Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Literatura dziecięca i młodzieżowa. Teorie – metody badań – interpretacje

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3001-C053LD1 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0232) Literatura i językoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Literatura dziecięca i młodzieżowa. Teorie – metody badań – interpretacje
Jednostka: Instytut Literatury Polskiej
Grupy: Seminaria licencjackie dla filologii polskiej - stacjonarne 2020/2021
Wszystkie przedmioty polonistyczne - oferta ILP (3001...) , IJP (3003...) i IPS (3007...)
Punkty ECTS i inne: 10.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

seminaria licencjackie

Założenia (opisowo):

Udział w zajęciach wymaga wykorzystywania mikrofonu i kamery.


Wskazana jest bierna znajomość języka angielskiego na poziomie umożliwiającym lekturę (przystępnie napisanych) artykułów naukowych (przy czym teksty w języku angielskim stanowią jedynie część listy lektur, a zajęcia zostały pomyślane w taki sposób, by umożliwić czynny w nich udział także osobom mającym trudności z czytaniem po angielsku).

Tryb prowadzenia:

zdalnie

Skrócony opis:

Seminarium prezentuje różnorodne teorie badawcze dotyczące literatury dziecięcej i młodzieżowej (w tym – baśni i fantastyki); zarówno klasyczne, jak i te wypracowane w ostatnich latach. Przedstawia stosowane współcześnie – w Polsce i za granicą – metody badań tejże literatury.

W trakcie zajęć seminarzystki i seminarzyści będą rozważać mocne i słabe strony poznanych teorii i metod badawczych, ich przydatność w analizie rozmaitych odmian twórczości dla niedorosłego czytelnika i poszczególnych utworów oraz perspektywy interpretacyjne otwierane przez te teorie i metody.

W semestrze zimowym 2020/21 zajęcia odbywają się zdalnie, na platformie ZOOM.

Pełny opis:

Seminarium prezentuje różnorodne teorie badawcze dotyczące literatury dziecięcej i młodzieżowej (w tym – baśni i fantastyki), zarówno klasyczne, jak i te wypracowane w ostatnich latach, autorstwa polskich i zagranicznych badaczy. Przedstawia stosowane współcześnie – w Polsce i za granicą – metody badań tejże literatury; w założeniu ma zachęcić studentów do korzystania z nich we własnej pracy badawczej.

Seminarzyści i seminarzystki będą dyskutować nad zaletami poznawanych teorii i metod oraz ich ograniczenia, analizować przydatność w analizie wybranych tekstów z obszaru literatury dziecięcej i młodzieżowej, odkrywać otwierające się – dzięki zastosowaniu poznanych narzędzi – kierunki interpretacji interesujących ich utworów.

Przede wszystkim, seminarzystki i seminarzyści będą mieli okazję zastanowić się, czym jest literatura dziecięca i literatura młodzieżowa oraz jak (i czy w ogóle?) można je zdefiniować. Rozważą, czym się różni literatura dla dzieci od literatury dziecięcej i przeanalizują ewolucję dziecka jako bohatera literackiego i jako hipotetycznego czytelnika. Następnie uwaga zostanie poświęcona poszczególnym teoriom i związanym z nimi narzędziom badawczym: ustaleniom z zakresu children studies, narratologii, kognitywizmu, psychoanalizy, krytyki feministycznej, gender studies, queer studies, postkolonializmu, wielokulturowości, place studies, animal studies, ekokrytyki. W rozważaniach zostaną także uwzględnione takie zjawiska, jak intertekstualność i transfikcjonalność w różnych odmianach twórczości dla niedorosłego odbiorcy, związki między literaturą popularną a dziecięcą i młodzieżową etc.

Pierwsza część seminarium zostanie poświęcona wspólnej analizie tekstów teoretycznych i próbom wykorzystania poznanych narzędzi w interpretacji wybranych tekstów literackich. Druga – autoreferatom uczestników prezentującym efekty ich samodzielnych badań w związku z przygotowywaną pracą licencjacką; autoreferaty będą stanowiły punkt wyjścia do dyskusji w trakcie zajęć.

W semestrze zimowym 2020/21 zajęcia odbywają się zdalnie, na platformie ZOOM.

Literatura:

Kompletna lista lektur zostanie przedstawiona na początku pierwszego semestru. W trakcie semestru, po zapoznaniu się przez prowadzącą ze wstępnymi planami i oczekiwaniami uczestników seminarium, lista ta może być odrobinę modyfikowana – stosownie do potrzeb studentów.

Uczestnicy zobowiązani są do zapoznania się m.in. z następującą literaturą przedmiotu (część z wymienionych pozycji będzie obowiązkowa dla wszystkich, część – jedynie dla autorów referatów/prezentacji przedstawianych w pierwszym semestrze):

 R. Waksmund, Literatura dziecięca – literatura uniwersalna, w: Obszary spotkań dziecka i dorosłego w sztuce, red. M. Tyszkowa, B. Żurakowski, Warszawa-Poznań 1989.

