Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Europa i Ameryka w kontakcie. Historia kultury iberoamerykanskiej

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3700-CS1-2-HKIA Kod Erasmus / ISCED: 08.0 / (0220) Nauki humanistyczne
Nazwa przedmiotu: Europa i Ameryka w kontakcie. Historia kultury iberoamerykanskiej
Jednostka: Wydział "Artes Liberales"
Grupy: Przedmioty dla II roku Kulturoznawstwo - cywilizacja śródziemnomorska (2019/20)
Punkty ECTS i inne: 6.00
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne

Założenia (opisowo):

Wykłady skierowane w szczególności do studentów o zainteresowaniach międzykulturowych, antropologicznych, historycznych, amerykanistycznych

Skrócony opis:

Wykład wprowadza w historię ekspansji kultury europejskiej w dobie wielkich odkryć i kolonizacji oraz problematykę zderzenia kultur i przekazu międzykulturowego. Jego celem jest zarazem ukazanie złożonego procesu formowania się na kontynencie amerykańskim zupełnie nowej kultury, będącej efektem „spotkań Starego i Nowego Świata”; kultury transformującej zarówno wzorce i kulturowe importy z Europy, jak i tubylczą spuściznę cywilizacyjną sięgającą swymi korzeniami drugiego tysiąclecia p.n.e. Szczególny nacisk zostanie położony na omówienie obecności kultury śródziemnomorskiej (głównie iberyjskiej) na terytorium Nowej Hiszpanii -zwłaszcza w świecie Nahua- oraz na obszarze Wicekrólestwa Peru (Andy Środkowe).

Pełny opis:

Tematyka wykładu zaplanowana jest dość szeroko: omawiając różne formy ekspansji kultury śródziemnomorskiej sięga do przykładów z rozmaitych regionów kulturowych kontynentu amerykańskiego, obejmując zarówno kwestie pierwszych kontaktów i konkwisty, jak i trwającej całe stulecia kolonizacji. Szczególny nacisk zostanie położony na omówienie obecności kultury śródziemnomorskiej (a w szczególności iberyjskiej) na terytorium Nowej Hiszpanii (pokrywającej się w znacznej mierze z przedhiszpańskim obszarem kulturowym Mezoameryki) oraz Wicekrólestwa Peru. Z tego terenu pochodzi bowiem największy i najbogatszy w wypadku Nowego Świata korpus źródeł, tak hiszpańskich, jak i indiańskich, dokumentujących złożony proces komunikacji między światem tubylczym i europejskim. W omawianej historii „spotkań międzykulturowych” zostanie uwzględnione związane z tym tematem piśmiennictwo europejskie (w tym wybrane dzieła literatury) z XV-XVIII wieku oraz bogaty korpus źródeł indiańskich. Wykłady prezentują zarazem zarys rozwoju szeroko rozumianej kultury iberoamerykańskiej od XVI wieku do końca okresu kolonialnego.

Dzięki zaproponowanemu podejściu do tematu możliwe będzie uwzględnienie zarówno spojrzenia europejskiego, jak i tubylczego, ukazanie dwutorowości i paralelizmu - kluczowych procesów kulturowych, porównanie wzajemnych reakcji, jak również sposobu postrzegania i rozumienia. Otworzy to także drogę do dyskusji na temat wielokierunkowych oddziaływań między światem śródziemnomorskim i indiańskim, transformujących nie tylko kulturę Nowego, ale i Starego Kontynentu. Tematyka ta zostanie rozłożona na odrębne cykle wykładów (część pierwsza i część druga), z których pierwszy będzie miał charakter bardziej ogólny i wprowadzający, drugi zaś bardziej specjalistyczny. Obecny cykl wykładów uwzględnia w większym stopniu problematykę pierwszych kontaktów, konkwisty i wpływu spotkań międzykulturowych na cywilizację śródziemnomorską, jego kontynuacja natomiast koncentruje się w większym stopniu na świecie tubylczym oraz jego transformacjach pod wpływem kultury europejskiej.

Literatura:

Lektury uzupełniające:

• E. H. Boone, Stories in Red and Black, University of Texas Press, Austin 2000.

