Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Europejskie prawo deliktów

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2200-1CWHP83 Kod Erasmus / ISCED: 10.0 / (0421) Prawo
Nazwa przedmiotu: Europejskie prawo deliktów
Jednostka: Wydział Prawa i Administracji
Grupy: Wykłady specjalizacyjne i konwersatoria dla III roku studiów prawniczych
Wykłady specjalizacyjne i konwersatoria dla IV roku studiów prawniczych
Wykłady specjalizacyjne i konwersatoria dla V roku studiów prawniczych
Punkty ECTS i inne: (brak)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

nieobowiązkowe

Założenia (opisowo):

Konwersatorium jest przeznaczone dla studentów III, IV i V roku studiów prawniczych.

- W przypadku studentów III roku konwersatorium ma m.in. umożliwić im utrwalenie i rozszerzenie wiedzy z zakresu prawa deliktów pod kątem lepszego przygotowania się do egzaminu z prawa cywilnego cz. IIa. Jest to bowiem najszerszy i niewątpliwie najtrudniejszy dział omawiany na zajęciach w ramach części ogólnej prawa zobowiązań, a zarazem typowa sfera pytań egzaminacyjnych. Na podstawie rozwiązywanych podczas zajęć kazusów konwersatorium ma umożliwić studentom rzeczywiste zrozumienie najtrudniejszych koncepcji teoretycznych związanych z prawem deliktów orz dostrzec ich genezę i rozwój dziejowy.

- W przypadku studentów IV roku konwersatorium ma m.in. umożliwić im poznanie z szerszej perspektywy tych zagadnień, którymi zajmować się będą w ramach seminariów z zakresu prawa prywatnego. Ponadto ma ułatwić im sprecyzowanie zainteresowań naukowych związanych z prawem odszkodowawczym, pomóc w wybraniu tematu ewentualnej pracy magisterskiej, a także umożliwić zebranie ewentualnej literatury i orzecznictwa niezbędnej do przygotowania takiej pracy.

- W przypadku studentów V roku konwersatorium będzie szczególnie przydatne dla osób przygotowujących prace magisterskie z szeroko rozumianego prawa deliktów, gdyż umożliwi im zapoznanie się z rozwiązaniami przyjmowanymi w innych systemach prawnych oraz ich genezy. Ułatwi również zebranie literatury i orzecznictwa przydatnego do przygotowania rozdziałów historycznego i prawnoporównawczego takiej pracy, a także umożliwi zaprezentowanie w ramach konwersatorium jej podstawowych założeń.

- Ponadto konwersatorium przeznaczone jest dla osób chcących kontynuować po studiach pracę naukową w postaci studiów doktoranckich z zakresu prawa prywatnego. Konwersatorium ma umożliwić im zaznajomienie się z prawem porównawczym jako niezbędną im w przyszłości metodą prowadzenia badań naukowych oraz nabycie wiedzy z zakresu omawianej na konwersatorium problematyki.


Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Podczas konwersatorium zaprezentowane i zanalizowane zostaną podstawowe problemy związane z funkcjonowaniem prawa deliktów w poszczególnych krajach europejskich. Przedstawione zostaną podstawowe konstrukcje dogmatyczne wykształcone w poszczególnych systemach prawnych na tle prawa rzymskiego. W ramach zajęć omówione zostaną najbardziej charakterystyczne różnice między podejściem poszczególnych porządków prawnych do takich zagadnień jak np. przesłanki odpowiedzialności deliktowej (w tym bezprawność, wina, szkoda, czy związek przyczynowy), jej reżimy, czy jej stosunek do odpowiedzialności karnej. Ukazane zostaną zależności zachodzące pomiędzy poszczególnymi rozwiązaniami prawa deliktów a innymi działami prawa cywilnego. Celem konwersatorium jest także przedstawienie poszczególnych instytucji prawnych z zakresu prawa czynów niedozwolonych, ukazanie ich genezy, uwarunkowań historycznych i społecznych, a także ich rozwoju związanego ze zmianami społeczno-ekonomicznymi.

