Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Analiza dyskursu w badaniach mobilności

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3102-MADM Kod Erasmus / ISCED: 14.7 / (0314) Socjologia i kulturoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Analiza dyskursu w badaniach mobilności
Jednostka: Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej
Grupy: I rok studiów magisterskich
Punkty ECTS i inne: 4.00
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

nieobowiązkowe

Skrócony opis:

Jako praktyka społeczna mobilność przestrzenna, w tym migracyjna, jest współkonstruowana przez sposoby mówienia i pisania o niej. Listy i pamiętniki migrantów, opisy kuratorskie wystaw muzealnych poświęconych migracjom, wywiady etnograficzne z pracownikami ośrodków dla uchodźców, projekty ustaw i rozporządzeń regulujących mobilność geograficzną – to tylko kilka przykładów gatunków dyskursu i kontekstów społecznych, które są „miejscami” (sites) wytwarzania praktyk mobilności. Celem tych warsztatów jest prezentacja i dyskusja nad wybranymi „narzędziami” metodologicznymi, które pozwalają analizować dyskursy współtworzące praktyki mobilności. Studenci będą pracowali zespołowo i indywidualnie analizując zaproponowane przez prowadzącą i wybrane przez nich samych materiały empiryczne.

Pełny opis:

Mimo „zwrotu zmysłowego”, znaczna część materiałów empirycznych w badaniach antropologicznych ma postać tekstu (notatki terenowe, transkrypcje wywiadów, rozliczne źródła zastane od podręczników szkolnych, napisów na murach, programów warsztatów prowadzonych przez NGO czy projektów polityki migracyjnej RP). Multimodalne rozumienie dyskursu jeszcze bardziej poszerza zakres zastosowań dla analizy dyskursu w praktyce etnograficznej, włączając w to pojęcie np. reprezentacje wizualne.

Jako praktyka społeczna (np. w rozumieniu T. Schatzkiego) mobilność przestrzenna, w tym migracyjna, jest współkonstruowana przez sposoby mówienia i pisania o niej. Listy i pamiętniki migrantów; opisy kuratorskie i katalogi wystaw muzealnych poświęconych migracjom; wywiady etnograficzne z pracownikami ośrodków dla uchodźców; projekty ustaw o podwójnym obywatelstwie; wytyczne dla pracowników straży granicznej – to tylko kilka przykładów gatunków dyskursu i kontekstów społecznych, które są „miejscami” (sites) wytwarzania praktyk mobilności.

Celem tych warsztatów jest prezentacja i nauka stosowania wybranych „narzędzi” metodologicznych ze „skrzynki” studiów nad dyskursem, które pozwalają analizować rozmaite teksty współtworzący praktyki mobilności. Studenci będą pracowali zespołowo i indywidualnie analizując zaproponowane przez prowadzącą (A) i wybrane przez nich samych (B) materiały empiryczne. W ciągu semestru odbędą się następujące spotkania:

1. Wprowadzenie, przedstawienie reguł warsztatów.

2. Warsztaty 1: praca z materiałami empirycznymi A – burza mózgów dt. właściwości językowych tekstu i sposobów formatowania praktyk mobilności przez formę językową. Rola kontekstu.

3. Analiza dyskursu – charakterystyka podejścia w perspektywie badań nad mobilnością; „teksty” i „konteksty” w studiach migracyjnych.

4. Podróżnik/migrant/uchodźca/wygnaniec… Przyjeżdżać/zalewać/szturmować… Krytyczna analiza dyskursu – strategie nazywania i orzekania.

5. Warsztat 2: praca z materiałami empirycznymi A - dyskusja nt. strategii nazywania i orzekania.

6. To nie są żadni uchodźcy… Tracimy najbardziej utalentowanych i wykształconych… Krytyczna analiza dyskursu – strategie argumentacyjne.

7. Warsztat 3: praca z materiałami empirycznymi A - dyskusja nt. strategii argumentacyjnych.

9. Pewnego niezbyt pięknego dnia uznałem, że mam dość tego bagna w Polsce […] więc spakowałem się i przyjechałem do Londynu… Narracja w badaniach migracyjnych – prezentacja podejścia.

10. Warsztaty 4: praca z materiałem empirycznym A – dyskusja nt. formy narracji.

11. Burza mózgów: w jakich kontekstach wytwarzane są praktyki mobilności? Jakie teksty tworzą migracje? Wyłonienie materiałów empirycznych B na kolejne warsztaty. Na te zajęcia studenci przygotowują propozycje tekstów do analizy wraz z uzasadnieniem (Dlaczego tekst jest interesujący? Z jakiego kontekstu pochodzi? Jakich praktyk dotyczy?)

