Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Dzieje Rzeszy Niemieckiej w średniowieczu. Cz. I (K1)

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3104-WH15GAW/Z-OG Kod Erasmus / ISCED: 08.3 / (0222) Historia i archeologia
Nazwa przedmiotu: Dzieje Rzeszy Niemieckiej w średniowieczu. Cz. I (K1)
Jednostka: Instytut Historyczny
Grupy: Doskonalenie kompetencji badacza epok i dziedzin historycznych (Historia, II st., od 2019 r.)
Przedmioty ogólnouniwersyteckie humanistyczne
Przedmioty ogólnouniwersyteckie Instytutu Historycznego
Przedmioty ogólnouniwersyteckie na Uniwersytecie Warszawskim
Wykłady historyczne
Punkty ECTS i inne: 2.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne
ogólnouniwersyteckie

Założenia (opisowo):

Stawiane przez USOS, z mojej strony wystarczy status studenta Uniwersytetu Warszawskiego

Ciekawość świata i zainteresowanie skomplikowaną historią naszego niemieckiego sąsiada i kilku dalszych państw oraz regionów, których historyczne korzenie wywodzą się z średniowiecznej Rzeszy Nienieckiej, w tym: Austrii, Słowenii, Szwajcarii, Holandii, Alzacji i Lotaryngii, Luksemburga, Włoch, Szlezwiku i Holsztynu, Pomorza Zachodniego, Prus Wschodnich, Łotwy i Estonii.


Skrócony opis:

W języku polskim (a także angielskim) nie dysponujemy zarysem na uniwersyteckim poziomie wiedzy przemian średniowiecznej Rzeszy Niemieckiej. Brak znajomości dziejów tak ważnego sąsiada i pośrednika stanowi dostateczne uzasadnienie tematu wykładu. Jego przedmiotem są dzieje polityczne i rozwój ideologii cesarskiej, na których tle przedstawiam ewolucję państwa i społeczeństw ziem niemieckich w kontekście europejskim. Przemiany, jakim uległa Rzesza Niemiecka od X do XIV w., zadecydowały o specyficznym kształcie niemieckiej państwowości. Uniwersalistyczne i zajmujące hegemonialną pozycję w świecie łacińskim Cesarstwo przekształciło się w Rzeszę władztw terytorialnych, której monarcha opierał możliwości działania przede wszystkim na posiadłościach swojej rodziny.

Pełny opis:

Wykład ma zadanie zapoznać studentów z najważniejszymi elementami niemieckiego procesu dziejowego oraz aparatem pojęciowym używanym do jego analizy w historiografii niemieckiej. Obszar średniowiecznej Rzeszy Niemieckiej obejmował (w całości lub części) terytoria wchodzące w skład dzisiejszych państw: Niemiec, Austrii, Holandii, Belgii, Szwajcarii, Francji, Włoch, Danii, Czech, Polski, Słowenii. Uniwersalistyczne dążenia cesarzy i ich możliwości polityczne powodowały, że historia średniowiecznych Niemiec stanowi podstawowy trzon dziejów łacińskiej Europy w tej epoce.

