Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Historia starożytna

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3006-HST2 Kod Erasmus / ISCED: 09.5 / (0231) Języki obce
Nazwa przedmiotu: Historia starożytna
Jednostka: Instytut Filologii Klasycznej
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 4.00 LUB 3.00 (w zależności od programu)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Ćwiczenia są prowadzone przez dwa semestry i obejmują wybrane zagadnienia z historii starożytnej Grecji i Rzymu od Homera po późną starożytność. Celem ich jest zapoznanie studentów ze specyfiką źródeł do dziejów antyku, prezentacja maksymalnie wielu ich kategorii (źródła literackie, historiograficzne, inskrypcje, ikonografia, numizmatyka, papirusy, dane archeologiczne) oraz metod ich analizy. Studenci w trakcie zajęć mają nabyć umiejętności krytyki źródła i samodzielnej pracy źródłowej. Ćwiczenia mają też w założeniu kształtować inne umiejętności warsztatowe: poszukiwania bibliograficzne, kwerenda źródłowa do określonego problemu, sporządzanie notatek źródłowych, praca z literaturą naukową.

Pełny opis:

Zajęcia polegają na analizie źródeł pod kierunkiem prowadzącego, podstawową i najczęstszą ich formą jest dyskusja na zapowiedziany temat, do której uczestnicy ćwiczeń samodzielnie się przygotowują. Tematy poszczególnych zajęć znajdują się w części B w rubryce „Zakres tematów”. Do każdych zajęć sformułowany jest temat, podane podstawowe źródła i wskazówki bibliograficzne. Student przygotowuje sam przewidziany sylabusem temat, a na zajęciach zmierza się do jego naukowego opracowania. W ten sposób studenci nabywają doświadczenia w badaniu naukowym. Dla każdej grupy ćwiczeniowej sformułowany został „temat przewodni”. Ma to pozwolić uczestnikom zajęć na wycinkowe (np. pod względem religijności czy wojskowości) porównywanie różnych wspólnot antycznych oraz obserwowanie przemian w poszczególnych z nich. Równocześnie odwoływanie się w trakcie zajęć do wiedzy zdobytej wcześniej na tym samym kursie ma rodzić świadomość kumulatywnego charakteru wiedzy historycznej. Często mogą mieć miejsce także indywidualne, niewielkie referaty studenckie, prezentujące bądź określone źródło, bądź też referujące opracowania naukowe. Wszyscy studenci, zgodnie z podanymi w sylabusie wskazówkami bibliograficznymi, czytają na każde zajęcia odpowiednią literaturę przedmiotu. Prowadzący ocenia pracę studenta na zajęciach, jego przygotowanie na każde ćwiczenia, wkład w dyskusję, stopień opanowania literatury przedmiotu.

Analizowane teksty i komentujące je opracowania są bardzo różnej długości, różny też będzie tryb pracy ze źródłami (np. z jednej strony kwerenda dużego tekstu np. Iliady Homera, a z drugiej drobiazgowa analiza pięciolinijkowej inskrypcji honoryfikacyjnej). Stąd trudno określić, inaczej niż w sposób uśredniony, czas potrzebny na przygotowanie się do poszczególnych zajęć. Uczestnicy muszą być przygotowani na to, że w początku roku akademickiego (praca z Homerem) będzie go trzeba poświęcić więcej (6-8 godzin tygodniowo), w dalszej części kursu wystarczy 4-6 godzin.

Literatura:

Patrz niżej część B „Zakres tematów”.

Niezależnie od zestawionych tam lektur wszystkich uczestników zajęć obowiązuje bieżące sprawdzanie wszystkich pojawiających się w źródłach i opracowaniach nazw geograficznych w Atlasie Historii Starożytnej Ludwika Piotrowicza, not biograficznych o autorach źródeł w Słowniku pisarzy antycznych pod red. Anny Świderkówny, a niejasnych terminów w zależności od potrzeb w Małej encyklopedii kultury świata antycznego, pod red. Kazimierza Kumanieckiego, Oxford Classical Dictionary wyd. 3 (pod red. S. Hornblowera & A. Spawfortha) lub Der Neue Pauly (istnieje też wersja angielsko-języczna New Pauly)

Efekty uczenia się:

