Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Nauka o środowisku

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3101-DO309X Kod Erasmus / ISCED: 08.4 / (0222) Historia i archeologia
Nazwa przedmiotu: Nauka o środowisku
Jednostka: Instytut Archeologii
Grupy: Przedmioty obowiązkowe dla III roku
Punkty ECTS i inne: 5.00 LUB 4.00 (w zależności od programu)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Dziedzina interdyscyplinarna z elementami geologii, gleboznawstwa, klimatologii, paleontologii, archeobotaniki i archeozoologii prezentująca relacje między człowiekiem a środowiskiem w przeszłości.

Pełny opis:

Przedmiot ma na celu przedstawienie dziedzin naukowych powiązanych z archeologią, zaprezentowanie wzajemnych związków i możliwości wykorzystywania ich osiągnięć. Poznanie metod badawczych umożliwiających odtwarzania środowiska naturalnego w przeszłości oraz jego zmian zachodzących pod wpływem działalności człowieka. Omówione zostaną następujące zagadnienia:

1. Historia nauk przyrodniczych na świecie i w Polsce

2. Ziemia jako system; budowa Ziemi

3. Geologia jako nauka

4. Skały, minerały i osady

5. Tektonika płyt

6. Powstanie i różnorodność życia na Ziemi

7. Środowiska naturalne i sedymentacyjne na Ziemi

8. Czwartorzęd (współczesne i tradycyjne systemy stratygrafii czwartorzędu, klimat, cykl glacjalno-interglacjalny, paleogeografia Polski)

9. Zmiany środowiska w czwartorzędzie

10. Gleby, gleby kopalne i procesy glebotwórcze

11. Historia roślin na Ziemi

12. Udomowienie roślin

13. Wykorzystanie roślin: gospodarka, pożywienie, medycyna

14. Archeobotanika: historia badań i możliwości badawcze

15. Archeobotanika: badania mikro- i makroszczątków

16. Dendrochronologia

17. Historia zwierząt na Ziemi

18. Udomowienie zwierząt

19. Archeozoologia: metody badawcze, wyniki i interpretacje

20. Metody geofizyczne i geochemiczne w archeologii

21. Badania paleoekologiczne: paleolimnologia i malakologia

22. Metody rekonstrukcji warunków paleoekologicznych

Uwaga: niektóre tematy mogą być realizowane na więcej niż jednych zajęciach.

Literatura:

Alexandrowicz S.W., 1987, Analiza malakologiczna w badaniach osadów czwartorzędowych, "Zeszyty Naukowe Akademii Górniczo-Hutniczej im. S. Staszica, Geologia", 12 (1-2), 1-240

Bocheński Zb., Lasota-Moskalewska A., Bocheński Z., Tomek T., 2000, Podstawy archeozoologii, Ptaki, Warszawa

Celka Z., 2005, Relikty dawnych upraw we współczesnej florze Polski, "Botanical Guidebooks", 28

Dincauze F. D., 2003, Environmental Archaeology, Cambridge

Dybova-Jachowicz S., Sadowska A. (red.,), 2003, Palinologia, Kraków

Dziękczkowski A., 1998, Badania malakologiczne w archeologii, [w:] Nauki przyrodnicze i fotografia lotnicza w archeologii, (red). W. Śmigielski, Poznań, 98-110

Dzik J., 2003, Dzieje życia na Ziemi, Warszawa

Gale R., Cutler D., 2000, Plants in Archaeology, Identification Manual of Artefacts of Plant Origin from Europe and the Mediterranean, Kew

Kruk J., 1994, Botanika w badaniach nad dawnymi społecznościami ludzkimi (uwagi archeologa), [w:] Warsztaty Archeobotaniczne, Igołomia 1990-1993, (red.) K. Wasilikowa, Polish Botanical Studies, Guidebook Series 11, 9-16

Lasota-Moskalewska A., 2008, Archeozoologia. Warszawa

2005, Zwierzęta udomowione w dziejach ludzkości, Warszawa

Lityńska-Zając M., 1994, Problem datowania szczątków roślinnych ze stanowisk archeologicznych, [w:] Warsztaty Archeobotaniczne, Igołomia 1990-1993, red. K. Wasilikowa, Polish Botanical Studies, Guidebook Series 11, 169-174

1997, Roślinność i gospodarka rolna w okresie rzymskim, Kraków

Lityńska-Zając M., Wasilikowa K., 2005, Przewodnik do badań archeobotanicznych, Poznań

Madeyska T., 1992, Metody paleobotaniczne, [w:] Czwartorzęd. Osady, metody badań, stratygrafia, (red.) L. Lindner, Warszawa, 343-367

Makowiecki D., 2003, Historia ryb i rybołówstwa w holocenie na Niżu Polskim w świetle badań archeoichtiologicznych, Warszawa

1998, Możliwości poznawcze i niektóre problemy metodyczne polskiej archeozoologii, [w:] Nauki przyrodnicze i fotografia lotnicza w archeologii, red. W. Śmigielski, Poznań, 77-95

Marciniak A., 1996, Archeologia i jej źródła. Materiały faunistyczne w praktyce badawczej archeologii, Warszawa-Poznań

Mojski E., J., 2005, Ziemie Polski w czwartorzędzie, Warszawa

O'Connor T. P., 1998, Environmental Archaeology: a Matter of Definition, "Environmental Archaeology. The Journal of Human Palaeoecology", 2, 1-6

Radwańska U., 2007, Podstawy paleontologii, Warszawa

Reitz E. J., Wing E. S., 1999, Zooarchaeology, Cambridge

Southwood R., 2004, Historia życia, Warszawa

Stanley S., 2002, Historia Ziemi, Warszawa

Zawadzki S. (red.), 1999, Gleboznawstwo, Warszawa

Zielski A., Krąpiec M., 2004, Dendrochronologia, Warszawa

Efekty uczenia się:

Wiedza na temat różnych dziedzin przyrodniczych powiązanych z archeologią; stosowanych przez nie metodach badawczych i możliwościach wykorzystywania wyników ich analiz w archeologii, szczególnie w zakresie odtwarzania dawnego środowiska i jego przekształceń w wyniku działalności człowieka.

