Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Geoarcheologia

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3101-DB230X Kod Erasmus / ISCED: 08.4 / (0222) Historia i archeologia
Nazwa przedmiotu: Geoarcheologia
Jednostka: Instytut Archeologii
Grupy: Zajęcia pomocnicze do bloków
Punkty ECTS i inne: 4.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Skrócony opis:

Geoarcheologia jest jedną z dyscyplin archeologii środowiskowej, wykorzystującą doświadczenia warsztatu naukowego geomorfologów, sedymentologów, gleboznawców i geologów przez archeologów w celu odtworzenia środowiska naturalnego, w którym żył człowiek i które dzięki swojej działalności niejednokrotnie bardzo zmieniał. Wykład obejmuje prezentuję środowisk, w których żył człowiek i szeroką gamę metod umożliwiających ich rekonstrukcję, w tym wielokierunkową analizę osadów mineralnych i organicznych

Pełny opis:

Geoarcheologia jest jedną z dyscyplin archeologii środowiskowej, wykorzystującą doświadczenie nauk z zakresu geomorfologii, geologii, sedymentologii, mineralogii geofizyki, geochemii oraz pedologii do rekonstrukcji warunków, w jakich bytował człowiek w czasach historycznych, określenie charakteru użytkowania stanowisk archeologicznych oraz czasu ich funkcjonowania.

Wykład obejmuje, w nawiązaniu do znanych stanowisk archeologicznych, analizę map topograficznych, glebowych i geologicznych, jako źródła informacji o środowisku i sposobach wykorzystania przez człowieka danego obszaru. Prezentuje szeroką gamę metod umożliwiających rekonstrukcję warunków środowiska, w tym wielokierunkową analizę osadów mineralnych i organicznych.

Prezentowane są podstawowe typy warstwowania osadów, zarówno tych, które powstały w warunkach naturalnych, jak również będących efektem działalności człowieka. Omawiane są metody badania cech teksturalnych osadów, takie jak analiza uziarnienia, charakter mikrorzeźby powierzchni ziarn kwarcowych frakcji piaszczystej i pylastej analizowanej w mikroskopie optycznym jak również skaningowym mikroskopie elektronowym (SEM), kształtu ziarn frakcji piaszczystej i kamienistej, minerałów ciężkich, lekkich i ilastych, płytek cienkich oraz analiza petrograficzna. Szczególnie dużo uwagi poświęca się wartości interpretacyjnej prezentowanych metod, możliwości ich zastosowania do rekonstrukcji różnych środowisk sedymentacyjnych, określenie genezy form, typu procesów morfodynamicznych oraz ich dynamiki.

Prezentowane są metody geochemiczne, np. fosforowa czy wieloczynnikowa analiza geochemiczna umożliwiająca identyfikację miejsc, bądź też całych stref działalności człowieka na danym obszarze (np. osad, pól, stanowisk dla zwierząt itp.) oraz prezentowana jest metoda geofizyczna.

Równocześnie omawiane są metody datowania osadów mineralnych i organicznych (palinologiczna, oparte na zaniku pierwiastków promieniotwórczych, TL, OSL, metody chemiczne, paleomagnetyczna itd.).

Literatura:

Goldberg P., Macphail R.I. 2006. Praktical nad teoretical geoarcheology. Blackwell Pub.

Gradziński R., Kostecka A., Radomski A., Unrug R. 1986. Zarys sedymentologii. WG. Warszawa.

Migoń P. 2006. Geomorfologia, PWN, Warszawa.

Lindner L. (red.) 1992. Czwartorzęd, osady, metody badań, stratygrafia, Wyd. PAE, Warszawa

Mycielska-Dowgiałło E. 1980. Wstęp do sedymentologii (dla geografów). Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Kielce.

Mycielska–Dowgiałło E., Rutkowski J. (red.) 1995. Badania osadów czwartorzędowych. Wybrane metody i interpretacja wyników. Wydział Geografii i Studiów Regionalnych UW, Warszawa.

Mycielska-Dowgiałło E. (red) 1998. Struktury sedymentacyjne i postsedymentacyjne w osadach czwartorzędowych i ich wartość interpretacyjna. Wydział Geografii i Studiów Regionalnych UW, Warszawa.

Mycielska-Dowgiałło E. (red.) 2001. Eolizacja osadów jako wskaźnik stratygraficzny osadów. Warszawa.

Mycielska–Dowgiałło E., Rutkowski J. (red.) 2009. Badania cech teksturalnych osadów czwartorzędowych i wybrane metody oznaczania ich wieku. WSWPR. Warszawa.

Pelisiak A., Gębica P. 2007. Podstawy geomorfologii i gleboznawstwa dla archeologów. Wyd. Mitel. Rzeszów

Racinowski R., Szczypek T. 1985. Prezentacja i interpretacja wyników badań uziarnienia osadów czwartorzędowych, Wyd. UŚ, Katowice.

Efekty uczenia się:

Po ukończeniu przedmiotu student

WIEDZA

1. Znajomość przez archeologów podstawowego warsztatu badawczego geomorfologów, gleboznawców czy sedymentologów, tak aby móc w pełni wykorzystywać możliwości tych dyscyplin w pracy na stanowiskach archeologicznych, w szczególności przy szukaniu relacji między środowiskiem przyrodniczym a gospodarką człowieka;

2. Znajomość metod badań osadów mineralnych i organicznych znajdowanych na stanowiskach archeologicznych i w ich sąsiedztwie, umożliwiających odtworzenie warunków środowiska, w których gospodarował człowiek;

3. Ocena przydatności poszczególnych metod badań osadów do rekonstrukcji warunków środowisk sedymentacyjnych i rozwiązywania konkretnych problemów badawczych;

4. Znajomość metod datowania osadów;

5. Znajomość znaczenie analizy map topograficznych, glebowych i geologicznych w celu określana relacji między warunkami środowiska naturalnego a działalnością człowieka, ewentualnie poszukiwań nowych stanowisk archeologicznych;

6. Znajomość specjalistycznej terminologii z zakresu geomorfologii, sedymentologii, geologii i pedologii, co umożliwia korzystanie z fachowej literatury tematu.

UMIEJĘTNOŚCI

1. Umiejętność korelacji form rzeźby z osadami je budującymi.

2. Możliwość przeprowadzenia rekonstrukcji warunków środowiska w czasie bytowania człowieka na danym stanowisku archeologicznym;

3. Umiejętność scharakteryzowania osadu pod względem jego cech strukturalnych oraz teksturalnych, a tym samym odtworzeniu procesu odpowiedzialnego za transport i akumulację osadów znajdywanych na stanowisku archeologicznym oraz w jego sąsiedztwie;

4. Poprawnego zaplanowania lokalizacji poboru próbek osadów, tak, aby były reprezentatywne dla poszczególnych serii osadowych, jak również form rzeźby.

POSTAWY

1. Student jest przygotowany do pracy w terenie i laboratorium;

2. Docenia znaczenia nauk o Ziemi w badaniach archeologicznych.

Metody i kryteria oceniania:

Egzamin pisemny (test) przeprowadzony w dwóch etapach: (1) po 30h wykładu, (2) na koniec semestru letniego, po kolejnych 30h. 51% poprawnych odpowiedzi na pytania testowe.

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2018/19" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-06-08
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 60 godzin, 15 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Barbara Woronko
Prowadzący grup: Barbara Woronko
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2019/20" (w trakcie)

Okres: 2019-10-01 - 2020-06-10
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 60 godzin, 20 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Barbara Woronko
Prowadzący grup: Barbara Woronko
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.