Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Dobra osobiste i ich komercjalizacja

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 2200-1S284 Kod Erasmus / ISCED: 10.0 / (0421) Prawo
Nazwa przedmiotu: Dobra osobiste i ich komercjalizacja
Jednostka: Wydział Prawa i Administracji
Grupy: Blok: Prawo własności intelektualnej i dóbr niematerialnych
Wykłady specjalizacyjne i konwersatoria dla IV roku studiów prawniczych
Wykłady specjalizacyjne i konwersatoria dla V roku studiów prawniczych
Punkty ECTS i inne: 3.00
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne

Założenia (opisowo):

Wykład przeznaczony jest dla studentów, którzy zdali egzamin z prawa cywilnego I.


Tryb prowadzenia:

lektura monograficzna
w sali

Skrócony opis:

Wykład dotyczy podstawowych problemów związanych ze współczesnym pojmowaniem dobra i prawa osobistego oraz komercjalizacją dóbr osobistych. Akcent położony jest na te dobra osobiste, do których naruszenia dochodzi w przekazie medialnym, internecie i reklamie, a więc wizerunek, nazwisko, pseudonim, cześć, prywatność, kult pamięci o zmarłym.

Analizę poszczególnych dóbr poprzedza ogólna charakterystyka dóbr osobistych i praw je chroniących, na tle historycznym i w ujęciu prawno-porównawczym. Charakterystyczną cechą tego obszaru prawa jest nikła ilość regulacji prawnych oraz ogromne orzecznictwo i literatura przedmiotu. Zadaniem wykładu jest pokazanie głównych osi sporów toczonych przed sądami, ukształtowanych linii orzeczniczych i najważniejszych zagadnień, które czekają na interwencję ustawodawcy.

Pełny opis:

1. Geneza cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych. Szkic prawno-porównawczy (Niemcy, Francja, USA). Prawa osobiste, a prawa człowieka i prawa własności intelektualnej.

2. Pojęcie dobra osobistego i prawa osobistego. Indywidualizacja chronionego interesu niemajątkowego.

3. Konstrukcja ochrony: prawo podmiotowe, czy ochrona instytucjonalna ? Bezprawność naruszenia dobra osobistego, czy bezprawność działania naruszającego ? Ważenie sprzecznych interesów w celu ustalenia bezprawnego działania naruszającego dobro osobiste. Przesłanki wyłączające bezprawność (zgoda, działanie na podstawie przepisu w oparciu o własne prawo lub wolność naruszającego ).

4. Niemajątkowe roszczenia ochronne: zaniechanie, złożenie oświadczenia odpowiedniej treści. Prawo do sprostowania.

5. Majątkowe roszczenia ochronne: o zadośćuczynienie i odszkodowanie, ew. o wydanie uzyskanych korzyści. Określenie rodzaju uszczerbku w przypadku naruszenia praw osobistych.

6. Naruszenie dobrego imienia poprzez rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji. Naruszenie godności osobistej. Granice dozwolonej satyry i krytyki.

7. Prawo do prywatności. Zasady wytyczania granic sfery prywatnej. Pojęcie osoby publicznej. Komercjalizacja prywatności – umowy z celebrytami.

8. Prawo do wizerunku I.

Pojęcie wizerunku (kryterium rozpoznawalności, karykatury, problem „maski” aktorskiej, sobowtórów, persona).

9. Prawo do wizerunku II.

Treść prawa do wizerunku: prawo do rozpowszechniania wizerunku. Rozpowszechnianie w internecie. Pośrednicy internetowi (host, wyszukiwarka) jako rozpowszechniający cudze treści. Ochrona przed bezprawnym utrwaleniem wizerunku, przed zniekształceniem go.

10. Prawo do wizerunku III

Ograniczenia podmiotowe i przedmiotowe prawa do wizerunku. Sytuacja prawna modeli pozujących za wynagrodzeniem. Osoby powszechnie znane. Informacyjne, a komercyjne wykorzystanie wizerunku. Osoby stanowiące tylko szczegół całości przedstawienia.

11. Prawo do wizerunku IV

Dysponowanie wizerunkiem. Zgoda, a umowy zezwalające na rozpowszechnianie. Odwołanie zgody. Zasady wytyczania granic zezwolenia. Wynagrodzenie za korzystanie w celu gospodarczym. Prawo do gospodarczego wykorzystania wizerunku sportowca - członka kadry narodowej (art.14 ustawy o sporcie).