 G. Leszczyński, Style lektury książki dziecięcej, w: Noosfera literacka. Problemy wychowania i terapii poprzez literaturę dla dzieci, red. A. Ungeheuer-Gołąb, M. Chrobak, Rzeszów 2012.

 M. Skowera, Bezpieczna i pożyteczna kraina niedorosłości. Literatura dziecięca jako konstrukt, „Jednak Książki” 2017, nr 7.

 A. Czabanowska-Wróbel, [Ta dziwna] instytucja zwana literaturą dla dzieci. Historia literatury dla dzieci w perspektywie kulturowej, „Teksty Drugie” 2013, nr 5.

 G. Leszczyński, Kulturowy obraz dziecka i dzieciństwa w literaturze drugiej połowy XIX i XX w., Warszawa 2006 – wybrane fragmenty.

 K. Szymborska, W laboratorium children studies. Dziecko i dzieciństwo w nowoczesnym dyskursie, w: Nowe opisanie świata. Literatura i sztuka dla dzieci i młodzieży w kręgach oddziaływań, red. B. Niesporek-Szamburska, M. Wójcik-Dudek, Katowice 2013.

 J. Sztachelska, „Dziwność dziecka (Rzecz o imaginarium społecznym), w: Children studies jako perspektywa interpretacyjna. Studia i szkice, red. J. Sztachelska, K. Szymborska, Białystok 2014.

 A. Frindt, Antypedagogika jako nowy nurt wychowania i jej odbicie w literaturze dziecięcej, w: Kultura literacka dzieci i młodzieży u progu XXI stulecia, red. J. Papuzińska, G. Leszczyński, Warszawa 2002.

 S. Stano-Strzałkowska, Kupa, siku, robale i koszmarne dzieci – czyli rola obrzydliwości w literaturze dziecięcej, w: A fe! Społeczno-kulturowe konteksty wstrętu i obrzydliwości, red. A. Drzał-Sierocka, M. Kowalewska Małgorzata Gdańsk 2016.

 M. Nikolajeva, Beyond the Grammar of Story, or How Can Children's Literature Criticism Benefit from Narrative Theory, “Children's Literature Association Quarterly” 2003, t. 28, nr 1.

 K. Zabawa, Postać narratora w najnowszej polskiej literaturze dziecięcej, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria” 2011, nr 11.

 M. Głowiński, Narratologia: dzisiaj i nieco dawniej, „Teksty Drugie” 2001, nr 5.

 R.B. Bottigheimer, Fairy Tales, Society, and Scholarship, w: tejże, Grimms’ Bad Girls and Bold Boys. The Moral and Social Vision of the Tales, London 1987.

 D. Kozera, Transmedialny przekład baśni o Czerwonym Kapturku, “Literatura Ludowa” 2016, nr 4-5.

 J. Zipes, Why Fairy Tales Stick. The Evolution and Relevance of a Genre, New York-London 2006.

 G. Lasoń-Kochańska, Gender w literaturze dla dzieci i młodzieży. Wzorce płciowe i kobiecy repertuar topiczny, Słupsk 2012 – wybrane fragmenty.

 M. Pruszak, Dawni bohaterowie w nowej rzeczywistości. Męskość i kobiecość we współczesnych adaptacjach filmowych klasyki literatury dziecięcej i młodzieżowej, „Czy/tam/czy/tu. Literatura dziecięca i jej konteksty” 2017, nr 1.

 V. Flanagan, Gender studies, w: The Routledge Companion to Children's Literature, red. D. Rudd, New York 2010.

 A. Wasilewska, Czy Hermiona jest kobietą? Konstrukty kobiecości w serii o Harrym Potterze, w: Harry Potter. Fenomen społeczny – zjawisko literackie – ikona popkultury, red. W. Kostecka, M. Skowera, Warszawa 2014.

 B. Bettelheim, Cudowne i pożyteczne. O znaczeniach i wartościach baśni, tłum. D. Danek, Warszawa 2010 – wybrane fragmenty.

 H. Bosmajian, Reading the Unconscious: Psychoanalytical Criticism, w: Understanding Children's Literature, red. P. Hunt, wyd. 2, New York 2005.

 M. Inglot, Murzynek Bambo Juliana Tuwima w świetle krytyki postkolonialnej i feministycznej, w: Stare i nowe w literaturze dla dzieci i młodzieży, red. B. Olszewska, E. Łucka-Zając, Opole 2010.

 I. Gralewicz-Wolny, Pożegnanie Murzynka Bambo, w: Uwolnić Pippi! Twórczość dla dzieci wobec przemian kultury, red. tejże, B. Mytych-Forajter, Katowice 2014.

 A. Mik, M. Skowera, (Nie tylko) kolonialne „zaklęcia” i jak je znaleźć. Magia w Ameryce Północnej według J.K. Rowling, „Czy/tam/czy/tu. Literatura dziecięca i jej konteksty” 2017, nr 1.

 J. Papuzińska, „My” i „Oni”, czyli stereotypy narodowe w literaturze dziecięcej, w: tejże, Dziecko w świecie emocji literackich, Warszawa 1996.

 C. Breadford, Race, ethnicity and colonialism, w: The Routledge Companion to Children's Literature, red. D. Rudd, New York 2010.