W zakresie wiedzy

- Student zna różnorodne typy źródeł, jakie stoją do dyspozycji historyka starożytnej Grecji, świata hellenistycznego i Rzymu, tak jak dzieła historiograficzne, inskrypcje, dzieła filozoficzne czy rzeźba (K_W08/ P6S_WG, K_W11/ P6S_WG)

- Student wie, jak bardzo właściwe odczytanie źródeł zależy od zrozumienia konwencji, w jakiej zostały sporządzone, i od celu, jakiemu miały służyć. (K_W08/ P6S_WG, K_W11/ P6S_WG)

- Student zna określone informacje o cywilizacji Greków i Rzymian: pojęcia, zdarzenia, daty, nazwy własnych, etc. (K_W08/ P6S_WG, K_W11/ P6S_WG)

W zakresie umiejętności

- Student samodzielnie analizuje różne rodzaje źródeł historycznych (K_U08/ P6S_UW),

- Student śledzi współczesne dyskusje naukowe i kształtuje w sobie umiejętność krytycznego ustosunkowania się nie tylko do samych źródeł, ale także do ich zastanych interpretacji. (K_U08/ P6S_UW)

- Student podejmuje próby badawcze, pracując w grupie (P6S_UU)

W zakresie kompetencji

- Student ma świadomość swojej wiedzy i konieczności jej wzbogacanie (K_K01/P6S_KK)

- Student rozumie znaczenie właściwej analizy tekstów źródłowych dla zrozumienia wagi dziedzictwa kulturowego starożytnej Grecji i Rzymu. (K_K0/P6S_KO)

Metody i kryteria oceniania:

- frekwencja:

(a) jedna nieobecność w semestrze bez konsekwencji;

(b) każda powyżej jednej do zaliczenia w trybie dyżuru;

(c) powyżej trzech nieobecności zaliczenia nie ma;

- bieżące przygotowanie i aktywność na zajęciach

Prowadzący ocenia pracę studenta na zajęciach, jego przygotowanie na każde ćwiczenia, wkład w dyskusję, stopień opanowania literatury przedmiotu.

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2019/20" (w trakcie)

Okres: 2019-10-01 - 2020-08-02
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 60 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Monika Mikuła, Paweł Nowakowski, Krystyna Stebnicka, Aleksander Wolicki
Prowadzący grup: Paweł Nowakowski, Krystyna Stebnicka, Aleksander Wolicki
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Ćwiczenia są prowadzone przez dwa semestry i obejmują wybrane zagadnienia z historii starożytnej Grecji i Rzymu od Homera po późną starożytność. Celem ich jest zapoznanie studentów ze specyfiką źródeł do dziejów antyku, prezentacja maksymalnie wielu ich kategorii (źródła literackie, historiograficzne, inskrypcje, ikonografia, numizmatyka, papirusy, dane archeologiczne) oraz metod ich analizy. Studenci w trakcie zajęć mają nabyć umiejętności krytyki źródła i samodzielnej pracy źródłowej. Ćwiczenia mają też w założeniu kształtować inne umiejętności warsztatowe jak: poszukiwania bibliograficzne, kwerenda źródłowa do określonego problemu, sporządzanie notatek źródłowych, praca z literaturą naukową.

Pełny opis:

