Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Historia literatury polskiej po 1864 roku

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3001-13A3LP Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Historia literatury polskiej po 1864 roku
Jednostka: Instytut Literatury Polskiej
Grupy: Przedmioty obowiązkowe dla III roku filologii polskiej - niestacjonarne (zaoczne) 1-go stopnia
Punkty ECTS i inne: 10.00
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Założenia (opisowo):

Student powinien orientować się w zakresie historii literatury polskiej do roku 1864 oraz posiadać wiedzę z zakresu poetyki. Osiągnięcie efektów uczenia wspomoże uczestnictwo w odpowiednich zajęciach oferowanych przez Instytut Literatury Polskiej UW.

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Zajęcia poświęcone są literaturze polskiej lat 1864-1918. Wykład ma za zadanie wprowadzić słuchaczy w najważniejsze zagadnienia historii literatury polskiej drugiej połowy XIX wieku (1864-1918). Okres ten traktowany jest jako pewna całość o zmiennej dynamice. Zachowując strukturalny zwyczajowy podział na epokę pozytywizmu i Młodej Polski, wykład wykorzystuje kategorie formacji kulturowych (formacja dziewiętnastowieczna - formacja modernistyczna), które pozwalają zobaczyć najważniejsze zjawiska artystyczne i przemiany świadomości literackiej w dłuższym przebiegu. Taki sposób myślenia o literaturze XIX wieku pozwala łatwiej wprowadzić perspektywę porównawczą - ukazać zjawiska polskie na tle literatury Europy Zachodniej, Wielkiej Brytanii, Rosji i Skandynawii (żeby wskazać najważniejsze dla tego czasu kierunki inspiracji).

Pełny opis:

Ćwiczenia poświęcone są najważniejszym zagadnieniom historii literatury i kultury polskiej okresu pozytywizmu i Młodej Polski. Ich zadaniem jest przygotowanie studentów do samodzielnego zgłębiania problematyki literatury drugiej połowy XIX i początku XX wieku.

Dobór lektur oraz szczegółowy program zajęć są proponowane przez każdego z prowadzących.

Materiał wykładowy uporządkowany został wedle kryteriów genologicznych i chronologicznych, ale także - biograficznych. Ambicją prowadzących jest bowiem zachowanie perspektywy "personalnej", czyli przedstawienie indywidualnych artystycznych, filozoficznych i egzystencjalnych wyborów pisarzy tego okresu, tak dramatycznych zarówno po stronie pozytywistycznego modelu "samoograniczenia", jak i po stronie modernistycznych "ekspresji". Te indywidualne wybory nie tylko składają się na biografię zbiorową czynnych wówczas artystycznie pokoleń (tzw. pozytywiści warszawscy, drugie pokolenie pozytywistów, pisarze Młodej Polski pierwszej i drugiej generacji), ale pozwalają też uchwycić dynamikę kultury, związaną z przeżywaniem historii i nowoczesności, z przemianami formuły polskości i zmianami na rynku literackim, np. takimi jak profesjonalizacja zawodu pisarza i dziennikarza czy procesy komunikacyjne związane z narodzinami "społeczeństwa spektaklu" i rozwojem kultury popularnej.

Wykład konsekwentnie stara się więc wprowadzać perspektywę kulturologiczną - traktowaną jako niezbędne osocze dzieł literackich. Sporą część zajmuje tu więc rozpoznanie instytucji rynku literackiego (takich jak cenzura, rynek wydawniczy, czasopisma), a także - określenie strategii pisarzy tamtego czasu wobec przemian kultury, z którymi oczywiście łączyły się określone wybory artystyczne. Kontekst historii kultury pozwala lepiej pokazać różnorodne języki, którymi mówi literatura polska drugiej połowy XIX w., takie jak: tendencyjność, realizm, naturalizm, symbolizm, impresjonizm, ekspresjonizm, groteska. Współbrzmią one z innymi, wpisanymi w wybory światopoglądowe, takimi jak: pozytywistyczny optymizm i "negatywizm", dekadentyzm, melancholia, utopia, rewolucja, nihilizm, feminizm, immoralizm spod znaku "satanistycznych" eksperymentów Przybyszewskiego, franciszkanizm, modernizm katolicki.

Przedmiotem wykładu jest także kształtowanie się w tym czasie odpowiedzi na pytanie, czym jest literatura? - a nie tylko jakie są jej obowiązki czy przywileje. Jest to bowiem okres narodzin fachowej krytyki literackiej i profesjonalnej nauki o literaturze.

Wykład stara się pokazać również "dalsze ciągi", które wynikają z poszukiwań pisarzy lat 1864-1918, ale realizują się już w okresie międzywojennym.