 M. Wójcik-Dudek, Zamieszkać w Zagładzie. Geografia Holocaustu w literaturze dla dzieci i młodzieży, w: Geografia krain zmyślonych. Wokół kategorii miejsca i przestrzeni w literaturze dziecięcej, młodzieżowej i fantastyce, red. W. Kostecka, M. Skowera, Warszawa 2016.

 E. Rybicka, Od poetyki przestrzeni do polityki miejsca. Zwrot topograficzny w badaniach literackich, „Teksty Drugie” 2008, nr 4.

 J. Schollenberger, Literackie ożywienie bestii – intertekstualne wątki bestiariuszy w Harrym Potterze, w: Harry Potter. Fenomen społeczny – zjawisko literackie – ikona popkultury, red. W. Kostecka, M. Skowera, Warszawa 2014.

 E. Rąbkowska, „Śmieciowe” zwierzęta (trash animals) i „dzieci śmieci”. Relacje dziecka i zwierzęcia w literaturze dla dzieci i młodzieży, w: Czytanie menażerii. Zwierzęta w literaturze dziecięcej, młodzieżowej i fantastycznej, red. A. Mik, P. Pokora, M. Skowera, Warszawa 2016.

 E. Baratay, Zwierzęcy punkt widzenia. Inna wersja historii, tłum. P. Tarasewicz, Gdańsk 2014.

 M. Nikolajeva, What is cognitive criticism and what’s in it for children’s literature research?, w: Reading for Learning: Cognitive Approaches to Children's Literature, Philadelphia 2014.

 M. Skowera, Postmodernistyczny retelling baśni – garść uwag terminologicznych, w: „Creatio Fantastica” 2016, nr 2.

 M. Głowiński, O intertekstualności, „Pamiętnik Literacki” 1986, z. 4.

 Ch. Wilkie-Stibbs, Intertextuality and the Child Reader, w: Understanding Children's Literature, red. P. Hunt, wyd. 2, New York 2005.

Dodatkowo: wybrane (także wspólnie z uczestnikami – zgodnie z ich potrzebami badawczymi) utwory z obszaru literatury dziecięcej i młodzieżowej (w tym – baśni i fantastyki).

Efekty uczenia się:

Po zakończeniu zajęć student:

wiedza

– wyjaśnia różnorodne teorie badawcze odnoszące się do literatury dziecięcej i młodzieżowej (w tym: baśni i fantastyki)

– dostrzega ewolucję konceptualizacji tejże literatury, zna jej rozmaite ujęcia definicyjne

– zna zróżnicowane metody badawcze przydatne w analizie twórczości dla niedorosłego czytelnika

– zna zasady konstruowania pracy dyplomowej (licencjackiej), gromadzenia źródeł, opracowywania konspektu

umiejętności

– rozpoznaje, nazywa i analizuje popularne współcześnie zjawiska literackie występujące w literaturze dziecięcej i młodzieżowej (polskiej i obcej)

– bada tekst za pomocą różnorodnych narzędzi teoretycznoliterackich i metodologicznych i umie odpowiednio je dobierać (ocenić ich przydatność i potencjał interpretacyjny)

– potrafi wykorzystać te narzędzia do samodzielnej analizy i (nietuzinkowej) interpretacji tekstu

– stosuje zdobytą wiedzę w pracy nad własnym projektem badawczym (pracą licencjacką): umiejętnie gromadzi bibliografię, przygotowuje konspekt pracy i wystąpienie autoprezentacyjne, konstruuje całość pracy

kompetencje społeczne:

– postrzega i analizuje tekst świadomie, umiejscawiając go w odpowiednim kontekście literackim i kulturowym

– ustosunkowuje się krytycznie do poznawanej literatury przedmiotu

– jest przygotowany do aktywnego uczestnictwa w grupie dyskusyjnej

– ma świadomość faktu, że konceptualizacja literatury dziecięcej i młodzieżowej (a zatem także takich pojęć jak dziecko, dzieciństwo, adolescent, adolescencja) jest uwarunkowana czynnikami kulturowymi, historycznymi i społecznymi

Metody i kryteria oceniania:

1) ocena ciągła – bieżące przygotowanie do zajęć i aktywność

a) I SEMESTR: obowiązkowe przygotowanie referatu/prezentacji na podstawie artykułu naukowego wybranego z listy lektur, wykonanie kilku zadań w ramach "pracy domowej"

b) II SEMESTR: obowiązkowy autoreferat, złożenie pracy licencjackiej

2) kontrola obecności; dopuszczalne są dwie nieobecności w semestrze. Powyżej tej liczby (z wyłączeniem przypadków bezzwłocznie udokumentowanych) nie ma możliwości zaliczenia zajęć

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2020/21" (w trakcie)

Okres: 2020-10-01 - 2021-06-13
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Seminarium licencjackie, 60 godzin, 12 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Marta Jaworek, Weronika Kostecka, Grzegorz Leszczyński
Prowadzący grup: Weronika Kostecka
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie
Seminarium licencjackie - Zaliczenie
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.