Zajęcia polegają na analizie źródeł pod kierunkiem prowadzącego, podstawową i najczęstszą ich formą jest dyskusja na zapowiedziany temat, do której uczestnicy ćwiczeń samodzielnie się przygotowują. Tematy poszczególnych zajęć znajdują się w części B w rubryce „Zakres tematów”. Do każdych zajęć sformułowany jest temat, podane podstawowe źródła i wskazówki bibliograficzne. Student przygotowuje sam przewidziany sylabusem temat, a na zajęciach zmierza się do jego naukowego opracowania. W ten sposób studenci nabywają doświadczenia w badaniu naukowym. Ćwiczenia mają nauczyć podstaw pracy naukowej w zakresie historii starożytnej. Każda grupa pracuje z innymi tekstami, bądź, w wypadku tego samego tekstu, nad innymi tematami. Wszyscy zaczynają jednak od Homera, we wszystkich grupach pojawiają się wszystkie kategorie źródeł. Dla każdej grupy ćwiczeniowej sformułowany został „temat przewodni”. Ma to pozwolić uczestnikom zajęć na wycinkowe (np. pod względem religijności czy wojskowości) porównywanie różnych wspólnot antycznych oraz obserwowanie przemian w poszczególnych z nich. Równocześnie odwoływanie się w trakcie zajęć do wiedzy zdobytej wcześniej na tym samym kursie ma rodzić świadomość kumulatywnego charakteru wiedzy historycznej. Często mogą mieć miejsce także indywidualne, niewielkie referaty studenckie, prezentujące bądź określone źródło, bądź też referujące opracowania naukowe. Wszyscy studenci, zgodnie z podanymi w sylabusie wskazówkami bibliograficznymi, czytają na każde zajęcia odpowiednią literaturę przedmiotu. Prowadzący ocenia pracę studenta na zajęciach, jego przygotowanie na każde ćwiczenia, wkład w dyskusję, stopień opanowania literatury przedmiotu.

Analizowane teksty i komentujące je opracowania są bardzo różnej długości, różny też będzie tryb pracy ze źródłami (np. z jednej strony kwerenda dużego tekstu np. Iliady Homera, a z drugiej drobiazgowa analiza pięciolinijkowej inskrypcji honoryfikacyjnej). Stąd trudno określić, inaczej niż w sposób uśredniony, czas potrzebny na przygotowanie się do poszczególnych zajęć. Uczestnicy muszą być przygotowani na to, że w początku roku akademickiego (praca z Homerem) będzie go trzeba poświęcić więcej (6-8 godzin tygodniowo), w dalszej części kursu wystarczy 4-6 godzin.

Literatura:

Patrz niżej część B „Zakres tematów”.

Niezależnie od zestawionych tam lektur wszystkich uczestników zajęć obowiązuje bieżące sprawdzanie wszystkich pojawiających się w źródłach i opracowaniach nazw geograficznych w Atlasie Historii Starożytnej Ludwika Piotrowicza, not biograficznych o autorach źródeł w Słowniku pisarzy antycznych pod red. Anny Świderkówny a niejasnych terminów w zależności od potrzeb w Małej encyklopedii kultury świata antycznego, pod red. Kazimierza Kumanieckiego, Oxford Classical Dictionary wyd. 3 (pod red. S. Hornblowera & A. Spawfortha) lub Der Neue Pauly (istnieje też wersja angielsko-języczna New Pauly)

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2020/21" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2020-10-01 - 2021-06-13
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 60 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Paweł Nowakowski, Krystyna Stebnicka, Marek Węcowski, Aleksander Wolicki
Prowadzący grup: Paweł Nowakowski, Krystyna Stebnicka, Marek Węcowski, Aleksander Wolicki
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Grupa 0

Ćwiczenia są prowadzone przez dwa semestry i obejmują wybrane zagadnienia z historii starożytnej Grecji i Rzymu od Homera po późną starożytność. Celem ich jest zapoznanie studentów ze specyfiką źródeł pisanych do dziejów starożytnych, prezentacja maksymalnie wielu ich kategorii (poezja, historiografia, listy, inskrypcje etc.) oraz metod ich analizy. Studenci w trakcie zajęć mają nabyć umiejętności krytyki źródła i samodzielnej pracy źródłowej. Ćwiczenia mają też w założeniu kształtować inne umiejętności warsztatowe jak: poszukiwania bibliograficzne, kwerenda źródłowa do określonego problemu, sporządzanie notatek źródłowych, praca z literaturą naukową.

Grupa Z I semestr

Zajęcia w I semestrze poświęcone są historii Grecji . Poruszana tematyka ma prezentować różne typy źródeł (historiografia, inskrypcje, numizmatyka, źródła ikonograficzne), wykorzystywane w warsztacie historyka tego okresu i pokazać metodę pracy z tymi źródłami. Tematyka zajęć nie koncentruje się na jednym zagadnieniu, poszczególne ćwiczenia dedykowane są różnym problemom związanym z polityką, religią i kulturą Grecji.