Pełny opis:

Studenci decydujący się na udział w konwersatorium powinni posiadać podstawową wiedzę na temat prawa zobowiązań, w tym przede wszystkim prawa deliktów. Dotyczy to zarówno podstawowej podręcznikowej wiedzy z zakresu rzymskiego prawa zobowiązań oraz jego recepcji w europejskiej tradycji prawnej, jak i obecnie obowiązujących rozwiązań prawa polskiego. W tym ostatnim zakresie powinni mieć za sobą uczestnictwo w zajęciach poświęconych tematyce prawa deliktów w ramach wykładu oraz ćwiczeń z prawa cywilnego cz. IIa lub w nich aktualnie uczestniczyć. Uczestnicy kursu powinni mieć też generalną wiedzę o podstawowych systemach prawnych wyróżnianych w krajach europejskich w zakresie prawa prywatnego (tzw. systemy romańskie, germańskie, mieszane oraz system common law).

Prawo deliktów jest nieodłącznie powiązane z zagadnieniami odpowiedzialności odszkodowawczej i jest uważane za najbardziej teoretyczny oraz najtrudniejszy dział prawa zobowiązań. Stąd niezwykle często jest także omawiane na seminariach z zakresu prawa prywatnego. Jego znajomość jest nieodłącznym elementem pracy każdego prawnika–praktyka, który styka się na co dzień w swojej pracy zawodowej z różnorodnymi kwestiami związanymi z pozakontraktową odpowiedzialnością odszkodowawczą.

1. Wprowadzenie. Podstawowe systemy prawa deliktów w europejskiej tradycji prawnej. Zamknięty i otwarty system prawa deliktów. Prawo rzymskie, a rozwiązania prawa kontynentalnego oraz systemu common law. Podstawowa terminologia. Europeizacja prawa deliktów (projekty Principles of European Tort Law oraz Draft Common Frame of Reference). Przesłanki odpowiedzialności deliktowej. Społeczne uzasadnienie odpowiedzialności deliktowej.

2. Pojęcie winy jako przesłanki odpowiedzialności deliktowej oraz jej elementy. Rozumienie bezprawnego wyrządzenia szkody (damnum iniuria datum) w prawie rzymskim i jej rozwój w europejskiej tradycji prawnej na przykładzie podejścia poszczególnych systemów prawnych do pojęć bezprawności i winy.

3. Pojęcie bezprawności i jej źródła. Charakterystyka obowiązków ostrożności, które nie wynikają z przepisów prawa (koncepcje Verkehrspflichten, Gefahrensatz oraz obligation de sécurité). Źródła wykształcenie tych koncepcji. Odpowiedzialność deliktowa za zaniechanie.

4. Deliktowa odpowiedzialność cywilna a odpowiedzialność karna. Wpływ regulacji prawa prywatnego na rozwój prawa karnego w rozwoju dziejowym. Bezprawność karna i jej wpływ na odpowiedzialność cywilną. Odpowiedzialność za nieudzielenie pomocy (rozwiązania poszczególnych systemów prawnych, propozycje rozwiązań europejskich). Okoliczności uchylające bezprawność.

5. Deliktowa odpowiedzialność cywilna a odpowiedzialność kontraktowa. Możliwość istnienia zbiegu odpowiedzialności w świetle ustawodawstwa poszczególnych krajów europejskich.

6. Pojęcie winy rozumianej subiektywnie. Wina umyślna a rażące niedbalstwo. Należyta staranność i sposoby jej wyznaczania. Staranność podmiotów profesjonalnych.

7. Koncepcje związku przyczynowego. Rozwój koncepcji adekwatnego związku przyczynowego. Interferencja między adekwatna przyczynowością a winą. Odpowiedzialność w razie niepewności związku przyczynowego. Różne rodzaje przyczynowości (w tym przyczynowość alternatywna i kumulatywna) oraz propozycje rozwiązań europejskich.

8. Szkoda jako przesłanka odpowiedzialności deliktowej. Rodzaje szkody wykształcone w rozwoju dziejowym i sposoby jej naprawienia. Sposoby określenia wysokości szkody oraz dyferencyjna metoda jej wyznaczania.

9. Interferencje między adekwatną przyczynowością a szkodą. Przyczynowość wyprzedająca. Różne podejście europejskich porządków prawnych do skutków przyczynienia się poszkodowanego do szkody. Obowiązek dłużnika zmniejszenia szkody.

10. Odpowiedzialność cywilna niezależna od winy (odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, odpowiedzialność absolutna). Przypadki zastosowania na przykładzie konstrukcji effusum vel deiectum. Roszczenia prewencyjne.

11. Odpowiedzialność za osoby trzecie – odpowiedzialność za osoby małoletnie i osoby z zaburzeniami psychicznymi. Źródła odpowiedzialności oraz tendencje zmian w ustawodawstwach europejskich.

