Komunikacja językowa: konwencje i innowacje

proseminaria

Przedmiot jest przeznaczony dla osób zainteresowanych teorią i praktyką komunikacji językowej, zmianami zachodzącymi w języku włoskim, nowymi formami komunikacji, wpływem świadomości językowej i wiedzy lingwistycznej na rozwijanie własnych kompetencji komunikacyjnych. Pierwsza część kursu dotyczy zagadnień warsztatowych, związanych z pisaniem pracy magisterskiej z językoznawstwa. Druga część poświęcona jest zastosowaniom umiejętności warsztatowych do badań nad szeroko pojętą komunikacją językową, z uwzględnieniem tematów prac magisterskich uczestników proseminarium. W trakcie zajęć będą wykorzystywane pojęcia z kursu Metodologii Badań Językowych oraz z kursu Retoryki.

Proseminarium poświęcone jest relacjom między konwencją a innowacją, trwaniem a zmianą oraz ciągłością i transformacją w komunikacji językowej. Usytuowane na pograniczu językoznawstwa i retoryki, z odwołaniami interdyscyplinarnymi do psychologii, socjologii oraz filozofii języka, koncentruje się na analizie sposobów, w jakie teksty i dyskursy nie tylko odzwierciedlają rzeczywistość społeczną, lecz także uczestniczą w jej współtworzeniu. W przyjętej perspektywie język nie jest traktowany jako neutralne narzędzie opisu świata, lecz jako środek konstruowania znaczeń, negocjowania wartości, wyznaczania granic tego, co uznawane za dopuszczalne, oraz projektowania nowych sposobów rozumienia rzeczywistości społecznej i kulturowej. Proseminarium dostarcza wiedzy o mechanizmach zmian zachodzących na różnych poziomach komunikacji: zmianach zachodzących w samym języku, zmianach dokonywanych za pośrednictwem języka oraz zmianach sposobów mówienia o samej zmianie. Punktem wyjścia są pytania o naturę trwania i zmiany w komunikacji: w jaki sposób kształtują się konwencje językowe i dyskursywne oraz jakie mechanizmy odpowiadają za ich podtrzymywanie, modyfikowanie lub zastępowanie nowymi rozwiązaniami. Przedmiot podejmuje również zagadnienie zmian projektowanych i wywoływanych intencjonalnie, analizując rolę perswazji, wpływu społecznego oraz komunikacji strategicznej w procesach transformacji języka, dyskursu i praktyk społecznych. Szczególna uwaga poświęcona zostanie takim kategoriom, jak konwencja, norma, oczekiwanie społeczne, rama interpretacyjna, perswazja, wpływ społeczny i metadyskurs. Zagadnienia trwałości i zmiany będą omawiane w perspektywie lingwistyki tekstu, analizy gatunkowej, analizy dyskursu, krytycznej analizy dyskursu – także w odniesieniu do indywidualnych zainteresowań uczestników oraz tematyki przygotowywanych przez nich prac magisterskich. Analizowane będą zarówno uniwersalne mechanizmy funkcjonowania języka i perswazji, jak i ich specyficzne realizacje w kulturze włoskiej, obejmujące między innymi debatę publiczną, media, teksty kultury, edukację oraz nauczanie języka włoskiego jako obcego. Dzięki temu uczestnicy będą mogli lepiej zrozumieć zarówno ogólne prawidłowości rządzące komunikacją społeczną, jak i kulturowo uwarunkowane sposoby ich realizacji. Proseminarium stanowi przestrzeń dyskusji nad pracami magisterskimi uczestników, którzy będą prezentować postępy swoich prac. Zajęcia wspierają rozwój kompetencji badawczych związanych z analizą procesów zmiany zachodzących w języku, dyskursie i kulturze, pomagając uczestnikom w formułowaniu problemów badawczych i doborze metod analizy.

Wybrane rozdziały z następujących opracowań:

• Andorno, Cecilia (2003) Linguistica testuale. Roma, Carocci.