Pełny opis:

Grupa 0

Zajęcia polegają na analizie źródeł pod kierunkiem prowadzącego, podstawową i najczęstszą ich formą jest dyskusja na zapowiedziany temat, do której uczestnicy ćwiczeń samodzielnie się przygotowują. Tematy poszczególnych zajęć znajdują się w części B w rubryce „Zakres tematów”. Do każdych zajęć sformułowany jest temat, podane podstawowe źródła i wskazówki bibliograficzne. Student przygotowuje sam przewidziany sylabusem temat, a na zajęciach zmierza się do jego naukowego opracowania. W ten sposób studenci nabywają doświadczenia w badaniu naukowym. Ćwiczenia mają nauczyć podstaw pracy naukowej w zakresie historii starożytnej. Każda grupa pracuje z innymi tekstami, bądź, w wypadku tego samego tekstu, nad innymi tematami. Wszyscy zaczynają jednak od Homera, we wszystkich grupach pojawiają się wszystkie kategorie źródeł. Dla każdej grupy ćwiczeniowej sformułowany został „temat przewodni”. Ma to pozwolić uczestnikom zajęć na wycinkowe (np. pod względem religijności czy wojskowości) porównywanie różnych wspólnot antycznych oraz obserwowanie przemian w poszczególnych z nich. Równocześnie odwoływanie się w trakcie zajęć do wiedzy zdobytej wcześniej na tym samym kursie ma rodzić świadomość kumulatywnego charakteru wiedzy historycznej. Często mogą mieć miejsce także indywidualne, niewielkie referaty studenckie, prezentujące bądź określone źródło, bądź też referujące opracowania naukowe. Wszyscy studenci, zgodnie z podanymi w sylabusie wskazówkami bibliograficznymi, czytają na każde zajęcia odpowiednią literaturę przedmiotu. Prowadzący ocenia pracę studenta na zajęciach, jego przygotowanie na każde ćwiczenia, wkład w dyskusję, stopień opanowania literatury przedmiotu.

Analizowane teksty i komentujące je opracowania są bardzo różnej długości, różny też będzie tryb pracy ze źródłami (np. z jednej strony kwerenda dużego tekstu np. Iliady Homera, a z drugiej drobiazgowa analiza parolinijkowej inskrypcji honoryfikacyjnej). Stąd trudno określić, inaczej niż w sposób uśredniony, czas potrzebny na przygotowanie się do poszczególnych zajęć. Uczestnicy muszą być przygotowani na to, że w początku roku akademickiego (praca z Homerem) będzie go trzeba poświęcić więcej (6-8 godzin tygodniowo), w dalszej części kursu wystarczy 4-6 godzin.

Wymagania wstępne:

Zdany egzamin z historii starożytnej, umiejętność lektury tekstów naukowych w przynajmniej jednym języku obcym (angielski, francuski, niemiecki)

Grupa Z I semestr

I Zajęcia wstępne: przedstawienie tematyki zajęć, szczegółowych warunków zaliczenia i zapoznanie uczestników zajęć z pomocami do zajęć.

II Stan zachowania antycznej literatury (1 zajęcia):

tradycja rękopiśmienna; tradycja bezpośrednia i pośrednia; kryteria zachowania się bądź zaginięcia poszczególnych dzieł.

Literatura: B. Bravo & E. Wipszycka, Losy antycznej literatury [w:] Słownik pisarzy antycznych , red. A. Świderkówna, Warszawa 1982,13-27.

III. Obieg darów w społeczeństwie Homerowym. (4 zajęcia)

Zajęcia 1: Postać Homera, datowanie eposów, starożytne i współczesne spory wokół Homera, literatura ustna czy pisana? Epos jako źródło historyczne. Co to jest rzeczywistość Homerowa?

Zajęcia 2 i 3: pełna kwerenda Odysei.

Zajęcia 4.: Epos jako źródło historyczne.

Literatura: J. Łanowski, Wstęp do Iliady w przekładzie K. Jeżewskiej (seria Biblioteki Narodowej, wydania od 1986 roku); E. Wipszycka, B. Bravo, Historia starożytnych Greków, t. I, ss. 118-126 oraz 115-117; B. Patzek, Homer i jego czasy, Warszawa 2007, ss. 9-65; L. Trzcionkowski, „Historyczne aspekty eposu homeryckiego”, [w:] Literatura Grecji starożytnej, t. I: Epika-liryka-dramat , red. H. Podbielski, Lublin 2005, ss. 41-66.