Geneza Rzeszy sięga czasów rozpadu imperium karolińskiego w IX w. Nowym początkiem była integracja państwowa tzw. nowych księstw szczepowych pod panowaniem dynastii saskiej w X w., polegająca na odbudowie struktur władzy w ramach zmodyfikowanego modelu karolińskiego, powstaniu wspólnej nazwy i rozwinięciu po 962 cesarskiej ideologii imperialnej. Cesarz rzymski panował jednocześnie nad królestwem Niemiec, Italii (od 951) i Burgundii (od 1032). Głębokie przemiany, jakim podlegała Rzesza Niemiecka od czasów sporu o inwestyturę w XI w. miały charakter zasadniczej transformacji, która na wiele stuleci zadecydowała o specyficznym kształcie niemieckiej państwowości. W XII-XIV w można obserwować stopniowe przekształcanie uniwersalistycznego i zajmującego hegemonialną pozycję w świecie łacińskim cesarstwa w Rzeszę władztw terytorialnych (Landesherrschaft), której monarcha opierał możliwości działania przede wszystkim na posiadłościach swojej rodziny (Hausmachtkönigtum). Rządy dynastii Sztaufów przyniosły w 2 połowie XII w. reorganizację podstaw władzy i nowe sformułowanie ideologii cesarskiej, akceptującej samodzielną rolę książąt. Ich rola wzrosła w 1 połowie XIII w., kiedy unia z normandzkim królestwem Sycylii spowodowała przeniesienie punktu ciężkości polityki cesarskiej do Włoch. Dokonująca się modernizacja struktur państwowych w sytuacji elekcyjności tronu i splotu różnych czynników wewnętrznych spowodowały, że reorganizacja władzy politycznej i terytorialnej przebiegała przede wszystkim na płaszczyźnie poszczególnych władztw, a tylko. w niewielkim stopniu samej Rzeszy. Koncepcja sakralnego cesarstwa i oparte na nim roszczenia do panowania nad światem załamały się wraz z wygaśnięciem dynastii Sztaufów w połowie XIII w. W stosunkach wewnętrznych Niemiec powstałą w czasach tzw. Wielkiego Bezkrólewia 1256-1273 polityczną próżnię wypełnili książęta, którzy przejęli sprawę następstwa tronu całkowicie w swoje ręce i podporządkowali własnym interesom. W ciągu najbliższych kilkudziesięciu lat gra sił politycznych i społecznych zadecydowała o ukształtowaniu się nowych zasad ustroju Rzeszy. Utrwalił je w 1356 r Karol IV w Złotej Bulli., regulując uprawnienia kolegium elektorów. Mapa polityczna Rzeszy w XIV w. stanowiła zawiłą i ulegającą ciągłym zmianom gmatwaninę różnej wielkości władztw terytorialnych o różnym zakresie suwerenności i stopniu wewnętrznej konsolidacji. Rozbicie pogłębiały podziały dynastyczne i istnienie około stu wolnych miast. Rywalizacja wielkich rodzin Habsburgów, Wittelsbachów i Luksemburgów przyniosła przeniesienie punktu ciężkości politycznej na wschodnie obszary Niemiec. Nastąpiło całkowite niemal załamanie materialnych podstaw władzy cesarskiej. Jej podstawą stały się terytoria i posiadłości rodzinne. Niedorozwój instytucji państwowych i rozbicie polityczne nie przeszkadzały w trwaniu poczucia jedności. Rozwinięte w XII w. przejawy niemieckiego patriotyzmu nie zostały całkowicie przysłonięte przez interesy partykularne. Wraz z rozwojem w późnym średniowieczu stanowych form organizacji społeczeństwa powstawały warunki do wzmocnienia świadomości narodowej wspólnoty. Jej ważnym składnikiem była godność cesarska. W ciągu XV w. coraz głośniejsze były postulaty wewnętrznej reformy państwa, a od lat czterdziestych nazwę Święte Cesarstwo Rzymskie uzupełnił dodatek Narodu Niemieckiego. Podjęta w 1495 r. w Wormacji i na kilku następnych Reichstagach próba realizacji stanowego program reform (Reichsreform) przyniosła przejściowe wzmocnienie wspólnych instytucji państwowych.

Zob. "Zakres tematów" w sylabusie grupy zajęciowej w danym cyklu dydaktycznym.

Literatura:

Zob. "Literatura" w sylabusie grupy zajęciowej w danym cyklu dydaktycznym.

Efekty kształcenia:

Po uzyskaniu zaliczenia student powinien posiadać wiedzę niezbędną do zrozumienia przyczyn specyficznej ewolucji państwa niemieckiego oraz rozumieć podstawowe pojęcia stosowane przy analizie zjawisk politycznych i społecznych. Zdobyte umiejętności ułatwią samodzielną analizę i pokonywanie dystansu kulturowego różniącego świadomość historyczną społeczeństwa niemieckiego od jego wschodnich sąsiadów. Takie umiejętności pozwalają na kształtowanie otwartych postaw wobec wartości historycznego dziedzictwa europejskich narodów.

Metody i kryteria oceniania:

Wykład kończy się zaliczeniem na ocenę. Podstawą jest obecność, którą zmuszony jestem z konieczności traktować jako podstawowe kryterium. W końcu semestru przewidziany jest krótki test z najważniejszych poruszanych przeze mnie problemów. W przypadku niezgodności proponowanej oceny z aspiracjami studenta istnieje możliwość rozmowy na temat omawianych zagadnień. Dyżur w Zakładzie Nauk Pomocniczych w każdy czwartek, godz. 13-14.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2018/19" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-01-25
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin, 35 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Sławomir Gawlas
Prowadzący grup: Sławomir Gawlas
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2019/20" (w trakcie)

Okres: 2019-10-01 - 2020-01-27
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin, 35 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Sławomir Gawlas
Prowadzący grup: Sławomir Gawlas
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Wykład - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.