Wykład – 40 godzin,

Ćwiczenia – 40 godzin,

Przygotowanie się do ćwiczeń/zaliczeń/egzaminów – 190 godzin,

a w przypadku studentów nieuczęszczających na wykład – minimum 230 godzin.

Razem: 270 godzin = 10 ECTS

Literatura:

Oprócz poniższej listy obowiązuje również znajomość tematyki wykładu oraz ćwiczeń.

Oprócz poniższej listy obowiązuje również znajomość tematyki wykładu oraz ćwiczeń.

Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni, Wrocław 1985 (BN I 249);

Programy i dyskusje literackie okresu Młodej Polski, oprac. M. Podraza-Kwiatkowska, wyd. 3 przejrz. i uzup., Wrocław 2000 (BN I 212);

Adam Asnyk, Poezje zebrane, Toruń 2000 (Sen grobów, Nad głębiami);

Michał Bałucki, Dom otwarty, oprac. T. Weiss, Wrocław 1981 (BN I 236);

Wacław Berent, Próchno, oprac. J. Paszek, wyd. 2 zmien., Wrocław 1998 (BN I 234);

Wacław Berent, Ozimina, oprac. M. Głowiński, Wrocław 1974 (BN I 213);

Stanisław Brzozowski, Legenda Młodej Polski [w tegoż:] Eseje i studia o literaturze, t. 2, oprac. H. Markiewicz, Wrocław 1990 (BN I 258);

Stanisław Brzozowski, Płomienie, wydanie dowolne;

Ignacy Dąbrowski, Śmierć, oprac. T. Lewandowski, Kraków 2001;

Adolf Dygasiński, Pisma wybrane, pod red. B. Horodyskiego, Warszawa 1949-1954 – t. 3: Zając; t. 4: Gody życia

Karol Irzykowski, Pałuba. Sny Marii Dunin, oprac. A. Budrecka, Wrocław 1981 (BN I 240);

Karol Irzykowski, Czyn i słowo [w tegoż:] Wybór pism krytycznoliterackich, oprac. M. Głowala, Wrocław 1975 (BN I 222);

Roman Jaworski, Historie maniaków, Kraków 1978.

Jan Kasprowicz, Wybór poezji, oprac. J. J. Lipski, wyd. 3 rozszerz., Wrocław 1990 (BN I 120);

Jan August Kisielewski, W sieci [w tegoż:] Dramaty, oprac. R. Taborski, Wrocław 1969 (BN I 196);

Maria Komornicka, Utwory poetyckie, oprac. M. Podraza-Kwiatkowska, Kraków 1996;

Maria Konopnicka, Poezje, oprac. A. Brodzka, Warszawa 1967 (Obrazki, Italia);

Maria Konopnicka, Nowele, oprac. A. Brodzka, Warszawa 1962 (Na normandzkim brzegu, Obrazki więzienne, Józefowa, Krysta, Panna Florentyna, Żydóweczka) oraz Szpital żydowski w Warszawie, „Wiek XIX. Rocznik Towarzystwa Literackiego imienia Adama Mickiewicza” 2015, R. VIII (L);

Józef Ignacy Kraszewski, Hrabina Cosel, Warszawa 1988 lub Stara baśń. Powieść z IX wieku, oprac. W. Danek, przejrz. i uzup. S. Burkot, wyd. 6, Wrocław 1988 (BN I 53);

Józef Ignacy Kraszewski, Dziecię Starego Miasta, wstęp W. Danek, przejrz. i uzup. S. Burkot, wyd. 5, Wrocław 1988 (BN I 71);

Jan Lam, Dzieła literackie, t. 1: Wielki świat Capowic, oprac. M. Gantzowa, komen. S. Frybes, Warszawa 1956;

Bolesław Leśmian, Poezje wybrane (Sad rozstajny), oprac. J. Trznadel, wyd. 3 rozszerz., Wrocław 1991 (BN I 217);

Bolesław Leśmian, Przygody Sindbada Żeglarza, Warszawa 1965;

Tadeusz Miciński, Poezje, Kraków 1980;

Tadeusz Miciński, Kniaź Patiomkin [w tegoż:] Utwory dramatyczne, t. 1, wybór i oprac. T. Wróblewska, Kraków 1996;

Tadeusz Miciński, Nietota, Kraków 2002;

Eliza Orzeszkowa, Pisma zebrane, pod red. J. Krzyżanowskiego, Warszawa 1947-1953 – t. 5-6: Pan Graba lub t. 8: Marta; t. 9-10: Meir Ezofowicz; t. 14: Dziurdziowie lub t. 15: Cham; t. 26: Dwa bieguny; t. 36: Gloria victis;