IV Ofiara krwawa w malarstwie wazowym (2 kolejne zajęcia).

Malarstwo wazowe jako źródło historyczne.

Analiza wybranej ikonografii.

Źródła: uczestnicy zajęć otrzymają ilustracje z malarstwem wazowym;

Literatura: J. Boardman, Sztuka grecka , Toruń 1999, 35-42; 54-63; 100-123; 198-215; 247-249; W. Lengauer, Religijność starożytnych Greków, Warszawa 1994, 78- 111.

V. Tyrania na Samos (3 kolejne zajęcia).

Źródła: Herodot, Dzieje, ks. III (szczególnie III 39-60).

Literatura: Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu. Źródłoznawstwo starożytności klasycznej I/II, Warszawa 2001, red. E. Wipszycka, Warszawa 2001, ss. 10-39 oraz 74; E. Wipszycka, B. Bravo, Historia starożytnych Greków, t. I, ss. 194-212; B.M. Mitchell, „Herodotus and Samos“, Journal of Hellenic Studies 95 (1970), ss. 75-91 (czasopismo jest dostępne w zasobach internetowych Biblioteki Uniwersyteckiej).

Problemy:

- greckie piśmiennictwo historyczne przed Herodotem;

- Herodot i jego dzieło;

- źródła Herodota do dziejów Samos;

- tyrania jako typ ustroju w poleis greckich okresu archaicznego;

- tyrania Polykratesa.

VI. Mowa Lizjasza Obrona w sprawie zabójstwa Eratostenesa (2 kolejne zajęcia)

Źródła: Tłumaczenie mowy: Lizjasz, Mowy (Mowa I), przełożył, opracował i wstepem poprzedził R. Turasiewicz, Kraków 1998.

Literatura: Wstęp do tłumaczenia mowy; A. Wolicki, „Retoryka i cudzołóstwo. Uwagi w Obronie w sprawie zabójstwa Eratosthenesa Lizjasza“, w: Timai. Studia poświęcone Włodzimierzowi Lengauerowi przez uczniów i młodszych kolegów z okazji Jego 60. Urodzin, Warszawa 2009, ss. 186-231.

Problemy: Postać Lizjasza – mowy jako źródło retoryczne. Romans żony Eufiletosa z Eratostenesem: pierwsze spotkania, schadzki w domu, układ domu Eufiletosa. Dlaczego nie znamy imienia żony Eufiletosa? Zabójstwo kochanka i przewidywana w prawie ateńskim kara za taki czyn.

VII Lysistrate - kapłanka Ateny Polias (2 kolejne zajęcia).

Źródła: uczestnicy otrzymają tłumaczenie inskrypcji IG II(2) 776.=IG II(3) 1026.

Literatura: B. Bravo, A. Wolicki, „Epigrafika“ w: Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu. Źródłoznawstwo starożytności klasycznej I/II, Warszawa 2001, ss. 131-186.

Problemy: 1. Nskrypcje i ich wydania; Epigrafika jako żródło historyczne – jakie informacje przynoszą greckie inskrypcje?; 3. Lektura i analýza tekstu inskrypcji.

Literatura:

Grupa 0

Patrz niżej część B „Zakres tematów”.

Niezależnie od zestawionych tam lektur wszystkich uczestników zajęć obowiązuje bieżące sprawdzanie wszystkich pojawiających się w źródłach i opracowaniach nazw geograficznych w Atlasie Historii Starożytnej Ludwika Piotrowicza, not biograficznych o autorach źródeł w Słowniku pisarzy antycznych pod red. Anny Świderkówny a niejasnych terminów w zależności od potrzeb w Małej encyklopedii kultury świata antycznego, pod red. Kazimierza Kumanieckiego, Oxford Classical Dictionary wyd. 3 (pod red. S. Hornblowera & A. Spawfortha) lub Der Neue Pauly (istnieje też wersja angielsko-języczna New Pauly)

Najważniejsze lektury pomocnicze:

