Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

WAR BAD: Miejsca pamięci w przestrzeni miejskiej Warszawy

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3502-FAKL513 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: WAR BAD: Miejsca pamięci w przestrzeni miejskiej Warszawy
Jednostka: Instytut Socjologii
Grupy: Fak. warsztaty 30 h (semestr zimowy)
Punkty ECTS i inne: (brak)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: (brak danych)
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne

Skrócony opis:

W trakcie warsztatów będziemy zajmować się badaniami sposobów upamiętnienia wydarzeń II wojny światowej i okresu komunistycznego widocznymi w przestrzeni miejskiej Warszawy. Skupimy się przede wszystkim na religijnym aspekcie upamiętniania tych wydarzeń oraz spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, czy miejsca pamięci tworzą także lokalne środowiska pamięci – czy są ważnymi miejscami dla społeczności lokalnych, czy powstały w wyniku oddolnych działań społecznych czy też są efektem działalności instytucji państwa na szczeblu centralnym i miejskim.

Do przeprowadzenia badań zostaną wykorzystane różne metody jakościowych badań socjologicznych: obserwacja, wywiad oraz analizy: treści i materiałów wizualnych. Sporządzona zostanie mapa miejsc pamięci wydarzeń z czasów II wojny światowej i okresu komunistycznego w Warszawie (wraz z dokumentacją fotograficzną).

Pełny opis:

W trakcie warsztatów będziemy zajmować się badaniami sposobów upamiętnienia wydarzeń II wojny światowej i okresu komunistycznego widocznymi w przestrzeni miejskiej Warszawy. Skupimy się przede wszystkim na religijnym aspekcie upamiętniania tych wydarzeń oraz spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, czy miejsca pamięci tworzą także lokalne środowiska pamięci – czy są ważnymi miejscami dla społeczności lokalnych, czy powstały w wyniku oddolnych działań społecznych czy też są efektem działalności instytucji państwa na szczeblu centralnym i miejskim.

Wbrew wcześniejszym przypuszczeniom, religia nie wycofuje się z życia społecznego, ulega jedynie znaczącym przekształceniom przybierając formę pierwiastka religijnego obecnego we wszystkich sferach życia społecznego, religii publicznej, czy też stając się pamięcią (Hervieu-Léger). Ten ostatni aspekt wydaje się szczególnie ważny w kontekście krajów Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polski, a prowadzone badania empiryczne wyraźnie wskazują, że religia nie przybiera tutaj formy pierwiastka religijnego obecnego w różnych sferach życia społecznego, jak ma to miejsce na Zachodzie, ale wręcz odwrotnie, staje się prawdziwą pamięcią, a nawet prowadzi do zjawiska sakralizacji etnosu. Co więcej, prowadzone badania pokazują, że nawet jeśli instytucje kościelne mają coraz mniejszy wpływ na całość życia społecznego, to ich interpretacje przeszłości mają znaczący wpływ na transformację tożsamości mieszkańców państw Europy Środkowo-Wschodniej. Coraz częściej pokazuje się również, że wątki religijne są szczególnie chętnie wykorzystywane do interpretowania komunistycznej przeszłości i okresu drugiej wojny światowej.

Badanie religijnego wymiaru pamięci, którego współczesne ożywienie jest odpowiedzią na XX-wieczne doświadczenie wojny i represji reżimów komunistycznych wymaga podejścia socjologiczno-historycznego. W ramach zajęć zostaną przeprowadzone badania terenowe z zastosowaniem etnograficznego warsztatu pracy. Do przeprowadzenia badań zostaną wykorzystane różne metody jakościowych badań socjologicznych: obserwacja, wywiad oraz analizy: treści i materiałów wizualnych. Sporządzona zostanie mapa miejsc pamięci wydarzeń z czasów II wojny światowej i okresu komunistycznego w Warszawie (wraz z dokumentacją fotograficzną). Prowadzone będą także wywiady z osobami, które angażowały się w powstanie tych miejsc pamięci oraz zajmują się nimi do dziś, a także z przedstawicielami lokalnych społeczności, które mieszkają wokół tych miejsc.

Literatura:

Banks M., Materiały wizualne w badaniach jakościowych, PWN, Warszawa 2009, Bogumił Z., J. Wawrzyniak, Narracje zniszczenia: Trauma wojenna w muzeach miejskich Petersburga, Warszawy i Drezna, „Kultura i Społeczeństwo”, nr 4, 2010, s. 3-21, Borowik I., Odbudowanie pamięci. Przemiany religijne w Środkowo-Wschodniej Europie po upadku komunizmu, Nomos, Kraków 2000, M. Kowalewski, A. M. Królikowska, Miasto i sacrum, Nomos, Kraków 2011, Hervieu-Léger D., Religia jako pamięć, Nomos, Kraków 2007.

Efekty uczenia się:

W trakcie zajęć student uzyskuje wiedzę o badaniu wizji świata społecznego, jaką mają ludzie oraz o badaniu problemów dotyczących społecznych relacji z przeszłością, procesów upamiętnienia i powiązania ich z tożsamością narodową, lokalna i religijną. Uzyskuje ponadto umiejętność poszukiwania źródeł, przedstawiania własnych pomysłów badawczych i dyskutowania ich z innymi, a także prowadzenia wywiadów socjologicznych w różnych środowiskach społecznych oraz analizowania ich treści. Posiada także umiejętność analizowania zebranych przez siebie materiałów wizualnych i zna ograniczenia tych metod w interpretowaniu świata społecznego.

K_W14 wie jak zaplanować i zrealizować złożone ilościowe i jakościowe badania empiryczne; ma świadomość konsekwencji metodologicznych wyborów

K_W18 posiada pogłębioną wiedzę o wybranych instytucjach i organizacjach odpowiedzialnych za transmisję norm i reguł w społeczeństwie

K_U03 potrafi dokonać krytycznej analizy zjawisk i procesów społecznych, zwłaszcza dotyczących współczesnego społeczeństwa polskiego

K_U09 potrafi dobrać i zastosować odpowiednie (włącznie z zaawansowanymi) metody i techniki badawcze w celu przeprowadzenia analizy konkretnego problemu społecznego

Metody i kryteria oceniania:

Aktywny udział w procesie badawczym (przygotowanie scenariusza wywiadu, przeprowadzenie wywiadów, transkrypcja wywiadów, sporządzenie dokumentacji fotograficznej) – 50% oceny końcowej, raport (analiza i interpretacja danych uzyskanych w trakcie badań) – 50% oceny końcowej

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.