12. Warsztaty 5: praca z materiałami empirycznymi B.

13. Warsztaty 6: praca z materiałami empirycznymi B (c.d.)

14. Warsztaty 7: praca z materiałami empirycznymi B (c.d).

15. Podsumowanie. Nieprzekraczalny termin oddania pracy zaliczeniowej (wcześniejsze oddanie prac mile widziane).

Literatura:

Lista jest obszerna, nie oczekuję, że studenci przeczytają wszystko, ale na początku wymieniam te pozycje, które uważam za szczególnie przydatne w ramach tych warsztatów, przeczytanie tych tekstów zalecam.

Baynham, Michael and De Fina, Anna. (red.) 2005. Dislocation/Relocation. Narratives of Displacement. Manchester, UK-Northampton, MA: St. Jerome Publishing.

De Fina, Anna. 2003. Identity in Narrative. A Study of Immigrant Discourse. Benjamins Publishers

Galasińska, Aleksandra. 2009. ‘Small stories’ fight back. Narratives of Polish economic migration on an internet forum. In Aleksandra Galasińska and Michał Krzyżanowski (eds.). Discourse and Transformation in Central and Eastern Europe, Basingstoke: Palgrave Macmillan, pp. 188–203.

Reisigl Martin and Ruth Wodak. 2001. Discourse and Discrimination. Rhetoric of Racism and Antisemitism. London and New York: Routledge.

Stubbe Maria i in. 2013. Interakcja w miejscu pracy z perspektywy kilku podejść dyskursywnych. Przegląd Socjologii Jakościowej, t. 9, nr 1, s. 112-151, www.przegladsocjologiijakosciowej.org, dostęp 25.04.2013.

Taylor, S., Yates, S.J. (eds) 2001. Discourse as Data. A Guide for Analysis, London-Thousand Oaks-New Delhi: Sage.

Bartmiński, Jerzy i Stanisława Niebrzegowska. 2004. Tekstologia, Lublin: Wyd. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Benwell, Bethan i Elizabeth Stokoe. 2006. Discourse and Identity. Edinburg: Edinburg University Press.

Bielecka-Prus, Joanna. 2012. Problem kontekstu w teoriach komunikowania społecznego, Studia Socjologiczne, nr 1 (204), ss.19-38.

Bielecka-Prus, Joanna i Anna Horolets. 2013. Rekonstrukcja praktyk analizy dyskursu na podstawie wybranych anglojęzycznych czasopism dyskursywnych. Przegląd Socjologii Jakościowej, t. 9, nr 1, s. 152-185, www.przegladsocjologiijakosciowej.org, dostęp 25.04.2013.

Cap, Piotr. 2013. Proximization. The Pragmatics of Symbolic Distance Crossing. Amsterdam: John Benjamins.

Ciołkiewicz, Paweł. 2012. Pamięć zbiorowa w dyskursie publicznym. Warszawa: Sedno.

Chiapello, Eve i Norman Fairclough. 2008. Nowa ideologia zarządzania, w: A. Duszak i N. Fairclough, Krytyczna analiza dyskursu..., Kraków: Universitas, s.373-404.

Choińska, Bogna. 2014. Podmiot i dyskurs w świetle myśli wybranych przedstawicieli poststrukturalizmu francuskiego, Kraków: Universitas.

Czachur, Waldemar, Agnieszka Kulczyńska i Łukasz Kumięga (red.) 2016. Jak analizować dyskurs. Pespektywy dydaktyczne, Kraków: Universitas.

Czyżewski, Marek i in. (red.) 2017. Polskie sprawy 1945-2015. Warsztaty analizy dyskursu. T. 1 i 2. Warszawa: Sedno.

Czyżewski, Marek. 2005. Dyskurs [w:] Encyklopedia Socjologii.Suplement. W. Kwaśniewicz i in. (red.),Warszawa: Oficyna Naukowa, s. 50‒58.

Czyżewski, Marek, Kinga Dunin i Andrzej Piotrowski (red.) 2010 [1991]. Cudze problemy. O ważności tego, co nieważne. Analiza dyskursu publicznego w Polsce, wyd. II. Warszawa: WAiP. [pojęcie SEP-izacji, somebody else’s problem, unieważnianie tematu]

de Beaugrande, Robert i Wolfgang U. Dressler. 1990. Wstęp do lingwistyki tekstu, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

de Fina, Anna, Debora Schiffrin i Michael Bamberg (eds.) 2006. Discourse and Identity. Cambridge: Univeristy Press.

