Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Zasady sprawiedliwości. Teorie i badania empiryczne (TABS)

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3502-FAKL448 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Zasady sprawiedliwości. Teorie i badania empiryczne (TABS)
Jednostka: Instytut Socjologii
Grupy: Fak. seminaria 30 h (semestr letni)
Punkty ECTS i inne: (brak)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: (brak danych)
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne

Założenia (opisowo):

Brak formalnych wymagań wstępnych.

Pierwszeństwo przyjęcia mają uczestnicy ścieżek: „Socjologia polityki, państwa i życia publicznego” i „Metody badań społecznych i rynkowych” oraz studenci drugiego roku studiów magisterskich.

Pożądana jest dobra bierna znajomość języka angielskiego.




Skrócony opis:

Celem seminarium będzie przedstawienie:

• sposobów formułowania teorii sprawiedliwego podziału dóbr i weryfikowania ich w badaniach empirycznych,

• społecznego postrzegania czynników wyznaczających decyzje o sposobie podziału dóbr i psychospołecznych konsekwencji tych decyzji.

Dla porównania, oprócz teorii i badań socjologicznych, zostanie pokazane, jak te same zagadnienia są analizowane w innych naukach społecznych: ekonomii i psychologii.

Pełny opis:

Problematyka sprawiedliwego podziału dóbr jest niezmiernie obszerna. Zagadnienia omawiane na seminarium będą koncentrowały się wokół zasad sprawiedliwego podziału dóbr, które są formułowane w teoriach społecznych, oraz na sposobach podziału stosowanych w rzeczywistości i ich społecznej ocenie.

W teoriach społecznych sformułowano bardzo wiele zasad sprawied-liwości. Sprawdzimy na podstawie wyników badań empirycznych (głównie eksperymentalnych), które z tych zasad są zgodne ze sposobem oceny podziałów dóbr przez ludzi.

W socjologii, a także w psychologii, badacze koncentrują swoją uwagę na sposobach podziału dóbr stosowanych w praktyce, a w szczególności na badaniu opinii ludzi na temat tego, jak jest oraz tego, jak ich zdaniem być powinno. Przedmiotem ich zainteresowania są głownie zasady egalitarne i proporcjonalne. Większość badań socjologicznych dotyczących sprawiedliwości to badania postaw wobec zróżnicowania płac i postulatów dotyczących słusznej płacy. Badane są czynniki od których zależą decyzje o sposobie podziału dóbr oraz psychospołeczne konsekwencje tych decyzji. Pojęcie sprawiedliwości jest jednak dla socjologów kwestią dotyczącą nie tylko zróżnicowania płac, lecz wszystkich sfer życia społecznego, a więc takich spraw jak dostęp do dóbr publicznych (kształcenia, usług medycznych itp.), ocen sprawiedliwości zachodzących zmian społecznych (kto zyskuje, a kto traci na tych zmianach) i innych. Zapewnienie poczucia sprawiedliwości jest niezbędnym czynnikiem legitymizacji każdego systemu społecznego.

Literatura:

Literatura podstawowa:

Książki:

Cichomski, B., Kozek, W., Morawski, P., Morawski, W., Sprawiedliwość społeczna. Polska lat dziewięćdziesiątych, 2001.

Lis¬sow¬ski, G., Zasady sprawiedliwego podziału dóbr, 2008.

Miller, D. Principles of Social Justice. 2003.

Sołtan, K. The Causal Theory of Justice. 1987.

Artykuły:

Bolton, G.E. Bargaining and dilemma games: from laboratory data towards theoretical synthesis. “Experimental Economics” 1, 1998.

Bolton, G., Ockenfels, A., ERC: a theory of equity, reciprocity, and competition, “American Economic Review” 90, 2000.

Cherness, G., Rabin, M. Understanding social preferences with simple tests. “The Quarterly Journal of Economics”, 111, No 2, 2002.

Cook, K. S., Hegtvedt K.A., Distributive Justice, Equity, and Equality. “Annual Review of Sociology” 9, 1983.

