Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

CPS: Religia i kościół w czasach gwałtownej zmiany

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3502-FAKL483 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: CPS: Religia i kościół w czasach gwałtownej zmiany
Jednostka: Instytut Socjologii
Grupy: Fak. wykłady 30 h (semestr zimowy)
Punkty ECTS i inne: (brak)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: (brak danych)
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne

Założenia (opisowo):

Zakłada się:

wiedzę na poziomie licencjatu z nauk społecznych,

zainteresowanie problematyką,

bierną znajomość języka angielskiego.


Skrócony opis:

Wykład obejmuje:

po pierwsze, podstawową problematykę socjologii religii: rozumienie religii i jej roli w społeczeństwie, rozumienie organizacyjnych form życia religijnego: kościoła, sekty i innych. Ukazane zostaną związki religijności z wybranymi sferami życia społecznego.

Po drugie, zapoznanie się z koncepcjami sekularyzacji i debatami na ich temat.

Po trzecie, zapoznanie się z różnorodnymi nowymi zjawiskami religijnymi: ruchami religijnymi, fundamentalizmem religijnym, duchowością, globalizacją, religią w sieci.

Po czwarte, problematykę relacji Kościół(y) a państwo. Analizy obejmą USA, wybrane kraje europejskie i Polskę.

Pełny opis:

Wykład obejmuje:

po pierwsze, podstawową problematykę socjologii religii. Zawiera (1-2) wprowadzenie podstawowych pojęć socjologii religii: religii i jej roli w społeczeństwie, kościoła, sekty i innych organizacyjnych form życia religijnego. Szerzej omówione zostaną teoretyczne stanowiska E. Durkheima i M. Webera. (3) Ukazane zostaną związki religijności z wybranymi sferami życia społecznego (gospodarka, etyka, polityka).

Po drugie, (4-6) zapoznanie się z różnymi koncepcjami sekularyzacji, debatami na ich temat, krytykami, ale i obrońcami koncepcji sekularyzacji. Przeanalizowane zostaną teoretyczne stanowiska jej twórców (Th. Luckmanna, B. Wilsona, P. Bergera, R. Bellaha i D. Martina), a następnie jej krytyków (przede wszystkim J. Casanova) i obrońców (przede wszystkim S. Bruce). Zaprezentowane zostaną także empiryczne badania nad sekularyzacją (m.in.: P. Norris i R. Ingleharta).

Po trzecie, omówione zostaną (7-8) różnorodne nowe zjawiska religijne: ruchy religijne, fundamentalizm religijny, duchowość (jako alternatywa dla religijności?), globalizacja religii, religia w sieci.

Na tym tle analizowane będą, po czwarte, (9-11) relacje państwo-Kościół. Problematyka stosunków między Kościołem(ami) a państwem wciąż wzbudza emocje i kontrowersje. Przeanalizowane zostaną relacje państwo-Kościół w USA, w wybranych krajach europejskich i przede wszystkim w Polsce. Przedstawione zostaną uwarunkowania historyczne tych stosunków, związki tożsamości narodowej i religijnej, polityka komunistycznych władz wobec religii i Kościoła(łów). Wyróżnione zostaną modele stosunków między państwem a religijnością i Kościołem(ami): ateizm państw komunistycznych, rozdział państwa i Kościoła(łów), „model niemiecki”, kościół popierany, kościół państwowy, teokracja. Przedstawione zostaną także inne sposoby porządkowania (typologie) relacji między Kościołem(ami) a państwem.

Po piąte, (12-14) przypadek Polski. „Problematyka polska” rozważana będzie zarówno z teoretycznego, jak i z badawczego punktu widzenia, tak w perspektywie historycznej, jak i porównawczej. Przedstawione zostaną historyczne uwarunkowania religii i religijności oraz pozycji Kościoła w Polsce, związki tożsamości narodowej i religijnej, polityka komunistycznych władz wobec religii i Kościoła. Omówione zostaną także uwarunkowania społeczne i przemiany religijności społeczeństwa polskiego.

Przedyskutowane zostaną wybrane kwestie szczegółowe: (15) nauczanie religii w szkołach, aborcja, konkordat, religia a polityka.