• Barone, Linda; Di Sabato, Bruna; Manzolillo, Monica (2021), L’educazione linguistica e letteraria. Un approccio integrato, UTET Università

• Berruto, Gaetano e Massimo Cerruti (2022) La linguistica. Un corso introduttivo. UTET Università.

• De Marco, A. (2010) Sociopragmatica. Roma, Editori Riuniti.

• Ferrari, Angela (2016) Linguistica del testo: principi, fenomeni, strutture. Roma, Carocci.

• Fiorani, E. (2010) Grammatica della comunicazione. Milano, Lupetti.

• Fiorentino, Giuliana (2020) La lingua nella comunicazione. Corso di linguistica generale. Le Monnier Università

• Mantovani, Giuseppe (2008) Analisi del discorso e contesto sociale. Teorie, metodi ed applicazioni. Bologna, Il Mulino.

• Prandi, Michele (2021) Orizzonti della linguistica. Grammatica, tipologia, mutamento. Roma, Carocci.

• Serianni Luca, Della Valle Valeria, Patota Giuseppe (1993) L’italiano. La norma e l’uso della lingua. Analisi e produzione del testo, Milano, Edizioni Archimede

Na platformie Kampus są umieszczane ponadto materiały i artykuły dotyczące omawianych zagadnień.

Wiedza: absolwent zna i rozumie

K_W04 - specyfikę przedmiotową i metodologiczną dyscypliny językoznawstwo, na przykładzie języka włoskiego, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii warsztatowych;

K_W05 - w sposób uporządkowany i pogłębiony zakres tematyczny seminarium (analiza tekstu, analiza gatunków, analiza dyskursu na przykładzie tekstów w języku włoskim);

K_W06 - zasady z zakresu ochrony własności intelektualnej i prawa autorskiego, zwłaszcza w odniesieniu do piśmiennictwa naukowego z dziedziny językoznawstwa.

Umiejętności: absolwent potrafi

K_U02 - stosować na poziomie rozszerzonym terminologię włoską i teorie właściwe dla dyscypliny językoznawstwo w zakresie tematyki proseminarium (analiza tekstu, analiza gatunków, analiza dyskursu);

K_U03 - formułować i analizować problemy badawcze poprzez właściwy dobór źródeł oraz zastosować metody i narzędzia odpowiednie dla dyscypliny (teorie i metody analizy tekstu, analizy gatunków i analizy dyskursu) ;

K_U04 - samodzielnie zdobywać wiedzę (wyszukiwać, oceniać i analizować informacje przy użyciu różnych źródeł), wykorzystywać nowoczesne technologie do pracy naukowej, rozwijać umiejętności badawcze w zakresie dyscypliny językoznawstwo (zwłaszcza w zakresie pisania pracy dyplomowej oraz przygotowywania opracowań na proseminarium);

K_U05 - komunikować się na tematy specjalistyczne w zakresie językoznawstwa, prezentować opinie i argumenty, prowadzić dyskusje w języku włoskim (dyskusje seminaryjne, prezentowanie własnych interpretacji analizowanych tekstów, debaty naukowe);

K_U06 - potrafi czytać ze zrozumieniem teksty specjalistyczne i źródłowe w języku włoskim na tematy językoznawcze (związane z tematyką seminarium oraz własnej pracy magisterskiej), ;

K_U08 - przygotować i redagować prace pisemne, w tym pracę dyplomową w języku włoskim w zakresie językoznawstwa

K_U10 - posługiwać się drugim językiem obcym na poziomie B2+ Europejskiego systemu opisu kształcenia językowego (lektury tekstów, korzystanie z opracowań dotyczących językoznawstwa);

K_U11 - planować i organizować pracę, określać priorytety w realizacji zadań (planowanie pracy własnej w zakresie przygotowywania się do seminarium; planowanie pracy związanej z przygotowaniem pracy magisterskiej).