Czarnik, Sz., Gry eksperymentalne i manowce racjonalistycznego egoizmu, ”Decyzje” Nr 8, 2007.

Czwartosz, Z., Współzależność społeczna w świetle psychologicznych koncepcji sprawiedliwości, w: Grzelak, J.Ł., (red.), Problemy współzależności społecznej. 1989.

Daruvala, D. Would The Right Social Preference Model Please Stand Up!. “Journal of Economic Behavior & Organization” 73, No 2, 2010.

Dawes, R.M., van de Kragt, A.J.C., Orbell, J.M. Cooperation for the benefit of Us – Not Me, or My Consience. W: J.J. Mansbridge (red.), Beyond Self-Interest. 1990.

Domański, H. Oceny „sprawiedliwych” dochodów w 13 krajach. „Studia Socjologiczne” Nr 2, 1996.

Domański, H. Merytokratyczna dystrybucja i zmiana mobilności: Polska i kraje Europu Środkowo-Wschodniej. W: A. Siciński (red.), Do i od socjalizmu. Dwa przełomy w ciągu półwiecza w Polsce. 1998.

Domański, H., Sawiński, Z. Sprawiedliwe nierówności zarobków. „Studia Socjologiczne” Nr 3, 2012.

Egelmann, D., Strobel, M. Inequality aversion, efficiency, and maximin preferences in simple distribution experiments. “American Economic Review” 94, No 4, 2004.

Elster, J., The empirical study of justice, W: D. Miller,M. Walzer (red.) Pluralism, Justice, and Equality. 1995.

Faravelli, M. Looking for agreement: an experiment on distributive justice. Working Paper 2005.

Fehr, E., Schmidt, K.M., A theory of fairness, competition and cooperation. “The Quarterly Journal of Economics” 114, 1999.

Fehr, E., Gachter, S. Cooperation and punishment in public goods experiments. “American Economic Review” 90, No 4, 2000.

Henrich, J., Boyd, R., Bowles, S., Camerer, C., Fehr, E., Gintis., H., McElreath, R. In search of homo economicus: behavioral experiments in 15 small-scale societies. “American Economic Review” 91, No 2, 2001.

Horisch, H. Is the veil of ignorance only the concept about risk? An experiment. “Journal of Public Economics” 94, No 11, 2010.

Jasso, G. On the justice and earnings: a new specification of justice evaluation function. ”American Journal of Sociology” 83, 1978.

Jasso, G. A new theory of distributive justice. “American Sociological Review” 45, 1980.

Jasso, G. Theoretical unification in justice and beyond. IZA DP No. 2641, 2007.

Kosior, A., Modele nieegoistycznych preferencji: wprowadzenie i najnowsze badania, „Decyzje” Nr 9, 2008.

Krauze, T., Słomczyński, K.M. How far to meritocracy? Empirical tests of a controversial thesis. “Social Forces” 63, 1985.

Krupka, E., Weber, R. Why does dictator game sharing vary? Eliciting social norm in the laboratory. “Journal of the European Economic Association” 2012.

Levine, D.K. Modeling altruism and spitefulness in experiments. “Review of Economic Dynamics” 1, No 3, 1998.

Lissowski, G., Oceny podziałów dóbr: zasady sprawiedliwości a poczucie sprawiedliwości ludzi, „Studia Socjologiczne” Nr 1-2, 1993.

Lissowski, G., Zasady sprawiedliwości dystrybutywnej: nowe zasady oceny sprawiedliwości, „Studia Socjologiczne” Nr 1-2, 2000 (oraz Nr 1, 2011).

Lissowski, G., Pohoski, M. Oceny dochodów, słuszna płaca i prestiż zawodów. „Kultura i Społeczeństwo”, 31, Nr 4, 1987.

Lissowski G., Swistak P., Choosing the best social order. New principles of justice and normative dimensions of choice, “American Political Science Review” vol. 89, 1975, tłumaczenie w: “Studia Socjologiczne” Nr 1, 1998.

