narodowej, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica” 2011, nr 38, s. 149-167.

Przybysze z bliska i z daleka, czyli o imigrantach w Polsce. Komunikat z badań, nr 93, CBOS, Warszawa, czerwiec 2015.

Raport ECRI dotyczący Polski, Rada Europy, Strasburg 2015.

Simmel Georg. 1975. Obcy, w: Simmel Georg, Socjologia, przeł. M. Łukasiewicz, Warszawa: PWN.

Soroka Stuart N., Johnston Richard, Banting Keith 2006, Ties that Bind? Social Cohesion and Diveristy in Canada, Montreal: Institute for Research and Public Policy, (www.irpp.org/books/archive/AOTS3/soroka.pdf).

Stefaniak, A., Bilewicz, M., Winiewski, M. (red.). (2015). Uprzedzenia w Polsce. Warszawa: Liberi Libri.

Stosunek do uchodźców w kontekście kryzysu imigracyjnego w Europie. Komunikat z badań, nr 122, CBOS, wrzesień 2015.

Stosunek do uchodźców w krajach Grupy Wyszehradzkiej. Komunikat z badań, nr 151, CBOS, listopad 2015.

Stosunek do przyjmowania uchodźców Komunikat z badań, nr 136, CBOS, październik 2016.

Świderska Aleksandra 2015, Postawy wobec mniejszości muzułmańskiej w Polsce: Raport z badań sondażowych dotyczących mowy nienawiści, Warszawa.

Wiśniewski Rafał 2011, Postawy Polaków wobec obcokrajowców, „Studia Migracyjne -Przegląd Polonijny” 37.

Włoch Renata, Raport dotyczący wybranych przejawów dyskryminacji (rasizm, antysemityzm, ksenofobia i homofobia w polskim sporcie ze szczególnych uwzględnieniem środowiska polskich kibiców, Ministerstwo Sportu i Turystyki, Warszawa 2014.

Zielińska I., Media, interes i panika moralna nowa kategoria socjologiczna i jej implikacje, „Kultura i Społeczeństwo” 2004, nr 3.

Efekty kształcenia:

K_W07 posiada pogłębioną wiedzę na temat wybranych metod i technik badań społecznych, ich ograniczeń, specyfiki i obszarów zastosowania

K_W08 jest świadomy znaczenia refleksyjnego i krytycznego podejścia do wyników badań społecznych, analiz i procedur badawczych

K_W09 wie jak zaplanować i zrealizować złożone ilościowe i jakościowe badania empiryczne; ma świadomość konsekwencji metodologicznych wyborów

K_U04 potrafi posługiwać się kategoriami teoretycznymi oraz metodami badawczymi do opisu i analizy zmian społecznych i kulturowych we współczesnych społeczeństwach oraz ich konsekwencji

K_U05 potrafi zaplanować i zrealizować badanie społeczne przy użyciu zaawansowanych ilościowych i jakościowych metod i technik badań socjologicznych

K_U06 potrafi posługiwać się jednym dowolnym programem komputerowym służącym do analizy danych, korzystając z jego zaawansowanych funkcji

K_U10 potrafi przygotować prezentację wybranego zagadnienia lub badania w języku polskim i w języku obcym, również z wykorzystaniem nowych technologii

K_K03 potrafi gromadzić, wyszukiwać, syntetyzować, a także krytycznie oceniać informacje na temat zjawisk społecznych, łącznie z danymi pozyskanymi w Internecie

K_K04 potrafi argumentować stawiane tezy posługując się dowodami naukowymi

K_K10 bierze odpowiedzialność za projektowane i wykonywane zadania

Metody i kryteria oceniania:

Przygotowanie raportu badawczego

Do godzin przeznaczonych na zajęcia w sali (30h) należy doliczyć czas konieczny do przygotowania się do zajęć (czytanie lektur, sporządzanie notatek, praca zespołowa) - 4h oraz czas konieczny do przygotowania się do finalnego zaliczenia (napisania raportu) - 10h.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2020-02-17 - 2020-06-10
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Warsztaty, 30 godzin, 10 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Sławomir Łodziński, Ewa Nowicka-Rusek
Prowadzący grup: Sławomir Łodziński, Ewa Nowicka-Rusek
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Warsztaty - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.