Metody i kryteria oceniania:

3 lub 4 pisemne kolokwia w ciągu roku akademickiego sprawdzające zaprezentowaną wiedzę

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2018/19" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-06-08
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 60 godzin, 50 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Joanna Piątkowska-Małecka
Prowadzący grup: Joanna Piątkowska-Małecka
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Skrócony opis:

Podczas zajęć zaprezentowane zostaną dziedziny naukowe z pogranicza nauk humanistycznych i

przyrodniczych, których wyniki wykorzystywane są w badaniach archeologicznych i przyczyniają się do

rekonstrukcji wzajemnych relacji i zależności między człowiekiem a środowiskiem w przeszłości.

Pełny opis:

Przedmiot ma na celu przedstawienie przyrodniczych dziedzin naukowych powiązanych z archeologią

oraz zaprezentowanie możliwości ich wykorzystywania podczas rekonstrukcji dawnego środowiska i

jego przemian pod wpływem działalności człowieka oraz użytkowana jego zasobów. Ze szczególną

uwagą omówione zostaną dwie dziedziny: archeobotanika i archeozoologia, w tym takie zagadnienia

jak:

- szczątki roślin i zwierząt jako materiał żródłowy

- rodzaje pozostałości roślinnych i zwierzęcych spotykane na różnych typach stanowisk

archeologicznych

- zbieranie materiałów do badań archeobotanicznych i archeozoologicznych

- metody oznaczania szczątków i prezentacji uzyskanych wyników

- interpretacja wyników, w tym rekonstrukcja zbiorowisk roślinnych, rekonstrukcja procesów

gospodarczych, dieta dawnych społeczności, wykorzystywanie zwierząt

- historia udomowienia roślin i zwierząt

Literatura:

Alexandrowicz S.W., 1987, Analiza malakologiczna w badaniach osadów czwartorzędowych, "Zeszyty

Naukowe Akademii Górniczo-Hutniczej im. S. Staszica, Geologia", 12 (1-2), 1-240

Bocheński Zb., Lasota-Moskalewska A., Bocheński Z., Tomek T., 2000, Podstawy archeozoologii, Ptaki,

Warszawa

Badura M., 2011, Rośliny użytkowe w dawnym Gdańsku. Studium archeobotaniczne, Gdańsk

Celka Z., 2005, Relikty dawnych upraw we współczesnej florze Polski, "Botanical Guidebooks", 28

Dincauze F. D., 2003, Environmental Archaeology, Cambridge

Dybova-Jachowicz S., Sadowska A. (red.,), 2003, Palinologia, Kraków

Dziękczkowski A., 1998, Badania malakologiczne w archeologii, [w:] Nauki przyrodnicze i fotografia

lotnicza w archeologii, (red). W. Śmigielski, Poznań, 98-110

Gale R., Cutler D., 2000, Plants in Archaeology, Identification Manual of Artefacts of Plant Origin from

Europe and the Mediterranean, Kew

Kruk J., 1994, Botanika w badaniach nad dawnymi społecznościami ludzkimi (uwagi archeologa), [w:]

Warsztaty Archeobotaniczne, Igołomia 1990-1993, (red.) K. Wasilikowa, Polish Botanical Studies,

Guidebook Series 11, 9-16

Lasota-Moskalewska A., 2008, Archeozoologia. Warszawa

Lasota-Moskalewska A., 2005, Zwierzęta udomowione w dziejach ludzkości, Warszawa

Lityńska-Zając M., 1994, Problem datowania szczątków roślinnych ze stanowisk archeologicznych, [w:]

Warsztaty Archeobotaniczne, Igołomia 1990-1993, red. K. Wasilikowa, Polish Botanical Studies,

Guidebook Series 11, 169-174

Lityńska-Zając M., 1997, Roślinność i gospodarka rolna w okresie rzymskim, Kraków

Lityńska-Zając M., Wasilikowa K., 2005, Przewodnik do badań archeobotanicznych, Poznań

Makowiecki D., 2003, Historia ryb i rybołówstwa w holocenie na Niżu Polskim w świetle badań

archeoichtiologicznych, Warszawa

1998, Możliwości poznawcze i niektóre problemy metodyczne polskiej archeozoologii, [w:] Nauki

przyrodnicze i fotografia lotnicza w archeologii, red. W. Śmigielski, Poznań, 77-95

Marciniak A., 1996, Archeologia i jej źródła. Materiały faunistyczne w praktyce badawczej archeologii,

Warszawa-Poznań

Reitz E. J., Wing E. S., 1999, Zooarchaeology, Cambridge

Zielski A., Krąpiec M., 2004, Dendrochronologia, Warszawa

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2019/20" (w trakcie)

Okres: 2019-10-01 - 2020-06-10
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 60 godzin, 60 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Joanna Piątkowska-Małecka
Prowadzący grup: Joanna Piątkowska-Małecka
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.