Duszak, Anna i Norman Fairclough (red.) 2008. Krytyczna analiza dyskursu. Interdyscyplinarne podejście do komunikacji społecznej. Kraków: Universitas.

Duszak, Anna i Grzegorz Kowalski. (red.). 2013. Systemowo-funkcjonalna analiza dyskursu. Kraków: Universitas.

Fairclough, Norman.2001. The discourse of New Labour: Critical Discourse Analysis, in: Wetherell, M., Taylor, S., Yates, S.J. (eds). Discourse as Data. A Guide for Analysis. London – Thousand Oaks – New Delhi: Open University and Sage, ss. 229-266.

Galasińska, Aleksandra i Anna Horolets. 2010. Migracja jako wielka narracja w zderzeniu z ‘opowieściami emigranckimi’: przypadek dyskusji o emigracji do Wielkiej Brytanii na forum internetowym, w: H. Grzymała-Moszczyńska, A. Kwiatkowska i J. Roszak (red.) Drogi i bezdroża. Migracje Polaków w Unii Europejskiej po 1 maja 2004 roku. Analiza psychologiczno-socjologiczna, Kraków: Nomos, ss. 55–69.

Gosk, Hanna (red.) Narracje migracyjne w literaturze polskiej XX i XXI wieku. Kraków: Universitas.

Grzmil-Tylutki Halina. 2010. Francuska lingwistyczna teoria dyskursu. Historia, tendencje, perspektywy, Kraków: Universitas.

Grzmil-Tylutki Halina. 2007. Gatunek w świetle francuskiej teorii dyskursu. Kraków: Universitas.

Hart, Christopher i Piotr Cap. 2014. Contemporary Critical Discourse Studies. Bloomsbury.

Horolets, Anna (red.) 2008. Analiza dyskursu w socjologii i dla socjologii. Toruń: Adam Marszałek.

Horolets Anna i Olga Kozłowska. 2012. Provincializing Europe, Orientalizing Occident or Reproducing Power Imbalance? Representations of the UK in post-2004 Polish migrants’ narratives, Word and Text 2(1): 48-70.

Horolets, Anna i Joanna Bielecka-Prus. 2016. Szlachecko-inteligencki punkt widzenia na polską emigrację. Przypadek „Kultury” paryskiej, Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny 4.

Korkut, Umut i in. 2013. The Discourse and Policies of Migration in Europe. Palgrave Macmillan.

Lakoff, G. i M. Johnson. 1988. Metafory w naszym życiu. Warszawa: PIW.

Lisowska-Magdziarz, Małgorzata. 2006. Analiza tekstu w dyskursie medialnym. Przewodnik dla studentów. Kraków: Wyd. UJ.

Mikołajczak, Małgorzata. 2014. Choroba migrantów – literacka epikryza i patogeneza (na przykładzie narracji osadniczej i postosadniczej), Teksty Drugie 6: 18-39.

Piekot, Tomasz. 2006. Dyskurs polskich wiadomości prasowych. Kraków: Universitas.

Przegląd Socjologii Jakościowej, T. 9 nr 1, 2013. Numer tematyczny pt. „Metodologiczne i teoretyczne dylematy analizy dyskursu” pod red. Anny Horolets i Joanny Bieleckiej-Prus.

Rancew-Sikora Dorota. 2007. Analiza konwersacyjna. Warszawa: Wydawnictwo TRIO.

Rapley, Tim. 2010. Analiza konwersacji, dyskursu i dokumentów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Richardson, John i Michał Krzyżanowski (red.). 2016. Advances in Critical Discourse Studies, Routledge.

Rose, Gillian. 2010. Interpretacja materiałów wizualnych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Stalmaszczyk i Piotr Cap. 2014. Pragmatyka, Retoryka, Argumentacja. Obrazy języka i dyskursu w naukach humanistycznych. Kraków: Universitas.

Studia Socjologiczne, nr 1, 2004. Numer tematyczny „Kontekst i władza w analizie dyskursu” pod red. Doroty Rancew-Sikory i Piotra Pawliszaka.

Teksty Drugie. 2016. Numer tematyczny “Literatura migracyjna” nr 3.

Titscher, Stefan, Michael Meyer, Ruth Wodak i Eva Vetter. 2000. Methods of Text and Discourse Analysis. London: Sage.

