Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

WAR BAD: Muzeum-rzecz-wspólnota

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3502-FAKL515 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: WAR BAD: Muzeum-rzecz-wspólnota
Jednostka: Instytut Socjologii
Grupy: Fak. warsztaty 30 h (semestr zimowy)
Punkty ECTS i inne: (brak)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: (brak danych)
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne

Założenia (opisowo):

Zakłada się wiedzę na poziomie licencjatu oraz zainteresowania tematyką warsztatu.

Skrócony opis:

Przedmiotem warsztatu są indywidualne projekty badawcze skoncentrowane na a) analizie statusu i b) doświadczania przedmiotu (dzieła sztuki, obiektu) w środowisku muzeum. Przy czym muzeum nie jest traktowane jako „miejsce pamięci” w socjologii pamięci, ale miejsce, które przekształca gromadzone przedmioty i decyduje o ich potencjale znaczeniowym. Teoretycznym punktem wyjścia są analizy Martina Heideggera zmierzające do odpowiedzi na pytanie, a) „czym jest rzecz” w odróżnieniu od przedmiotu (obiektu), oraz b) czym jest dzieło sztuki, z jednej, w odróżnieniu od rzeczy i narzędzia, z drugiej strony.

Pełny opis:

Przedmiotem warsztatu są indywidualne projekty badawcze skoncentrowane na a) analizie statusu i b) doświadczania przedmiotu (dzieła sztuki, obiektu, narzędzia, elementu świata życia codziennego itp.) w środowisku muzeum. Przy czym muzeum nie jest traktowane jako “miejsce pamięci” w socjologii pamięci, ale miejsce, które przekształca gromadzone przedmioty i decyduje o ich potencjale znaczeniowym. Teoretycznym punktem wyjścia są analizy Martina Heideggera zmierzające do odpowiedzi na pytanie a) „czym jest rzeczowość rzeczy” w odróżnieniu od przedmiotu (obiektu) czy wytworu. oraz b) odróżnienie dzieła sztuki z jednej, od rzeczy i narzędzia, z drugiej strony; dzieło sztuki (Heidegger) jest wprawdzie wytworzoną rzeczą, ale też jest jeszcze czymś innym.

Analizy Heideggera prowadzą go do dwóch radykalnych twierdzeń: a) „od przedmiotowości przedmiotu […] nie prowadzi żadna droga do rzeczowości rzeczy”, oraz b) „droga do określenia rzeczowej rzeczywistości dzieła [sztuki] nie prowadzi przez rzecz do dzieła”. A zatem, wychodząc od obiektu (przedmiotu) nie dotrzemy nigdy do rzeczy. A wychodząc od rzeczy nigdy nie dotrzemy do dzieła sztuki.

Tłem problematyki warsztatu jest dyskurs „kryzysu muzeum”. Nowe koncepcje muzeum są próbą przezwyciężenia opozycji „muzeum świątyni tj. biernej obserwacji vs. muzeum rozrywki” poprzez koncepcje „muzeum partycypacji” w różnych wydaniach: muzeum dialogicznego, muzeum krytycznego, muzeum samopoznania (K. Dudek). Podstawowy problem brzmi: czy różne próby przemiany muzeum w kierunku partycypacji, aktywnej interakcji, dialogu, współdziałania wraz ze stosownymi technologiami i oprogramowaniem rzeczywiście pokonują lub zmniejszają dystans między „przedmiotem” a „rzeczą”, czy „rzeczą” a „dziełem sztuki” (co, według Heideggera, jest z zasady niemożliwe), czy też są przedłużeniem procesu racjonalizacji i obiektywizacji, który leży u źródła nowoczesnej instytucji muzeum. Jeżeli tak, to nowe koncepcje wykorzystujące wyrafinowane i zaawansowane technologicznie narzędzia w jeszcze większym stopniu redukowałyby rzeczy do obiektów, a dzieła sztuki do obiektów instrumentalnych zabiegów i manipulacji. Tak czy inaczej, rezultatem byłoby zubożenie, przekształcenie znaczeń i obumieranie zakorzenienia i związków „rzeczy” ze światem życia. Zatem próba zbadania kto ma rację, Heidegger czy promotorzy przemian muzeum, ma zasadnicze znaczenie dla statusu i pytania o istotę nowoczesnej instytucji muzeum.

Status i doświadczanie „przedmiotów” zależy od rodzaju wspólnoty (od „my”) i od jednostek (od „ja”), które je tworzą. Wspólnota o racjonalnym i refleksyjnym nastawieniu do warunków swojego życia sprzyja obiektywizacji i „odrzeczowieniu” rzeczy. Wspólnota, której świat życia nie może być ujęty jako całość z dystansu, jako przedmiot refleksji, obiekt nauki, praktycznych zabiegów i przekształceń, lecz jest „samo przez się zrozumiałym środowiskiem, w które wrasta życie i które nigdy nie stanie się obiektem” (Gadamer) sprzyja ujawnianiu rzeczowości rzeczy. Warsztat zakłada pracę w środowisku muzeum z wykorzystaniem różnych technik (obserwacja, analiza dokumentów, wywiady z personelem i odwiedzającymi.) Jako środowiska badawcze brane są pod uwagę, Muzeum Powstania Warszawskiego, Muzeum Historii Żydów Polskich, Galeria Sztuki XX i XXI wieku (Muzeum Narodowe).

Literatura:

K. J. Dudek, Muzeum etnograficzne – między nauka a sztuką. O trybach legitymizacji w procesie kulturowego wytwarzania obiektów i kryzysie muzeów, w : Stan Rzeczy nr 1/2013, s. 87-105.

M. Heidegger, Rzecz, w: M. Heidegger, Odczyty i rozprawy, Warszawa: Wydawnictwo Aletheia 2007, s. 159-181.

M. Heidegger, Źródło dzieła sztuki, w: M. Heidegger, Drogi lasu, Warszawa, Fundacja Aletheia 1997, s. 7-65.

F. Nietzsche, O pożytkach i szkodliwości historii dla życia, w: F. Nietzsche, Niewczesne rozważania, Kraków: Wydawnictwo Znak 1996, s. 84-168.

P. Piotrowski, Muzeum krytyczne, Poznań: Dom Wydawniczy Rebis 2011.

T. Rakowski, Etnografia/animacja/sztuka, Obrona metodologiczna, w: Stan Rzeczy nr 1/2013, s. 38-63.

Temples of delight (Special Report: Museums), w: The Economist, December 21st 2013, s. 3-10.

Efekty uczenia się:

Student:

posiada pogłębioną wiedzę o metodach badania zróżnicowania kulturowego

posiada pogłębioną wiedzę na temat wybranych metod i technik badań społecznych, ich ograniczeń, specyfiki i obszarów zastosowania

jest świadomy znaczenia refleksyjnego i krytycznego podejścia do wyników badań społecznych, analiz i procedur badawczych

wie jak zaplanować i zrealizować złożone jakościowe badania empiryczne; ma świadomość konsekwencji metodologicznych wyborów

potrafi posługiwać się kategoriami teoretycznymi oraz metodami badawczymi do opisu i analizy zmian społecznych i kulturowych we współczesnych społeczeństwach oraz ich konsekwencji

potrafi dobrać i zastosować odpowiednie (włącznie z zaawansowanymi) metody i techniki badawcze w celu przeprowadzenia analizy konkretnego problemu społecznego

jest otwarty na różne perspektywy teoretyczne i metodologiczne badań społecznych

bierze odpowiedzialność za projektowane i wykonywane zadania

Metody i kryteria oceniania:

raport, prezentacja, udział w dyskusji

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.