Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Źródła podróżnicze, etnograficzne oraz tradycja mówiona i zapisana w badaniach nad historią Afryki XIX i XX wieku

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3104-M3K2-ZPET-OG Kod Erasmus / ISCED: 08.3 / (0222) Historia i archeologia
Nazwa przedmiotu: Źródła podróżnicze, etnograficzne oraz tradycja mówiona i zapisana w badaniach nad historią Afryki XIX i XX wieku
Jednostka: Instytut Historyczny
Grupy: Przedmioty ogólnouniwersyteckie humanistyczne
Przedmioty ogólnouniwersyteckie Instytutu Historycznego
Przedmioty programu Historia, II st., od 2019 r.
Zajęcia fakultatywne, studia I stopnia, licencjat (program od 2012)
Źródłoznawstwo i specjalistyczne narzędzia warsztatu badawczego historyka (Historia,II st.od 2019)
Punkty ECTS i inne: 4.00
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne

Założenia (opisowo):

Znajomość j. angielskiego co najmniej na poziomie B2.

Tryb prowadzenia:

w sali

Skrócony opis:

Zajęcia dotyczą źródeł oralnych oraz podróżniczych do historii Afryki XIX i pierwszej połowy XX w.

Studia II stopnia, stacjonarne. Przedmiot do wyboru, z grupy: Źródłoznawstwo i specjalistyczne narzędzia warsztatu badawczego historyka.

4 ECTS (30 godzin kontaktowych, 60 godz. przygotowanie do zajęć, 30 godz. przygotowanie referatu).

Pełny opis:

Dzieje Afryki wymagają specyficznego instrumentarium badawczego, a przede wszystkim zrozumienia lokalnych uwarunkowań. Gros tradycyjnego materiału źródłowego ma charakter zewnętrzny, reprezentuje wizję świata, poglądy i przekonania przybyszy spoza Afryki, głównie Europejczyków. Jednocześnie ludy afrykańskie mają swoją bardzo bogatą tradycję przekazu ustnego, stanowiącego jeden ze zworników afrykańskich społeczności. Te tradycje bardzo wcześnie zainteresowały europejskich badaczy, misjonarzy i podróżników, którzy zaczęli zbierać lokalne tradycje ustne, kontynuując niejako folklorystyczne badania prowadzone od schyłku XVIII wieku w Europie. Dzisiaj te zgromadzone tradycje są ważnym materiałem uzupełniającym inne rodzaje źródeł. Jednocześnie z ich wykorzystaniem łączy się szereg problemów metodologicznych. Pierwsza część zajęć ma stanowić wprowadzenie do tej tematyki. Kolejnym segmentem tematycznym ćwiczeń będą relacje z podróży, które stały się w XIX wieku osobnym gatunkiem literackim. Zarówno odkrycia geograficzne, jak rozwój prasy i rynku księgarskiego przyczyniły się do wzrostu produkcji tego typu tekstów. Relacje podróżnicze z tego okresu są ważnym i często jedynym źródłem do poznania społeczeństw pozaeuropejskich i problemu ich zetknięcia z cywilizacją nowoczesną, stąd konieczne jest szczególnie rygorystyczne stosowanie wobec nich aparatu krytycznego. Zajęcia pozwolą na zrozumienie, jak aktualne trendy literackie, wymogi rynku czytelniczego, ekstremalnie trudne realia podróży, jak i złożona osobowość podróżników-odkrywców wpływały na wiarygodność ich opisów. Osobnym problemem, który omówimy jest proces powstawania ilustracji do relacji podróżniczych tego okresu i możliwości ich wykorzystania w badaniach historycznych.

Inną kategorią źródeł wykorzystywanych przez historyków Afryki są dwudziestowieczne opisy etnograficzne. Ich szczególna wartość dla historyka wynika m.in. z wysokich kompetencji badawczych autorów i ich długotrwałego pobytu wśród społeczeństw afrykańskich. Podobnie jak w przypadku źródeł podróżniczych jednak, wykorzystaniu źródeł etnograficznych do badań historycznych towarzyszyć musi rzetelna krytyka. Jej podstawą jest znajomość zarówno paradygmatu badawczego, jak metody dokumentacji i okoliczności badań terenowych. Na zajęciach przeanalizujemy opisy etnograficzne z kręgu brytyjskiej i francuskiej tradycji badawczej, reprezentujące różne okresy XX w. W ich krytyce i interpretacji pomogą nam opracowania należące do krytycznego wobec wcześniejszych dokonań dyscypliny nurtu antropologii końca XX wieku, pióra Adama Kupera, Clifforda Geertza i Jamesa Clifforda.

Literatura:

Jak w sylabusie zajęć w cyklu dydaktycznym.

Efekty uczenia się:

Po zakończeniu ćwiczeń student zna cechy charakterystyczne narracji podróżniczej okresu sentymentalizmu i okresu wiktoriańskiego, różnice pomiędzy różnymi typami relacji podróżniczych (dziennik, depesza, artykuł prasowy, praca książkowa), zna stereotypowe wyobrażenia postaci, krajobrazów, osiedli ludzkich, sytuacji społecznych, artefaktów w XIX-wiecznej ilustracji podróżniczej, zna główne założenia teorii pochodzeniowej i koncepcji społeczeństwa segmentarnego, podstawowe pojęcia z zakresu antropologii politycznej, wpływ gwałtownych procesów historycznych na społeczeństwo plemienne, rozumie różnice między brytyjską a francuską szkołą etnografii XX-wiecznej, zna różne strategie obserwacji i dokumentacji, zasady obserwacji uczestniczącej i konsekwencje ich nieprzestrzegania, zna różne strategie narracyjne antropologów: dzieło otwarte, wszechwiedza, liberalizm/ironia, narracja prowadzona w dialogu z informatorem, etnograf swój-obcy. Powinien także wiedzieć jakie są podstawowe cechy przekazu oralnego, jaka jest metodologia jego badania, a także jaka jest jego wartość jako źródła historycznego. Powinien uświadomić sobie trudności związane z wykorzystaniem tych źródeł, a jednocześnie poznać podstawy wewnętrznej i zewnętrznej ich krytyki.

Po zakończeniu ćwiczeń student umie: analizować teksty relacji podróżniczych pod kątem cech charakterystycznych dla danego okresu, ze względu na konstrukcję podmiotu, rodzaje dyskursów rasowych i społecznych, wykorzystywać wiedzę o biografii autora do krytycznej analizy jego tekstów, oceniać wartość różnych typów relacji podróżniczej, rozpoznawać techniki produkcji ilustracji do prac podróżniczych, wskazywać na cechy ich kompozycji, umieć wskazywać cechy opisu etnograficznego osadzonego w tradycji teorii funkcjonalnej, umieć rozpoznawać różne strategie narracji w opisie etnograficznym; krytycznie wykorzystać zbiory tradycji ustnych; oceniać ich wartość, oraz wartość poszczególnych edycji tych tradycji, rozpoznawać, które tradycje są oryginalne, a które skażone tradycjami piśmiennymi. Powinien też umieć wkomponować źródła oralne w zestaw tradycyjnych źródeł pisanych i wizualnych, jako element wzbogacenia różnorodności materiału źródłowego.

Metody i kryteria oceniania:

Ocena ciągła aktywności, kolokwium.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (zakończony)

Okres: 2020-02-17 - 2020-08-02
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marek Pawełczak
Prowadzący grup: (brak danych)
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Konwersatorium - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.