Eliza Orzeszkowa, Nad Niemnem, oprac. J. Bachórz, Wrocław 1996 (BN I 292);

Poetki Młodej Polski, zebr. i oprac. J. Z. Jakubowski, Warszawa 1963 lub Poetki przełomu XIX i XX wieku. Antologia, oprac. zespół pod red. J. Zacharskiej, Białystok 2000 (zwłaszcza: Bronisława Ostrowska, Maryla Wolska, Kazimiera Zawistowska);

Bolesław Prus, Pisma, pod red. Z. Szweykowskiego, Warszawa 1948-1952 – t. 7: Anielka; t. 14-17: Emancypantki; t. 18-20: Faraon;

Bolesław Prus, Kroniki, oprac. J. Bachórz, Wrocław 1994 (BN I 285) lub „Obrazy wszystkiego”. O literaturze i sztuce – wybór z „Kronik”, wybór i wprowadzenie S. Sandler, przypisami opatrzył B. Szleszyński, Warszawa 2006;

Bolesław Prus, Lalka, oprac. J. Bachórz, wyd. 2 przejrz., Wrocław 1998 (BN I 262);

Bolesław Prus, Nowele i opowiadania, wydanie dowolne - Katarynka, Kamizelka, Omyłka, Pleśń świata, Pod szychtami, Przygoda Stasia, Sen, Widziadła, Z legend dawnego Egiptu;

Bolesław Prus, Placówka, oprac. T. Żabski, Wrocław 1987 (BN I 251);

[Utwory Prusa można też przeczytać w opracowaniach z serii Edycja krytyczna „Pism wszystkich” Bolesława Prusa]

Stanisław Przybyszewski, Wybór pism, oprac. R. Taborski, Wrocław 1966 (BN I 190);

Władysław St. Reymont, Chłopi, oprac. F. Ziejka, Wrocław 1991 (BN I 279);

Władysław St. Reymont, Ziemia obiecana, oprac. M. Popiel, Wrocław 1996 (BN I 286);

Henryk Sienkiewicz, Dzieła. Wydanie zbiorowe, pod red. J. Krzyżanowskiego, Warszawa 1948-1955 – t. 7-19: Trylogia; t. 20-22: Quo vadis; t. 29-31: Bez dogmatu; t. 32-34: Rodzina Połanieckich;

Henryk Sienkiewicz, Listy z podróży do Ameryki, (wybór), przedm. i oprac. Z. Najder, Warszawa 1956;

Leopold Staff, Wybór poezji, oprac. M. Jastrun, wyd. 3, Wrocław 1985 (BN I 181) – teksty z tomów do roku 1918;

Andrzej Strug, Dzieje jednego pocisku, Kraków 1957;

Antoni Sygietyński, Wysadzony z siodła, Kraków 1955 lub Na skałach Calvados, Warszawa 1991;

Aleksander Świętochowski, Nowele i opowiadania, oprac. S. Sandler, Wrocław 1965 (BN I 185);

Aleksander Świętochowski, Dumania pesymisty, wstęp i oprac. E. Paczoska, Warszawa 2002;

Aleksander Świętochowski, Liberum veto, t. 1, wybór S. Sandler, Warszawa 1976 (fragmenty z lat 80. XIX wieku);

Teka Stańczyka, oprac. A. Dziadzio, Kraków 2007 (wybrane fragmenty);

Kazimierz Tetmajer, Poezje wybrane, oprac. J. Krzyżanowski, wyd. 2 zmien., Wrocław 1968 (BN I 123);

Kazimierz Tetmajer, Na skalnym Podhalu, oprac. J. Kolbuszewski, Wrocław 1998 (BN I 290);

Stanisław Witkiewicz, Na przełęczy, t. 1-2, oprac. R. Hennel, Kraków 1978;

Stanisław Witkiewicz, Sztuka i krytyka u nas [w tegoż:] Pisma zebrane, pod red. J. Z. Jakubowskiego i M. Olszanieckiej, t. 1, Kraków 1971 (Malarstwo i krytyka u nas, Mickiewicz jako kolorysta, Największy obraz Matejki);

Stanisław Wyspiański, Warszawianka. Noc listopadowa, oprac. J. Nowakowski, Wrocław 1967 (BN I 193);

Stanisław Wyspiański, Wesele, oprac. J. Nowakowski, wyd. 2, Wrocław 1977 (BN I 218);

Stanisław Wyspiański, Wyzwolenie, oprac. A. Łempicka, Wrocław 1970 (BN I 200);

Gabriela Zapolska, Dramaty, oprac. A. Raszewska, t. 2: Sybir, Wrocław 1961;

Gabriela Zapolska, Kaśka Kariatyda, Kraków 1965;

