Metodologia Badań Językoznawczych

obowiązkowe

Przedmiot jest przeznaczony dla osób zainteresowanych praktycznymi narzędziami, które pomagają rozumieć i badać język i komunikację językową. Stanowi on wprowadzenie w zagadnienia metodologii badań naukowych w dziedzinie językoznawstwa i dlatego jest niezbędny dla osób, planujących napisanie pracy magisterskiej z dziedziny językoznawstwa. Zajęcia ukazują metodologię nie tylko jako zbiór narzędzi badawczych, lecz także jako sposób bardziej świadomego postrzegania języka, kultury i komunikacji. Dzięki poznaniu zasad formułowania pytań badawczych, gromadzenia i interpretowania danych oraz konstruowania argumentacji naukowej osoby uczestniczące w zajęciach rozwijają umiejętność bardziej wnikliwego dostrzegania zjawisk komunikacji językowej.

Zajęcia mają na celu wprowadzenie studentów w sposoby myślenia charakterystyczne dla współczesnego językoznawstwa oraz przygotowanie ich do samodzielnej realizacji projektu badawczego w ramach pracy dyplomowej na seminarium magisterskim. Zajęcia ukazują, w jaki sposób wiedza metodologiczna pozwala przekształcać zainteresowanie językiem w systematyczne poznanie naukowe. Uczestnicy poznają zasady formułowania problemów badawczych, krytycznej analizy źródeł oraz budowania argumentacji opartej na danych. Szczególny nacisk położony jest na rozwijanie umiejętności świadomej obserwacji zjawisk językowych i kształtowanie postawy badawczej opartej na dociekliwości, precyzji oraz otwartości na różnorodne sposoby interpretowania rzeczywistości.

Pierwsza część zajęć poświęcona jest podstawom nauk o języku. Językoznawstwo ujmowane jest jako dyscyplina funkcjonująca na styku nauk humanistycznych i społecznych, posiadająca własne tradycje badawcze, aparaturę pojęciową i metody analizy. Omawiane paradygmaty, podejścia i techniki badawcze pogłębiają u studentów świadomość złożoności zjawisk językowych i kulturowych.

Druga część kursu koncentruje się na praktycznych etapach prowadzenia badań. Studenci uczą się formułować cele, pytania i hipotezy badawcze, dobierać metody i narzędzia analityczne, pozyskiwać dane językowe oraz interpretować wyniki. Znajomość różnych metod badawczych poszerza repertuar możliwości interpretacyjnych i rozwija umiejętność krytycznej oceny danych, argumentów oraz wniosków.

Trzecia część kursu łączy refleksję teoretyczną z analizą publikacji reprezentujących różne metodologie językoznawcze. Uczestnicy uczą się porównywać, oceniać i krytycznie analizować rozwiązania metodologiczne, rozpoznając ich zalety, ograniczenia i konsekwencje poznawcze. Zdobyte kompetencje stanowią podstawę do samodzielnego projektowania badań oraz świadomego uczestnictwa w naukowych i społecznych dyskusjach dotyczących języka, komunikacji i kultury.

Wybrane rozdziały z następujących książek:

• Barone, Linda; Di Sabato, Bruna; Manzolillo, Monica (2021), L’educazione linguistica e letteraria. Un approccio integrato, UTET Università

• Berruto, Gaetano e Massimo Cerruti (2022) La linguistica. Un corso introduttivo. UTET Università.

• Bolasco, Sergio (2021) L’analisi automatica dei testi. Fare ricerca con il text mining, Carocci

• Casadei, Federica (2004) Lessico e semantica. Roma, Carocci.

• Dardano, Maurizio (2005) Nuovo manualetto di linguistica italiana. Bologna, Zanichelli.

• Fiorentino, Giuliana (2020) La lingua nella comunicazione. Corso di linguistica generale. Le Monnier Università

• Gaeta, Livio e Silvia Luraghi (2003) Introduzione alla linguistica cognitiva. Roma, Carocci.

• Graffi, Giorgio e Sergio Scalise (2013) Le lingue e il linguaggio: introduzione alla linguistica. Bologna, Il Mulino.

• Lo Duca, M. Giuseppa (2013) Lingua italiana ed educazione linguistica. Roma, Carocci.

• Lombardi Vallauri, Edoardo (2004) “Per la redazione dei testi scientifici”, 19-41. In: Orletti, Franca (a cura di), Scrittura e i nuovi media, Roma, Carocci.