Niezależnie od opracowań do poszczególnych tematów (patrz poniżej), przy lekturze każdego tekstu źródłowego są Państwo zobowiązani do sprawdzenia wszystkich występujących w tekście, a przedtem Państwu nieznanych, imion, nazw własnych, terminów technicznych, nazw geograficznych (w tym ostatnim wypadku muszą Państwo potrafić wskazać odpowiednie miejsce na mapie świata starożytnego) itp. W przygotowaniu do wszystkich zajęć niezbędne będą zatem m.in. następujące książki:

Encyklopedia sztuki starożytnej (Warszawa, wiele wydań);

P. GRIMAL, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej (Wrocław 1987);

Mała encyklopedia kultury antycznej. A-Z (Warszawa, wiele wydań);

D. SACKS, Encyklopedia świata starożytnych Greków (Warszawa 2001);

Słownik pisarzy antycznych, pod red. A. ŚWIDERKÓWNY (Warszawa, wiele wydań).

Szczególnie ważna jest systematyczna praca z Atlasem do historii starożytnej L. PIOTROWICZA (Warszawa, wiele wydań). Będzie on nam towarzyszył na każdych zajęciach.

Grupa Z I semestr

Podana do każdego tematu

Grupa Z II semestr

Podręczniki ogólne i historii chrześcijaństwa w starożytności:

a) A. Ziółkowski, Historia powszechna: starożytność, Warszawa 2010.

b) A. Ziółkowski, Historia Rzymu, Poznań 2004.

c) K. Christ, Historia Cesarstwa Rzymskiego od Augusta do Konstantyna, przekł. A. Gierlińska, Poznan - Gniezno 2016.

d) C. Morrisson (red.), Świat Bizancjum, t. 1: Cesarstwo Wschodniorzymskie 330-641, przekł. A Graboń, Kraków 2011.

e) M. Jaczynowska, Dzieje Imperium Romanum, Warszawa 1995.

f) M. Jaczynowska, D. Musiał, M. Stępień, Historia starożytna, Warszawa 2010.

g) M. Carry, H.H. Scullard, Dzieje Rzymu: Od czasów najdawniejszych do Konstantyna, t. 1-2, przekł. J. Schwakopf, Warsawa 1992.

h) M. Beard, J. North, S. Price, Religie Rzymu. Historia, przekł. zbiorowy pod red. M.J. Baranowskiego i L.Olszewskiego, Oświęcim 2017.

i) E. Wipszycka, Kościół w świecie późnego antyku, Warszawa 2017.

j) J. Daniélou, H. I. Marrou, wprow. R. Aubert, Historia Kościoła, t. 1: Od początków do roku 600, przekł. M. Tarnowska, Warszawa 1986.

k) M. Jaczynowska, Religie świata rzymskiego, Warszawa 1990.

l) A. Giardina, Człowiek Rzymu, przekł. P. Bravo, Warszawa 2000.

Wprowadzenie do nauk pomocniczych (epigrafika i papirologia):

a) E. Wipszycka (red.) Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu, t. 3: Źródłoznawstwo czasów późnego antyku, Warszawa 1999.

b) J. Kolendo, J. Żelazowski, współpraca E. Bunsch, Teksty i pomniki: zarys epigrafiki łacińskiej okresu Cesarstwa Rzymskiego, Warszawa 2003.

c) J. Bodel, Świadectwa epigraficzne: historia starożytna w świetle inskrypcji, przekł. A. Baziór, Poznań 2008.

d) A. Świderkówna, Życie codzienne w Egipcie greckich papirusów, Warszawa 2008.

e) A.E. Cooley, The Cambridge Manual of Latin Epigraphy, Cambridge 2012.

f) Ch. Bruun, J. Edmondson, Oxford Handbook of Roman Epigraphy, Oxford 2014.

g) R.S. Bagnall, The Oxford Handbook of Papyrlogy, Oxford 2009.

Atlasy:

a) L. M. Piotrowicz, Atlas historii starożytnej, Warszawa 1994.

b) R. J. A. Talbert (wyd.), The Barrington Atlas of the Greek and Roman World, Princeton - Oxford 2000.

c) Digital Atlas of the Roman Empire (Lund University): http://dare.ht.lu.se/

Ponadto obowiązuje literatura dotycząca zagadnień szczegółowych, omawianych podczas poszczególnych spotkań.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.