• E. H. Boone, T. Cummins eds., Native Traditions in the Postconquest World, Dumbarton Oaks, Washington D.C. 1998 (wersja elektroniczna http://www.doaks.org/BONTC.html)

• H. Cortés, Listy o zdobyciu Meksyku, Novus Orbis, Gdańsk 1997.

• A. Durston, Pastoral Quechua: The History of Christian Translation in Colonial Peru, 1550-1650, University of Notre Dame Press, 2007.

• K. Deagan, Colonial Transformation: Euro-American Cultural Genesis in the Early Spanish-American Colonies, Journal of Anthropological Research, Vol. 52, No. 2. (Summer, 1996), s. 135-160.

• Ch. Gibson, The Aztecs Under Spanish Rule. A History of the Indians of the Valley of Mexico 1519-1810, Stanford. Cal.: Stanford University Press 1964.

• S. Gruzinski, La pensée métisse, Paris: Fayard 1999 lub: The Mestizo Mind: The Intellectual Dynamics of Colonization and Globalization, Routledge 2002.

• S. Gruzinski The Conquest of Mexico: The Incorporation of Indian Societies into the Western World, 16th-18th Centuries, Polity Press 1993.

• John Hemming, The Conquest of the Incas, 1973.

• M. Jansen, L. Reyes García Códices, Caciques y Comunidades. Cuadernos, Asociación de Historiadores Latinoamericanistas Europeas, Leiden 1997 http://www.ahila.nl/publicaciones/cuadernos.html

• G. Lamana, Domination Without Dominance. Inca-Spanish Encounter in Early Colonial Peru. Durham and London, Duke University Press 2008.

• M. León-Portilla, Have We Really Translated the Mesoamerican „Ancient Word, [w:] B. Swann (ed.), On the Translation of Native American Literature, Washington-London: Smithsonian Institution Press 1992, s. 313-338.

• M. León-Portilla, Sánchez-Albornoz (red. i inni), América Latina en la época colonial: Economía y sociedad, Barcelona 1990.

• J. Lockhart, The Nahuas after the Conquest. A Social and Cultural History of the Indians of Central Mexico, Sixteenth Through Eighteenth Centuries, Stanford, Cal.: Stanford University Press 1992.

• J. Lockhart, We People Here: Nahuatl Accounts of the Conquest of Mexico, Wipf & Stock Publishers 2004.

• S. Mac Cormac, Religion in the Andes. Vision and Imagination in Early Colonial Peru, Princetow Uniwersity Press 1991.

• J. Olko Między obrazem a tekstem. Relacje o przeszłości w przedhiszpańskim i kolonialnym Meksyku, w: Narracja, historia, fikcja. Dawne kultury w historiografii i literaturze, red. Łukasz Grutzmacher, IBI AL UW i Wydawnictwo Trio, Warszawa 2009, s. 35-48.

• J. Olko Native Pictorial Genealogies of Central Mexico: Tracing Pre-Hispanic Roots in a Colonial Genre, publikacja internetowa w ramach Mapas Project, Wired Humanities Project, University of Oregon, 2008 http://vma.uoregon.edu/articles/OlkoGenealogies.pdf

• J. Olko i J. Źrałka, W krainie czerni i czewieni. Kultury prekolumbijskiej Mezoameryki, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008.

• J. Olko, Meksyk przed konkwista, PIW, Warszawa 2010.

• A. Pagden, European Encounters with the New World: From Renaissance to Romanticism, Yale University Press 1994.

• B.C. Peña, Imágenes Contra el Olvido. El Perú en las ilustraciones de Juan Diego de Ocaña, Lima, PUCP 2011.

• P. Pizarro, Relacja o odkryciu i podboju Królestwa Peru, Gdańsk 1995.

• M. Rostworowska, Historia Państwa Inków, PIW, Warszawa 2006.

• Steve J. Stern, Peru's Indian Peoples and the Challenge of Spanish Conquest: Huamanga to 1640, University of Wisconsin Press 1992.

• J. Szemiński, M. Ziółkowski, Mity rytuały i polityka Inków, PIW Warszawa 2006.

• J. Szemiński, O Inkach uwagi prawdziwe. Inca Garcilaso de la Vega, (tłum. J. Szemiński), Trio, Warszawa 2000.