12. Prawo do nazwiska, pseudonimu, herbu. Zasady wykorzystania nazwiska do celów gospodarczych (firma, znak towarowy, nazwa przedsiębiorstwa).

13. Ochrona kultu pamięci zmarłej osoby bliskiej. Komercjalizacja pośmiertna wizerunków, nazwisk, persony sławnych osób. Problem dziedziczenia prawa do gospodarczego wykorzystania wizerunku.

14. Dobra osobiste osoby prawnej (firma, renoma, herb).

Literatura:

Literatura przydatna do pisania zaliczeniowego komentarza do wyroku

J. Barta/R.Markiewicz (red) Media a dobra osobiste, Warszawa 2009 (wybrane rozdziały)

T. Grzeszak, Dobro osobiste jako dobro zindywidualizowane (w). Experientia docet. Księga jubileuszowa ofiarowana Pani Profesor Elżbiecie Traple, red P.Kostański, P.Podrecki, T.Targosz, Warszawa 2017 i Prz.Sąd. 4/2018

T.Grzeszak, B.Janiszewska, O odpowiedzialności portalu informacyjnego cz.I i II, Mon.Pr. Nr 19/2017 i 23/2017

T. Grzeszak (w) System prawa prywatnego pod red. J.Barty t.XIII r.9; wyd 4 /2017

W.Machała/R.Sarbiński (red) Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz Warszawa 2019 (kom. do art.81-83 uopaipp)

P. Księżak, Komentarz do art. 23 i 24 kc i U. Promińska, komentarz do art. 43 kc (w) Kodeks Cywilny część ogólna. Komentarz pod red. M. Pyziak - Szafnickiej, Warszawa

B. Gawlik: Ochrona dóbr osobistych. Sens i nonsens koncepcji tzw. praw podmiotowych osobistych. ZNUJ PzWiOWI 1985 zeszyt nr 41

G. Tylec, Imię i nazwisko osoby fizycznej oraz ich ochrona w polskim prawie cywilnym, Lublin 2013

Efekty uczenia się:

Po ukończeniu przedmiotu student:

– analizuje pojęcie dobra i prawa osobistego

– rozpoznaje rodzaj naruszonego dobra

– wyjaśnia zasady udzielania ochrony poszczególnym dobrom

Metody i kryteria oceniania:

Zaliczenie uzyskiwane jest na podstawie komentarza do wybranego przez prowadzącego orzeczenia dotyczącego omawianej problematyki (5-6 stron) .

Praktyki zawodowe:

Nie ma

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2020-02-17 - 2020-06-10
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Teresa Grzeszak
Prowadzący grup: Teresa Grzeszak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne

Skrócony opis:

Wykład dotyczy podstawowych problemów związanych ze współczesnym pojmowaniem dobra i prawa osobistego oraz komercjalizacją dóbr osobistych. Akcent położony jest na te dobra osobiste, do których naruszenia dochodzi w przekazie medialnym, internecie i reklamie, a więc wizerunek, nazwisko, pseudonim, cześć, prywatność, kult pamięci o zmarłym.

Analizę poszczególnych dóbr poprzedza ogólna charakterystyka dóbr osobistych i praw je chroniących, na tle historycznym i w ujęciu prawno-porównawczym. Charakterystyczną cechą tego obszaru prawa jest nikła ilość regulacji prawnych oraz ogromne orzecznictwo i literatura przedmiotu. Zadaniem wykładu jest pokazanie głównych osi sporów toczonych przed sądami, ukształtowanych linii orzeczniczych i najważniejszych dyskutowanych obecnie zagadnień, które czekają na interwencję ustawodawcy.

Pełny opis:

1. Geneza cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych. Szkic prawno-porównawczy (Niemcy, Francja, USA). Prawa osobiste, a prawa człowieka i prawa własności intelektualnej.

2. Pojęcie dobra osobistego i prawa osobistego. Indywidualizacja chronionego interesu niemajątkowego.

3. Konstrukcja ochrony: prawo podmiotowe, czy ochrona instytucjonalna ? Bezprawność naruszenia dobra osobistego, czy bezprawność działania naruszającego ? Ważenie sprzecznych interesów w celu ustalenia bezprawnego działania naruszającego dobro osobiste. Przesłanki wyłączające bezprawność (zgoda, działanie na podstawie przepisu w oparciu o własne prawo lub wolność naruszającego ).