12. Odpowiedzialność deliktowa za osoby trzecie. Pojęcie podwładnego oraz zakres odpowiedzialności za jego czyny na przykładzie rozwoju historycznego odpowiedzialności lekarzy. Wielość sprawców szkody i jej konsekwencje.

13. Dziedziczenie roszczeń deliktowych. Dziedziczność roszczeń o naprawienie szkody niemajątkowej w rozwoju dziejowym. Dostrzegalne tendencje zmian ustawowych.

14. Przedawnienie i wygaśnięcie roszczeń deliktowych. Uzasadnienie dla regulacji szczególnej w prawie deliktów. Wpływ orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na dostrzegalne tendencje zmian ustawowych.

15. Alternatywne systemy kompensacji szkód. Przykład kompensacji uszczerbków związanych z urodzeniem się dziecka (rozwiązania europejskich systemów prawnych oraz projektowane zmiany legislacyjne).

Literatura:

Literatura podstawowa i pomocnicza, na podstawie której konwersatorium zostało przygotowane oraz która dla potrzeb dydaktycznych będzie udostępniana studentom:

Teksty kodeksów zagranicznych:

- E. Karner, K. Oliphant, B. C. Steininger, European tort law - basic texts, Wien 2018

Teksty zagranicznych orzeczeń z komentarzem:

- W. van Gerven, J. Lever, P. Larouche, Cases, Materials and Text on National, Supranational and International Tort Law, Oxford-Portland 2000

- B. Winiger, H. Koziol, B. A. Koch, R. Zimmermann (red.), Digest of European Tort Law, Essential Cases on Natural Causation, Wien-New York 2007

- B. Winiger, H. Koziol, B. A. Koch, R. Zimmermann (red.), Digest of European Tort Law, Volume 2, Essential Cases on Damage, Berlin 2011

- B. Winiger, E. Karner, K. Oliphant (red.), Digest of European Tort Law, Volume 3, Essential Cases on Misconduct, Berlin 2018

Teksty europejskich rozwiązań modelowych z komentarzem:

- Principles of European Tort Law. Text and Commentary, Wien-New York 2005

- C. von Bar (red.), Principles of European Law. Non-Contractual Liability Arising out of Damage Caused to Another, Oxford 2009

Podstawowe opracowania prawnoporównawcze:

- R. Zimmermann, The Law of Obligations – Roman Foundations of the Civilian Tradition, Oxford 1996

- W. Dajczak, T. Giaro, F. Longchamps de Bérier, Prawo rzymskie. U podstaw prawa prywatnego, Warszawa 2018

- J.M. Kondek, Bezprawność jako przesłanka odpowiedzialności odszkodowawczej, Warszawa 2013

- C. von Bar (red.), The common European Law of Torts, vol. I (Oxford 1998), vol. II (Oxford 2000) – ewentualnie wersja oryginalna (Gemeineuropäisches Deliktsrecht, 1996-1999)

- C. Van Dam, European tort law, wyd. 2, Oxford 2013

- T. Kadner-Graziano, Comparative Tort Law – Cases, Materials, and Exercises, New York 2018

- Unification of Tort Law, Vol. 1-10, Kluwer Law International 1996-2005, w tym:

-- Unification of Tort Law: Wrongfulness, red. H. Koziol, Kluwer Law International 1998

-- Unification of Tort Law: Causation, red. J. Spier, Kluwer Law International 2000

-- Unification of Tort Law: Damages, red. U Magnus, Kluwer Law International 2001

-- Unification of Tort Law: Liability for Damage Caused by Others, red. J. Spier, Kluwer Law International 2003

-- Unification of Tort Law: Fault, red. P. Widmer, Kluwer Law International 2005

- H. Koziol, B. Steininger (red.), European Tort Law (Roczniki 2001-2015)

- F. Ranieri, Europäisches Obligationenrecht: ein Handbuch mit Texten und Materialien, Wien 2009

Dodatkowa literatura, odnosząca się do poszczególnych tematów, w postaci PDF-ów artykułów w wersji elektronicznej zostanie podana podczas konwersatoriów. Materiały na zajęcia będą udostępnione dla uczestników konwersatorium na uniwersyteckiej elektronicznej platformie nauczania (Kampus). Ponadto studenci będą mieli również możliwość skorzystania z zasobów bazy Eurotort zawierającej orzecznictwo krajów europejskich odnoszące się do prawa deliktów.