• T. Todorov, Podbój Ameryki. Problem innego, tłum. J. Wojcieszak, Warszawa: Fundacja Aletheia 1996.

• R. Tomicki, Ludzie i bogowie. Indianie meksykańscy wobec Hiszpanów we wczesnej fazie konkwisty, Ossolineum, Wrocław 1990.

• R. Tomicki, Między Scyllą pogaństwa a Charybdą chrześcijaństwa: indiańscy arystokraci z Tetzcoco (Nowa Hiszpania) w 1539 roku. Studium mikroetnohistoryczne, Etnografia Polska, 1998, t. 42, s. 107-140.

• R. Tomicki, Synowie Słońca, synowie Boga. „Zderzenie języków” podczas podboju Meksyku, w: Między drzewem życia a drzewem poznania. Księga ku czci prof. Andrzej Wiercińskiego, wyd. M. Ziółkowski, A. Sołtysiak, Warszawa-Kielce: Uniwersytet Warszawski i Akademia Świętokrzyska 2002, s. 251-269.

• S. Wood, Transcending Conquest. Nahua Views of Spanish Colonial Mexico, Norman: University of Oklahoma Press 2003.

• M. Zuloaga Rada, La conquista negociada: guarangas, autoridades coloniales, Peru (1532-1610). Lima IFEA 2012.

Efekty uczenia się:

Student w zakresie wiedzy:

- posiada podstawową wiedzę o rodzajach oraz specyfice przedmiotowej i metodologicznej dyscyplin, które dotyczą studiów nad kulturą, w szczególności w odniesieniu do obszaru kolonizacji hiszpańskiej w Nowym Świecie

- zna podstawową terminologię z zakresu literaturoznawstwa i kulturoznawstwa;

- pozna podstawową terminologię z zakresu historii sztuki w odniesieniu do obszaru Ameryki kolonialnej

- posiada uporządkowaną wiedzę na temat kultury i języka wybranego regionu Śródziemnomorza za Oceanem

- posiada uporządkowaną wiedzę z zakresu dyscypliny słabo znanej w Polsce, a mającej istotne znaczenie dla współczesnej humanistyki

- zna problematykę zderzenia kultur oraz dialogu i przekazu międzykulturowego, metysażu kulturowego, opanują także podstawy wiedzy na temat kultur Mezoameryki po hiszpańskiej konkwiście i szeroko rozumianej kolonialnej kultury iberoamerykańskiej

- posiada orientację w tematyce ułatwiającą dalsze pogłębianie i uszczegóławianie tej wiedzy, a także jej rozszerzenie o inne regiony kulturowe kontynentu amerykańskiego

- zna podstawowe wyzwania związane z badaniem relacji międzycywilizacyjnych

- rozumie zależności między rozwojem kultury a przemianami społecznymi

- zapozna się z doświadczeniami prowadzących związanymi z krytyką i analizą źródeł (teksty i dokumenty historyczne, dzieła sztuki), jak również z ewaluacją utartych poglądów i hipotez, co ułatwi im samodzielną pracę nad źródłami i budowanie własnych interpretacji, a także rozwój.

Metody i kryteria oceniania:

Opanowanie wiedzy prezentowanej na wykładach, w tym rozumienie omawianych procesów i przemian kulturowych, umiejętność kojarzenia faktów i zagadnień kluczowych dla problematyki zajęć, zapoznanie się z wybraną przez siebie lekturą z listy lektur uzupełniających; egzamin ma formę ustną i odbywa się po zakończeniu drugiego semestru zajęć. Dopuszcza się 2 nieusprawiedliwione nieobecności w semestrze.

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2020/21" (zakończony)

Okres: 2020-10-01 - 2021-06-13
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 60 godzin, 20 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Szymon Gruda
Prowadzący grup: Katarzyna Granicka, Szymon Gruda, Patrycja Prządka-Giersz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Egzamin

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2021/22" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2021-10-01 - 2022-06-15

Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 60 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Katarzyna Granicka, Szymon Gruda, Patrycja Prządka-Giersz
Prowadzący grup: Katarzyna Granicka, Szymon Gruda, Patrycja Prządka-Giersz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.