Witosz, Bożena. 2009. Dyskurs i stylistyka. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Witosz, Bożena. 2005. Genologia lingwistyczna. Zarys problematyki, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Wodak, Ruth. 2011. Wprowadzenie: Studia dyskursywne – ważne pojęcia i kategorie, w: R. Wodak, Ruth i M. Krzyżanowski (red.), Jakościowa analiza dyskursu w naukach społecznych. Warszawa: Łośgraf.

Wodak, Ruth et al. 2009. Discursive Construction of National Identity, trans. A. Hirsch et al., 2nd edition. Edinburgh University Press.

Wodak, Ruth. 2008. Dyskurs populistyczny: retoryka wykluczenia a gatunki języka pisanego, w: A. Duszak i N. Fairclough (red.) Krytyczna analiza dyskursu.... . Kraków: Universitas, ss. 185-214.

Wodak, Ruth i Michel Meyer. (eds.). 2002. Methods in Critical Discourse Analysis, London: Sage.

Wooffitt, Robin. 2005. Conversation Analysis and Discourse Analysis, London: Sage.

van Dijk, Teun A. 2001, Badania nad dyskursem, w: tegoż (red.) Dyskurs jako struktura i proces, Warszawa: PWN, ss. 9-43.

van Eemeren, Frans. H i Rob Grootendorst. 1992. Argumentation, Communication and Fallacies. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates. [reguły debaty i błędy]

van Leeuwen, Theo. (1996) The representation of social actors. In: Carmen-Rosa Caldas-Coulthard and Malcolm Coulthard (eds.). Texts and Practices. Readings in Critical Discourse Analysis. London: Routledge, 32-70. [strategie argumentacyjne i szczególnie toposy]

Efekty uczenia się:

• Studenci, którzy z sukcesem ukończą zajęcia, będą umieli scharakteryzować podejście analizy dyskursu i kluczowe dla niego pojęcia, takie jak „tekst”, „kontekst”, „gatunek”, „narracja”.

• Studenci będą potrafili zdefiniować i użyć w praktyce badawczej wybrane kategorie analityczne z zakresu AD, m.in. strategie nazywania, strategie argumentacyjne, kategoryzacja, metafora.

• Studenci będą potrafili objaśnić wybrane mechanizmy dyskursywnego tworzenia praktyk mobilności.

• Studenci zwiększą refleksyjność w postrzeganiu dyskursu publicznego jako płaszczyzny kategoryzacji i kontroli populacji mobilnej.

Metody i kryteria oceniania:

Zajęcia mają formę warsztatów, udział w zajęciach jest wymagany, więcej niż dwie nieusprawiedliwione nieobecności są podstawą niezaliczenia przedmiotu.

Studenci będą oceniani na podstawie dwóch kryteriów: (1) aktywności, merytorycznej treści wypowiedzi w dyskusjach warsztatowych podczas zajęć i przygotowania do zajęć (30% oceny końcowej); (2) pracy zaliczeniowej – analizy wybranego tekstu (70% oceny końcowej).

Praca zaliczeniowa powinna składać się z następujących elementów:

a.Pełny tekst analizowanego materiału (nie dłuższy niż 3 strony maszynopisu; jeśli studenci wybierają dłuższe dokumenty – powieść, transkrypcje wywiadu itd. – należy wybrać/wyciąć do analizy fragment wskazanej długości).

b.Notatki naniesione na tekst – zaznaczenie cech językowych, które zostały poddane analizie, w tekście.

c.Raport analizy, w tym:

-charakterystyka tekstu i kontekstu jego utworzenia i funkcjonowania;

-uzasadnienie wyboru materiału (w jaki sposób przyczynia się do lepszego rozumienia praktyk mobiności);

-uzasadnienie wyboru „narzędzi” analizy, tj. wybranych kategorii AD;

-analiza za pomocą narzędzi AD;

-podsumowanie, którego celem jest wskazanie, w jaki sposób zwrócenie uwagi na językowe właściwości tekstu pozwala lepiej zrozumieć/ciekawiej zinterpretować praktykę.

Raport powinien zawierać nazwisko i email studenta; 3-5 stron standardowego maszynopisu TNR 12, odstęp 1,5, marginesy 2,5 z każdej strony; całość (raport i analizowany tekst) powinna być spięta zszywaczem w lewym górnym rogu (proszę nie wkładać do folii, nie bindować).

Zachęcam do wcześniejszego oddawania prac. Nieprzekraczalny termin oddania prac zaliczeniowych – ostatnie zajęcia w semestrze.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2018/19" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-01-25
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin, 15 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Horolets
Prowadzący grup: Anna Horolets
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.