Przed każdymi zajęciami studenci otrzymywać będą odnoszące się do danej problematyki materiały, wśród których znajdować będą się tłumaczenia tekstów źródłowych oraz artykułów poszczególnych kodeksów europejskich, a także teksty europejskich rozwiązań modelowych – PETL (Principles of European Tort Law) oraz DCFR (Draft Common Frame of Reference). Wszystkie teksty z języków łacińskiego, niemieckiego, francuskiego oraz włoskiego przetłumaczone zostaną wcześniej przez prowadzącego zajęcia na język polski, tak aby były jak najbardziej przystępne dla studentów. Teksty przepisów obowiązujących w poszczególnych krajach europejskich, europejskich rozwiązań modelowych oraz orzeczeń w języku angielskim będą tłumaczone jedynie w razie potrzeby. Stąd uczestnictwo w konwersatorium wymagać będzie biernej znajomości podstaw języka angielskiego. Praca podczas konwersatorium będzie opierała się na analizie udostępnionych wcześniej studentom kazusów (opartych zazwyczaj o rzeczywiste i najciekawsze przypadki, które pojawiły się w źródłach rzymskich, orzecznictwie różnych europejskich systemów prawnych, a także rozważanych w europejskich rozwiązaniach modelowych). Mają one zobrazować uczestnikom kursu to, jakie główne problemy są przedmiotem kontrowersji w sferze deliktowej odpowiedzialności odszkodowawczej oraz jakie byłoby ich rozwiązanie w poszczególnych porządkach prawnych. Wszystkie materiały na zajęcia będą dostępne dla uczestników konwersatorium na uniwersyteckiej elektronicznej platformie nauczania (Kampus).

Efekty uczenia się:

Wiedza:

Studenci zapoznają się z poglądami doktryny i orzecznictwa państw europejskich odnoszącymi się do podstawowych rozwiązań prawa deliktów oraz zdobędą wiedzę o poszczególnych rozwiązaniach europejskich systemów prawnych w tym zakresie. Będą w stanie wskazać, jakie czynniki prowadziły do powstawania różnic w poszczególnych systemach prawnych, a także jakie konstrukcje umożliwiają wydawanie zbliżonych rozstrzygnięć niezależnie od różnic w brzmieniu samych regulacji prawnych.

Umiejętności:

Podstawowym efektem zajęć ma być zdobycie przez jego uczestników podstaw warsztatu naukowego z zakresu nauk prawnych, w tym w szczególności umiejętności krytycznej analizy tekstów źródłowych oraz poglądów wyrażanych w doktrynie i orzecznictwie w różnych systemach prawnych. Po ukończeniu kursu jego uczestnik powinien móc opisać mechanizmy funkcjonowania poszczególnych konstrukcji prawa deliktów oraz operować siatką pojęć i podstawowych instytucji prawnych z tego zakresu. Podczas zajęć studenci rozwiną więc umiejętności wyszukiwania informacji, zwłaszcza na polu prawa porównawczego, a także czytania i interpretowania tekstów prawnych. Zaznajomią się również z prawem porównawczym jako metodą prowadzenia badań naukowych. Będą też mieli okazję rozwinąć umiejętności ustnego prezentowania danej problematyki w ramach zajęć oraz przekazywania jej na piśmie. Prowadzona w ramach zajęć dyskusja ma z kolei prowadzić do lepszego poznania poszczególnych konstrukcji prawnych oraz ukazania ich podobieństw i różnic, a także skłonić uczestników konwersatorium do samodzielnego zdobywania w przyszłości wiedzy i umiejętności z tego zakresu.

Metody i kryteria oceniania:

Studenci będą oceniani indywidualnie na podstawie obecności, przygotowania do poszczególnych zajęć i poziomu aktywności na nich, a także ewentualnie krótkich prezentacji danego problemu na początku oraz w trakcie zajęć (w oparciu o dostarczone im materiały, w tym kazusy). Do zaliczenia konwersatorium studenci będą zobowiązani przygotować krótki esej (ok. 8-10 stron), oparty o przygotowany wcześniej plan, na temat wybrany samodzielnie przez studenta i zaakceptowany przez prowadzącego. Podstawą do przygotowania eseju powinny być materiały udostępnione studentom na zajęciach oraz orzecznictwo europejskie dostępne w bazie Eurotort.

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.