Gabriela Zapolska, Moralność pani Dulskiej, oprac. T. Weiss, wyd. 3, Wrocław 1978 (BN I 187);

Gabriela Zapolska, Ich czworo [w tejże:] Żabusia. Ich czworo, oprac. T. Weiss, Wrocław 1974 (BN I 219);

Tadeusz Żeleński-Boy, Słówka, wstęp i wybór tekstów T. Weiss, Wrocław 1988 (BN I 255);

Stefan Żeromski, Dzienniki, oprac. J. Kądziela, Wrocław 1980 (BN I 238) lub Zofia Nałkowska, Dzienniki, t. 1: 1899-1905, oprac., wstęp i koment. H. Kirchner, Warszawa 1975;

Stefan Żeromski, Ludzie bezdomni, oprac. I. Maciejewska, Wrocław 1987 (BN I 254);

Stefan Żeromski, Popioły, oprac. J. Paszek, wstęp I. Maciejewska, Wrocław 1996 (BN I 289);

Stefan Żeromski, Dzieje grzechu [w tegoż:] Pisma zebrane, pod red. Z. Golińskiego, t. 12-13, seria 2: Powieści, Warszawa-Kielce 2015;

Stefan Żeromski, Wierna rzeka, oprac. Z. J. Adamczyk, Wrocław 1978 (BN I 232);

Stefan Żeromski, Wybór opowiadań, oprac. A. Hutnikiewicz, Wrocław 1971 (BN I 203);

Jerzy Żuławski, Na srebrnym globie: rękopis z księżyca, przedm. S. Lem, posł. K. Kordylewski, Kraków 1975.

Efekty uczenia się:

Po ukończeniu przedmiotu student:

1) wiedza i umiejętności:

– orientuje się w dynamice rozwoju procesu historycznoliterackiego, właściwego dla drugiej połowy XIX wieku, z uwzględnieniem perspektywy komparatystycznej i kulturowej;

– orientuje się w filozoficznych podstawach polskiej i europejskiej literatury 2 poł. XIX w. oraz w ogólnych relacjach między literaturą a sztuką oraz literaturą a humanistyką tego czasu;

– analizuje podstawowe kategorie, takie jak utylitaryzm, scjentyzm, organicyzm, pozytywizm, modernizm, Młoda Polska, dekadentyzm itp.;

– analizuje różnorodne języki, którymi mówi literatura drugiej połowy XIX wieku, takie jak: tendencyjność, realizm, naturalizm, symbolizm, impresjonizm, ekspresjonizm, groteska;

– rozpoznaje strategie pisarzy tego okresu wobec przemian kulturowych;

– interpretuje dzieła literackie tego okresu, zarówno w dyskusji, jak i pisemnie, uwzględniając kontekst historyczny i kulturowy;

– posiada zdolność krytycznej analizy zjawisk literackich i kulturowych charakterystycznych dla tego okresu;

– posiada umiejętność, wyciągania wniosków, dyskutowania, formułowania sądów i argumentacji;

2) postawy:

– zna i docenia wartość badań historycznoliterackich dotyczących 2 poł. XIX wieku i ich znaczenie dla zrozumienia współczesnej kultury oraz zidentyfikowania i nazwania relacji między dziewiętnastowiecznością a współczesnością.

Metody i kryteria oceniania:

Dopuszczalne są dwie nieobecności na ćwiczeniach w semestrze. Powyżej tej liczby (z wyłączeniem przypadków bezzwłocznie udokumentowanych) nie ma

możliwości zaliczenia zajęć.

Obecności, aktywność na zajęciach, zaliczony test z lektur oraz pozytywnie oceniona praca roczna dopuszczają studenta do egzaminu ustnego. Ocena z egzaminu ustnego jest końcową oceną z przedmiotu. Zakres egzaminu określa lista zagadnień egzaminacyjnych dostępnych:

http://zaklad2polowyxixwieku.uw.edu.pl/lista-zagadnien/

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2019/20" (w trakcie)

Okres: 2019-10-01 - 2020-08-02
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 40 godzin więcej informacji
Wykład, 40 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Eliza Kącka, Urszula Kowalczuk, Łukasz Książyk, Damian Makuch, Katarzyna Muszyńska, Dawid Osiński, Weronika Szulik
Prowadzący grup: Eliza Kącka, Urszula Kowalczuk, Katarzyna Muszyńska, Weronika Szulik
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Zaliczenie

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2020/21" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2020-10-01 - 2021-06-13

Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 40 godzin więcej informacji
Wykład, 40 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Urszula Kowalczuk, Łukasz Książyk, Damian Makuch, Maria Olszewska
Prowadzący grup: Urszula Kowalczuk, Maria Olszewska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Zaliczenie
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.