Lissowski, G., Tyszka, T., Okrasa, W., Principles of distributive justice. Experiments in Poland and America, “Journal of Conflict Resolution” 35, 1991, tłumaczenie w “Praksologia” Nr 3-4, 1992.

Malouf, M.W.K., Roth, A.E. Disagreement in bargaining. An experimental study. “Journal of Conflict Resolution” 25, No 2, 1981.

McCoy, S.K., Major, B. Priming meritocracy and the psychological justification of inequality. “Journal of Experimental Social Psychology” 43, 2007.

Michelbach, Ph.A., Scott, J.T., Matland, R.E., Bornstein, B.H. Doing Rawls Justice: An Experimental Study of Income Distribution Norms „American Journal of Political Science” 47, No 3, 2003.

Mitchell, G., Tetlock, Ph.E. Mellers, B.A., Ordonez, L.D. Judgments of Social Justice: Compromises Between Equality and Efficiency. “Journal of Personality and Social Psychology” 65, No 4, 1993.

Scott, J.T., Matland, R.E., Michelbach, Ph.A., Bornstein, B.H. Just Deserts: An Experimental Study of Distributive Justice Norms. “American Journal of Political Science” 45, No 4, 2001.

Słomczyński, K.M. „Merytokratyzm” a efektywność alokacyjna i dystrybucyjna w Polsce w latach 1965-1995. W: A. Siciński (red.), Do i od socjalizmu. Dwa przełomy w ciągu półwiecza w Polsce. 1998.

Sołtan, K. Empirical studies of distributional justice. “Ethics” 92, No 4, 1982.

Yaari, M.E., Bar-Hillel, M., On dividing justly, “Social Choice and Welfare” Nr 1, 1984.

Literatura uzupełniająca

Książki:

Cohen, R.L., Justice. Views from the Social Sciences, 1986.

Frohlich, N., Oppenheimer, J.A., Eavy, C.L., Choosing Justice: An Experimental Approach to Ethical Theory, 1992.

Gaertner W., Empirical Social Choice, 2007.

Lerner, M.J., Clayton, S. Justice and Self-Interest. Two Fundamental Motives, 2011.

Mellers, B.A., Baron J., Psychological Perspectives on Justice, l993.

Törnblom K., Vermunt R., Distributive Justice and Procedural Justice, 2007.

Zaborowski, Z., Psychospołeczne problemy sprawiedliwości i równości, 1986.

Efekty uczenia się:

W odniesieniu do wiedzy zakłada się, że student po ukończeniu seminarium powinien:

• znać sposoby formułowania zasad sprawiedliwego podziału w najważniejszych teoriach społecznych,

• mieć świadomość podstawowych kontrowersji teoretycznych dotyczących sprawiedliwego podziału dóbr,

• posiadać wiedzę o zgodności różnych zasad podziału dóbr z poczuciem sprawiedliwości ludzi,

• znać najważniejsze badania socjologiczne dotyczące problematyki sprawiedliwości w Polsce i w innych krajach,

• umieć ocenić zmiany w zakresie społecznego postrzegania sprawiedliwości, jakie nastąpiły w Polsce w okresie ostatnich kilkudziesięciu lat.

W odniesieniu do umiejętności zakłada się, że student po ukończeniu seminarium powinien:

• umieć krytycznie ocenić wyniki badań empirycznych na temat sprawiedliwego podziału dóbr,

• samodzielnie formułować i weryfikować hipotezy dotyczące sprawiedliwości dystrybutywnej na podstawie danych empirycznych,

• wskazać czynniki sprzyjające zróżnicowaniu płac i dostępu do innych dóbr oraz ich znaczenie dla społecznego postrzegania sprawiedliwości dystrybutywnej.

Metody i kryteria oceniania:

Podstawą zaliczenia i oceny będą:

1. aktywny udział w seminarium,

2. regularne czytanie lektur,

3. przedstawianie prezentacji w czasie seminarium,

4. napisanie eseju.

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.