Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

ADI: Badanie struktury społecznej – zagadnienia, pomiar, metody analizy

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3502-FAKL443 Kod Erasmus / ISCED: 14.2 / (0314) Socjologia i kulturoznawstwo
Nazwa przedmiotu: ADI: Badanie struktury społecznej – zagadnienia, pomiar, metody analizy
Jednostka: Instytut Socjologii
Grupy: Fak. warsztaty 30 h (semestr letni)
Punkty ECTS i inne: (brak)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne

Założenia (opisowo):

Ukończenie kursu statystyki.

Znajomość elementarnych pojęć związanych z analizą struktury społecznej oraz znajomość podstaw statystyki.



Skrócony opis:

Zajęcia poświęcone będą wybranym zagadnieniom związanym z badaniami nad strukturą społeczną. Zaprezentowane zostaną kwestie pomiaru pozycji społecznej, również w kontekście porównawczych badań międzykrajowych. Omówione zostaną takie zagadnienia jak, ruchliwość międzypokoleniowa i wewnątrzpokoleniowa, wzory zawierania małżeństw, nierówności społeczne. Przedstawione zostaną metody statystycznej analizy tych zjawisk. Zarówno kwestie pomiaru jak i analizy statystycznej omawiane będą w kontekście teorii socjologicznych związanych ze stratyfikacją. Zaczerpnięte z literatury przykłady analiz empirycznych wskazywać będą, w jaki sposób pytania badawcze przyczyniły się do rozwoju metod pomiaru i analizy statystycznej.

Pełny opis:

Zajęcia poświęcone będą wybranym zagadnieniom związanym z badaniami nad strukturą społeczną, pomiarem i analizą statystyczną tych zagadnień. Na zajęciach prezentowane będą wyniki analiz empirycznych, zarówno własnych, jak i zaczerpniętych z literatury. Ich celem będzie pokazanie, w jaki sposób pytania badawcze dotyczące stratyfikacji przyczyniły się do rozwoju metod pomiaru i analizy statystycznej.

W pierwszej kolejności przedstawione zostaną standardowe wskaźniki pozycji społeczno-zawodowej. Przedstawiona zostanie zarówno stosowana od kilkudziesięciu lat w Polsce, wielokrotnie aktualizowana, Społeczna Klasyfikacja Zawodów, jak również międzynarodowa klasyfikacja EGP, odwołująca się do dorobku Maxa Webera. Omówione zostaną: konstrukcja tych wskaźników, ich zalety i ograniczenia, jak również praktyczne wskazówki dotyczące ich stosowania. Poza klasyfikacjami przedstawione zostaną skale zawodowe zarówno stosowane międzynarodowo skale prestiżu i statusu społeczno-ekonomicznego, jak też polskie skale opisujące rozmaite wymiary pozycji zawodowej (skale złożoności pracy, wymogów kwalifikacyjnych, wynagrodzenia materialnego, prestiżu). Również w tym przypadku omówione zostaną kwestie trafności wybranych skal. m. in. przedyskutowana zostanie kwestia porównywalności skal dla kobiet i mężczyzn, bądź też ich ekwiwalentności w różnych krajach.

Podjęta zostanie również kwestia wykorzystania informacji o poziomie wykształcenia badanych osób w analizach, ze szczególnym uwzględnieniem porównań międzykrajowych, omówione zostaną ograniczenia klasyfikacji ISCED.

Dalsza część zajęć poświęconą zostanie kwestii ruchliwości społecznej, w szczególności ruchliwości międzypokoleniowej (gdy przykładowo porównuje się pozycję społeczno-zawodową lub wykształcenie ojca i syna lub alternatywnie matki i córki) jak również ruchliwości wewnątrz-pokoleniowej (gdy porównuje się pozycję badanej osoby na różnych etapach jej kariery zawodowej). Omówione zostaną podstawowe pojęcia, takie jak ruchliwość absolutna, strukturalna czy ruchliwość względna jako wskaźnik otwartości struktury społecznej, ponadto kwestie pomiaru tych zjawisk. Obok najbardziej rozpowszechnionej metody analizy ruchliwości – modeli logarytmiczno-liniowych - przedstawione zostaną również inne metody statystyczne (przykładowo: korelacja kanoniczna, różne mierniki dziedziczenia pozycji). Na zajęciach przedstawione zostaną przykłady tablic ruchliwości analizowane przez różnych badaczy za pomocą różnych metod. Na tych przykładach omówiona zostanie specyfika odmiennych podejść.