• Palermo, Massimo (2015) Linguistica italiana. Bologna, Il Mulino.

• Simone, Raffaele (2013) Fondamenti di linguistica. McGraw Hill Education.

• Sobrero, A.A. e A. Miglietta (2006) Introduzione alla linguistica italiana. Roma – Bari, Editori Laterza.

Dodatkowo, na platformie Kampus są umieszczane materiały i artykuły, przedstawiające konkretne przykłady zastosowania różnych metodologii oraz różne aspekty pracy językoznawcy.

Wiedza: absolwent zna i rozumie

KW-01 w sposób pogłębiony powiązania językoznawstwa włoskiego z innymi dyscyplinami nauk humanistycznych, w tym przede wszystkim naukami o sztuce, naukami o kulturze i religii;

K_W04 w sposób pogłębiony specyfikę przedmiotową i metodologiczną dyscypliny (praktyczne aspekty pracy językoznawcy);

K_W05 w sposób uporządkowany i pogłębiony zakres metodologii pracy naukowej w stopniu niezbędnym do przygotowania i obrony pracy magisterskiej

Umiejętności: absolwent potrafi

K_U01 przeprowadzić pogłębioną analizę różnych tekstów z zastosowaniem zróżnicowanych metod językoznawstwa;

K_U02 stosować na poziomie rozszerzonym terminologię włoską i teorie właściwe dla dyscypliny (zwłaszcza umiejętności dotyczące metodologii ogólnej językoznawstwa, metodologii szczegółowych oraz terminologię dotyczącą dyskursu akademickiego).;

K_U03 formułować i analizować w pogłębiony sposób problemy badawcze poprzez właściwy dobór źródeł oraz zastosować metody i narzędzia odpowiednie dla językoznawstwa, w szczególności włoskiego;

K_U05 prezentować opinie i argumenty, prowadzić dyskusje specjalistyczne oraz operować szerokim zakresem możliwości wypowiedzi w języku włoskim;

K_U06 czytać ze zrozumieniem różnego rodzaju teksty kultury oraz przeprowadzić ich pogłębioną analizę w języku włoskim;

K_U11 planować i organizować pracę, określać priorytety w realizacji zadań;

Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do

K_K01 zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem problemu;

K_K02 krytycznej oceny własnych działań i umiejętności.

Metody nauczania:

• Wykład interaktywny, polegający na usystematyzowanym przekazywaniu wiedzy lingwistycznej z uwzględnieniem elementów aktywizujących (krótkie ćwiczenia, pytania, dyskusje angażujące osoby studiujące w proces uczenia się).

• Metoda nauczania przez badanie (inquiry-based learning), oparta na aktywnym poszukiwaniu wiedzy lingwistycznej przez osoby studiujące, które samodzielnie lub w grupach formułują pytania badawcze, analizują materiały źródłowe i prowadzą własne badania dotyczące zagadnień lingwistycznych. Badania te służą przygotowaniu projektu zaliczeniowego w formie pracy pisemnej.

Kryteria oceniania:

• Systematyczne uczestnictwo w zajęciach (dozwolone są dwie nieobecności bez usprawiedliwienia. Wszystkie inne wymagają usprawiedliwienia lekarskiego. W przypadku więcej niż dwóch nieobecności, student jest zobowiązany zwrócić się do wykładowcy z prośbą o wyznaczenie formy zaliczenia materiału z zajęć na których był nieobecny. Do zaliczenia semestru wymagany jest udział w minimum 60% zajęć w semestrze).

• Znajomość lektur

• Uczestnictwo w dyskusjach i innych aktywnościach w trakcie zajęć

• Przygotowanie prezentacji na zajęcia

• Poprawność merytoryczna, formalna i metodologiczna projektu zaliczeniowego w formie pracy pisemnej.

Zgodnie z Uchwałą nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 r., korzystanie z narzędzi sztucznej inteligencji w ramach zajęć oraz przygotowywania prac zaliczeniowych i dyplomowych jest dozwolone wyłącznie w sposób uzgodniony z prowadzącą i zgodny z celami przedmiotu. Niezależnie od wykorzystania sztucznej inteligencji, osoby studiujące pozostają odpowiedzialne za treść pracy oraz respektowanie wymogów etyki akademickiej (zgodność z prawem autorskim, rzetelność źródeł).