4. Niemajątkowe roszczenia ochronne: zaniechanie, złożenie oświadczenia odpowiedniej treści. Prawo do sprostowania.

5. Majątkowe roszczenia ochronne: o zadośćuczynienie i odszkodowanie, ew. o wydanie uzyskanych korzyści. Określenie rodzaju uszczerbku w przypadku naruszenia praw osobistych.

6. Naruszenie dobrego imienia poprzez rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji. Naruszenie godności osobistej. Granice dozwolonej satyry i krytyki.

7. Prawo do prywatności. Zasady wytyczania granic sfery prywatnej. Pojęcie osoby publicznej. Komercjalizacja prywatności – umowy z celebrytami.

8. Prawo do wizerunku I.

Pojęcie wizerunku (kryterium rozpoznawalności, karykatury, problem „maski” aktorskiej, sobowtórów, persona).

9. Prawo do wizerunku II.

Treść prawa do wizerunku: prawo do rozpowszechniania wizerunku. Rozpowszechnianie w internecie. Pośrednicy internetowi (host, wyszukiwarka) jako rozpowszechniający cudze treści. Ochrona przed bezprawnym utrwaleniem wizerunku, przed zniekształceniem go.

10. Prawo do wizerunku III

Ograniczenia podmiotowe i przedmiotowe prawa do wizerunku. Sytuacja prawna modeli pozujących za wynagrodzeniem. Osoby powszechnie znane. Informacyjne, a komercyjne wykorzystanie wizerunku. Osoby stanowiące tylko szczegół całości przedstawienia.

11. Prawo do wizerunku IV

Dysponowanie wizerunkiem. Zgoda, a umowy zezwalające na rozpowszechnianie. Odwołanie zgody. Zasady wytyczania granic zezwolenia. Wynagrodzenie za korzystanie w celu gospodarczym. Prawo do gospodarczego wykorzystania wizerunku sportowca - członka kadry narodowej (art.14 ustawy o sporcie).

12. Prawo do nazwiska, pseudonimu, herbu. Zasady wykorzystania nazwiska do celów gospodarczych (firma, znak towarowy, nazwa przedsiębiorstwa).

13. Ochrona kultu pamięci zmarłej osoby bliskiej. Komercjalizacja pośmiertna wizerunków, nazwisk, persony sławnych osób. Problem dziedziczenia prawa do gospodarczego wykorzystania wizerunku.

14. Dobra osobiste osoby prawnej (firma, renoma, herb).

Literatura:

Literatura przydatna do pisania zaliczeniowego komentarza do wyroku:

J. Barta/R.Markiewicz (red) Media a dobra osobiste, Warszawa 2009

T. Grzeszak, Dobro osobiste jako dobro zindywidualizowane (w). Experientia docet. Księga jubileuszowa ofiarowana Pani Profesor Elżbiecie Traple, red P.Kostański, P.Podrecki, T.Targosz, Warszawa 2017 i Prz.Sąd. 4/2018

T.Grzeszak, B.Janiszewska, O odpowiedzialności portalu informacyjnego cz.I i II, Mon.Pr. Nr 19/2017 i 23/2017

T. Grzeszak (w) System prawa prywatnego pod red. J.Barty t.XIII r.9; wyd 4 /2017

P. Księżak, Komentarz do art. 23 i 24 kc i U. Promińska, komentarz do art. 43 kc (w) Kodeks Cywilny część ogólna. Komentarz pod red. M. Pyziak - Szafnickiej, Warszawa

B. Gawlik: Ochrona dóbr osobistych. Sens i nonsens koncepcji tzw. praw podmiotowych osobistych. ZNUJ PzWiOWI 1985 zeszyt nr 41

J. Sadomski, Konflikt zasad - Ochrona dóbr osobistych a wolność prasy, Warszawa 2008

T.Targosz, Commercialisation of Personality Rights-The Polish Perspective. ZNUJ PzWiOWI 2007, z.3

T.Targosz, Naruszenie dóbr osobistych w Internecie-rewolucja orzecznictwa.ZNUJ 2/2018

G. Tylec, Imię i nazwisko osoby fizycznej oraz ich ochrona w polskim prawie cywilnym, Lublin 2013

H. Beverley-Smith, Ansgar Ohly, Agnes Lucas-Schloetter: Privacy, Property, Personality. Civil Law Perspectives on Commercial Appropriation. Cambridge University Press 2005

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.