Kompetencje społeczne: absolwent jest gotów do

K_K01 - zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem problemu (przygotowanie do konsultacji magisterskich);

K_K02 - formułowania krytycznej oceny własnych działań i umiejętności (monitorowanie własnych postępów w zdobywaniu wiedzy specjalistycznej w zakresie tematyki omawianej na seminarium, a także w zakresie wybranej tematyki pracy magisterskiej);

K_K03 - przestrzegania zasad etyki zawodowej, i rozwijania dorobku zawodu (respektowanie zasad etycznych badań lingwistycznych, wzbogacanie dyscypliny o własne badania, podjęte w ramach przygotowywania pracy magisterskiej);

K_K04 - uczestniczenia w życiu kulturalnym, odpowiedzialnego wypełniania zobowiązań społecznych (uczestnictwo w imprezach kulturalnych i spotkaniach z zaproszonymi gośćmi, rozpowszechnianie wiedzy językoznawczej we własnym środowisku)

Metody nauczania:

• Wykład interaktywny, polegający na usystematyzowanym przekazywaniu wiedzy lingwistycznej z uwzględnieniem elementów aktywizujących (krótkie ćwiczenia, pytania, dyskusje angażujące osoby studiujące w proces uczenia się).

• Metoda studium przypadku (case study), polegająca na analizie indywidualnej lub grupowej sytuacji komunikacji językowej.

• Metoda nauczania przez badanie (inquiry-based learning), oparta na aktywnym poszukiwaniu wiedzy lingwistycznej przez osoby studiujące, które samodzielnie lub w grupach formułują pytania badawcze, analizują materiały źródłowe i dokonują merytorycznej interpretacji.

• Przygotowywanie przez studentów prezentacji/referatu

• Ustne odpowiedzi na pytania (jako przygotowanie do egzaminu magisterskiego)

Kryteria oceniania

• Przygotowanie do zajęć: systematyczność uczestnictwa, znajomość lektur, kompetentne uczestnictwo w dyskusjach i udział w wymienionych wyżej aktywnościach w trakcie zajęć.

• Poprawność i wnikliwość samodzielnej analizy różnych form komunikacji językowej

• Poprawność odpowiedzi na pytania (np. w formule przygotowania do egzaminu magisterskiego)

• Poprawność formalna oraz wnikliwość merytoryczna i metodologiczna pierwszej części pracy magisterskiej

Ocena końcowa uwzględnia:

ocenę ciągłą (ocena udziału w dyskusjach, umiejętności analizy tekstu)

ocenę z prezentacji/referatu

ocenę dwóch pierwszych rozdziałów pracy magisterskiej (1. Przegląd stanu badań na wybrany do pracy magisterskiej temat; 2. Przedstawienie założeń teoretyczno-metodologicznych pracy oraz opis korpusu badawczego), wraz z odnośną bibliografią

• Uczestnictwo w zajęciach (dozwolone są dwie nieobecności bez usprawiedliwienia. Wszystkie inne wymagają usprawiedliwienia lekarskiego. . W przypadku więcej niż dwóch nieobecności, student jest zobowiązany zwrócić się do wykładowcy z prośbą o wyznaczenie formy zaliczenia materiału z zajęć na których był nieobecny. Do zaliczenia semestru wymagany jest udział w minimum 60% zajęć w semestrze.

• Osoby uczestniczące w programie Erasmus+ mają obowiązek przed wyjazdem uzgodnić z prowadzącą kwestie dotyczące przygotowywania pracy magisterskiej.

• Osoby, które dostały zgodę na indywidualny tok studiów, mają obowiązek zgłosić się do prowadzącej przedmiot w celu ustalenia sposobu realizacji wszystkich efektów uczenia się przypisanych do przedmiotu.

Zgodnie z Uchwałą nr 98 Uniwersyteckiej Rady ds. Kształcenia z dnia 8 grudnia 2023 r., korzystanie z narzędzi sztucznej inteligencji w ramach zajęć oraz przygotowywania prac zaliczeniowych i dyplomowych jest dozwolone wyłącznie w sposób uzgodniony z prowadzącą i zgodny z celami przedmiotu. Niezależnie od wykorzystania sztucznej inteligencji, osoby studiujące pozostają odpowiedzialne za treść pracy oraz respektowanie wymogów etyki akademickiej (zgodność z prawem autorskim, rzetelność źródeł).