Podobnie omówione zostaną wzory zawierania małżeństw pod kątem zbieżności/rozbieżności pozycji społecznej małżonków. Zjawisko to zwykło się analizować za pomocą podobnych metod jak tablice ruchliwości. Warto jednak zwrócić uwagę na szereg różnic pomiędzy tymi zjawiskami, które z kolei powodują odmienności w interpretacji rozmaitych wskaźników statystycznych i adekwatności ich stosowania.

Kolejnym zagadnieniem będzie kwestia pomiaru nierówności społecznych, przykładowo nierówności związanych z dochodem. Przedstawione zostaną miary koncentracji (m. in. współczynnik Giniego i współczynnik Theila) opisujące szczególny aspekt nierówności.

W odniesieniu do wyżej wymienionych zagadnień omówiona zostanie kwestia uzyskanego materiału empirycznego umożliwiającego ich analizę, m. in. wykorzystanie danych istniejących (w tym urzędowych) bądź adekwatnego formułowania odpowiednich pytań w kwestionariuszu. Ponadto, prezentowane będą wskazówki dotyczące analizy danych dotyczących struktury społecznej w pakietach statystycznych

Zakłada się, że student będzie dodatkowo musiał poświęcić około 2 godzin tygodniowo na pracę samodzielną, by przygotowywać się do kolejnych zajęć i powtórzyć (przyswoić) materiał omówiony wcześniej na zajęciach. Dodatkowo, kilka godzin (w przybliżeniu 6) będzie potrzebnych samodzielnego wykonania domowej pracy pisemnej. Należy założyć przeznaczenie dodatkowego czasu na przygotowanie do testu i egzaminu końcowego. Powyższe wskazania są jedynie orientacyjne, faktyczny czas zależeć będzie m. in. od wiedzy i umiejętności studenta na początku kursu.

Literatura:

(dokładne zalecenia dotyczące fragmentów wymaganych obowiązkowo z poniższych pozycji będą ustalane w trakcie zajęc i zależeć będą od stopnia zawansowania uczetników kursu)

Domański H. (red.) (2007). Struktura społeczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Domański H. i Przybysz D. (2003). Analiza przydatności schematu EGP jako wskaźnika pozycji społecznej. “Ask, Społeczeństwo, Badania, Metody”. Nr 12: 85-116.

Domański H., (2007). O ruchliwości społecznej w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.

Domański H., Karpiński Z., Pokropek A. Przybysz D., Sawiński Z. Słomczyński K.M. i Trzciński R. (2012). Metodologia badań nad stratyfikacją społeczną. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Domański H., Przybysz D. (2007). Homogamia małżeńska a hierarchie społeczne. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.

Domański H., Sawiński Z., Słomczyński K.M (2007). Nowa klasyfikacja i skale zawodów. Socjologiczne wskaźniki pozycji społecznej w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.

Lissowski G., Haman J., Jasiński M. (2008). Podstawy statystyki dla socjologów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Efekty uczenia się:

W odniesieniu do wiedzy zakłada się, że student po ukończeniu kursu powinien:

-Znać i rozumieć podstawowe pojęcia dotyczące stratyfikacji społecznej. (K_W01)

-Mieć świadomość istnienia sporów teoretycznych i metodologicznych w odniesieniu do pomiaru zjawisk związanych ze stratyfikacją społeczną. (K_W03)

-Być świadomy znaczenia refleksyjnego i krytycznego podejścia do wyników badań dotyczących struktury społecznej, rozpoznać ewentualne ograniczenia zastosowanych metod zbierania danych i zastosowanych metod analizy. (K_W14)

-Wiedzieć w jaki sposób zaplanować badanie ilościowe, jakie pytania powinny znaleźć się w kwestionariuszu by móc na ich podstawie skonstruować wskaźniki pozycji społecznej, analizować takie zjawiska jak ruchliwość społeczna, wzory zawierania małżeństw czy nierówności społeczne. (K_W15)

-Mieć wiedzę na temat metod analizy statystycznej wybranych zagadnień związanych z badaniami nad strukturą społeczną. (K_W16)

W odniesieniu do umiejętności zakłada się, że student po ukończeniu kursu powinien:

-Potrafić samodzielnie formułować i weryfikować hipotezy dotyczące ruchliwości społecznej i innych zagadnień omawianych w czasie kursu (K_U05)

-Potrafić zinterpretować wybrane zjawiska dotyczące struktury społecznej przy użyciu metod i mierników statystycznych (K_U11)

-Potrafić umieć wykonać obliczenia w pakiecie statystycznym w odniesieniu do analizowanego zagadnienia związanego ze strukturę społeczną, skonstruować zmienne opisujące pozycję społeczną badanej jednostki (K_U12)

Metody i kryteria oceniania:

1. Ocena ciągła (bieżące przygotowanie do zajęć i aktywność)

2. Egzamin pisemny

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.