Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Semantyka kompozycyjna

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3003-B9N-JK1 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0232) Literatura i językoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Semantyka kompozycyjna
Jednostka: Instytut Języka Polskiego
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 7.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Założenia (opisowo):

Celem ćwiczeń jest zapoznanie słuchaczy z najważniejszymi zagadnieniami semantyki kompozycyjnej.


Osiągnięcie zakładanych efektów kształcenia wymaga 60h pracy.

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Niniejszy kurs stanowi wprowadzenie do semantyki kompozycyjnej. Uczestnicy kursu zostaną zaznajomieni z podstawowymi zagadnieniami dotyczącymi tego, w jaki sposób znaczenie całego wyrażenia wynika ze znaczeń składających się na nie części. Spróbujemy wspólnie zmierzyć się z zasadniczym pytaniem, czym jest znaczenie i jak je opisać w sposób naukowy. Po omówieniu szerszych kwestii natury filozoficznej, jak prawda czy referencja, skupimy się na analizie roli warunków prawdziwości oraz kompozycyjnej interpretacji fraz oraz zdań.

Pełny opis:

Co to jest znaczenie? Na co dzień, kiedy rozmawiamy o znaczeniu słów, dla wyjaśnienia, że X znaczy Y, zazwyczaj używamy po prostu innego słowa. Kiedy na przykład ktoś chciałby się dowiedzieć, co oznacza wyraz „ustrojstwo”, mógłby się z odpowiedniego słownika dowiedzieć, że jest to coś jak „urządzenie” lub „przyrząd”. Intuicyjnie wydaje się to naturalne. Ale czy w takim razie znaczenia mogą być po prostu słowami? Z punktu widzenia naukowego opisu semantyki języka naturalnego odpowiedź brzmi „nie”. Dlaczego? Jeżeli znaczenia byłyby słowami, to „ustrojstwo” to „urządzenie”, „urządzenie” to „przyrząd”, „przyrząd” to „ustrojstwo” i tak dalej i tak dalej. A zatem opisanie znaczenia fragmentu języka (morfemu, słowa, frazy, zdania) byłoby z konieczności kołowe. A jednak z pewnością tak nie jest, ponieważ użytkownicy danego języka doskonale rozumieją, co oznacza „ustrojstwo”, „urządzenie” czy „przyrząd”. Konieczne jest zatem inne podejście.

Niniejszy kurs stanowi wprowadzenie do semantyki kompozycyjnej. Uczestnicy kursu zostaną zaznajomieni z podstawowymi zagadnieniami dotyczącymi tego, w jaki sposób znaczenie całego wyrażenia wynika ze znaczeń składających się na nie części. Spróbujemy wspólnie zmierzyć się z zasadniczym pytaniem, czym jest znaczenie i jak je opisać w sposób naukowy. Po omówieniu szerszych kwestii natury filozoficznej, jak prawda czy referencja, skupimy się na analizie roli warunków prawdziwości oraz kompozycyjnej interpretacji fraz oraz zdań. Wprowadzimy rozróżnienie pomiędzy nazwami własnymi a predykatami (w znaczeniu semantycznym), np. rzeczownikami pospolitymi, czasownikami przechodnimi i przymiotnikami, oraz omówimy podstawowe narzędzia analityczne do interpretacji ich semanyki, jak np. rachunek predykatów czy rachunek lambda. Następnie nauczymy się, jak użyć tych narzędzi, by wyjaśnić kilka bardziej frapujących zjawisk występujących w języku naturalnym związanych z modyfikacją, kwantyfikacją, interpretatcjami generycznymi czy też modalnością. Na końcu kursu omówimy formalne ujęcie zagadnień związanych z pragmatyką językoznawczą, czyli presupozycje i implikatury.

Literatura:

Cann, Ronnie. 1993. Formal Semantics: An Introduction. Cambridge: Cambridge University Press.

Chierchia, Gennaro & Sally McConnell-Ginet. 1996. Meaning and Grammar: An Introduction to Semantics. Cambridge: MIT Press.

Grzegorczykowa, Renata. 2001. Wprowadzenie do semantyki językoznawczej. Warszawa: PWN.

Heim, Irene & Angelika Kratzer. 1998. Semantics in Generative Grammar. Oxford: Blackwell.

Lappin, Shalom. 1997. The Handbook of Contemporary Semantic Theory. Oxford: Blackwell.

Piasecki, Maciej. 2004. Selektywne wprowadzenie do semantyki formalnej. In: Jakub Szymanik & Marcin Zajenkowski (eds.), Kognitywistyka. O umyśle umyślnie i nieumyślnie. Warszawa: Koło Filozoficzne przy MISH. 113–155.

Polański, Kazimierz (ed.). 1993. Encyklopedia językoznawstwa ogólnego. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Portner, Paul H. 2005. What is Meaning? Fundamentals of Formal Semantics. Oxford: Blackwell.

Efekty uczenia się:

Po zakończeniu ćwiczeń student:

- na podstawie zdobytych wiadomości rozumie działanie systemu odpowiedzialnego za interpretację wyrażeń języka naturalnego,

- zna podstawowe pojęcia z zakresu semantyki kompozycyjnej,

- rozumie zasady formalnego modelowania znaczenia w języku naturalnym

- umie aktywnie stosować odpowiednie metody do analizy znaczenia słów, fraz oraz zdań,

- rozróżnia pomiędzy semantyką a pragmatyką wyrażeń języka naturalnego,

- umie analizować operacje, które tworzą znaczenia większych całostek na podstawie połączeń znaczeń części

Metody i kryteria oceniania:

- Praca semestralna (krótka praca pisemna): 1/3

- Końcowy sprawdzian pisemny (test wyboru): 2/3

Uczestnictwo w zajęciach jest obowiązkowe (dopuszcza się dwie nieobecności).

Praktyki zawodowe:

nie dotyczy

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (zakończony)

Okres: 2020-02-17 - 2020-08-02
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin, 15 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Marcin Będkowski, Magdalena Sykurska-Derwojed, Marcin Wągiel
Prowadzący grup: Marcin Wągiel
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.