Literatura:

▪E. Durkheim, Elementarne formy życia religijnego. W: F. Adamski (red.), Socjologia religii. Wybór tekstów. Kraków: Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy 1983 [dalej: Wybór]

▪C. Geertz, Religia jako system kulturowy. W: W. Piwowarski (red.), Socjologia religii. Antologia tekstów. Kraków: Zakład Wydawniczy NOMOS 1998 [dalej: Antologia]

▪Th. Luckmann, Teorie religii a zmiana społeczna. W: Antologia

▪W. Piwowarski, Socjologiczna definicja religii oraz

Operacjonalizacja pojęcia religijność. W: W. Piwowarski, Socjologia religii. Lublin: KUL 1996 [dalej: Socjologia religii]

▪E. Troeltsch, Kościół a sekta. W: Wybór

▪B. Wilson, Typologia sekt. Ujęcie dynamiczne i porównawcze. W: Antologia

▪W. Piwowarski, Typy organizacji religijnych religii. W: Socjologia religii

▪M. Weber, Asceza i duch kapitalizmu. W: Max Weber. Szkice z socjologii religii. Warszawa: Książka i Wiedza 1983

▪S. Eisenstadt, Teza o etyce protestanckiej. W: Antologia

▪P. Berger, Sekularyzacja a problem wiarygodności religii. W: F. Adamski (red.), Wybór

▪M. Grabowska, Sekularyzacja. W: Encyklopedia socjologii. T. 4. Oficyna Naukowa, Warszawa 2002

▪D. Martin, On Secularization. Ashgate Publishing Limited 2005.

▪D. Martin, The Future of Christianity. Ashgate Publishing Limited 2011.

▪P. Norris, R. Inglehart, Sacred and Secular. Religion and Politics Worldwide. Cambridge University Press 2004

▪Barker E., Nowe ruchy religijne. Tłumaczył T. Kunz. Kraków: NOMOS 1997

▪Doktór T., Innowacje religijne: ruchy, uczestnicy, reakcje społeczne. Olsztyn: Mantys 2002

▪Libiszowska-Żółtkowska M., Nowe ruchy religijne w zwierciadle Socjologii. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej 2001

▪J. Casanowa, Religie publiczne w nowoczesnym świecie. Tłumaczył T. Kunz. Kraków: NOMOS 2005

▪P. Beyer, Religia i globalizacja. Tłumaczył T. Kunz. Kraków: NOMOS 2005

P. Siuda, rfeligia a internet. Warszawa: WAiP 2010.

▪S. Ramet, Phases in Communist Religious Policy. W: Nihil Obstat. Religion, Politics, and Social Change in East-Central Europe and Russia. Durham & London: Duke University Press 1998 [dalej: Nihil Obstat]

▪B. Cywiński, Ogniem próbowane. Tom 1. Korzenie tożsamości. Rzym: Papieski Instytut Studiów Kościelnych 1982

▪B. Cywiński, Ogniem próbowane. Tom 2. „... i was prześladować będą”. Rzym: Papieski Instytut Studiów Kościelnych 1982

▪S. Ramet (ed.), Eastern Europe. Politics, Culture, and Society since 1939. Bloomington and Idianapolis: Indiana University Press 1998

▪B. Neuberger, Religion and State in Europe and Israel. W: R. Hazan and M. Maor (eds), Parties, Elections and Cleavages. Israel in Comparative and Theoretical Perspective. London, Portland OR: Frank Cass 2000, s. 65-84

▪ks. P. Mazurkiewicz (red.), Kościół katolicki w przededniu wejścia do UE. Warszawa: Instytut Spraw Publicznych 2003

▪J. Gowin, Kościół po komunizmie. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK, Fundacja im. Stefana Batorego 1995

Uwaga: literatura może ulec niewielkim zmianom.

Efekty uczenia się:

Student:

▪ zna i rozumie podstawowe pojęcia socjologii religii;

▪ ma świadomość zróżnicowania stanowisk teoretycznych i metodologicznych we współczesnej socjologii religii, jest refleksyjny i krytyczny wobec różnych stanowisk;

▪ posiada pogłębioną wiedzę na temat

- religii i religijności oraz jej społecznych uwarunkowań i społecznych skutków;

- koncepcji sekularyzacji;

- procesów leżących u podstaw stabilności i zmiany religijności;

▪ posiada wiedzę na temat

- najważniejszych międzynarodowych i krajowych badań socjologicznych odnoszących się do socjologii religii;

▪ potrafi dokonać krytycznej analizy zjawisk religijnych i związanych z nimi wydarzeń i procesów, zwłaszcza dotyczących współczesnego społeczeństwa polskiego

Metody i kryteria oceniania:

Egzamin pisemny, uczestniczenie w wykładzie

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.