Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

CPS: Partie polityczne w demokracji.

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3502-FAKL591 Kod Erasmus / ISCED: 14.2 / (0314) Socjologia i kulturoznawstwo
Nazwa przedmiotu: CPS: Partie polityczne w demokracji.
Jednostka: Instytut Socjologii
Grupy: Fak. wykłady 30 h (semestr letni)
Punkty ECTS i inne: (brak)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne

Założenia (opisowo):

Zakłada się zainteresowanie problematyką i znajomość języka angielskiego (część lektur dostępna jest tylko w tym języku).

Skrócony opis:

Wykład poświęcony będzie teoretycznym i badawczym problemom partii politycznych – ważnej instytucji systemów demokratycznych. Po wstępie historycznym oraz wprowadzeniu podstawowych pojęć i definicji omówione zostaną różne podejścia teoretyczne do problematyki partii politycznych, trzy z nich bardziej szczegółowo: klasyczne podejście socjologiczno-strukturalne, podejście socjologiczno-ideowe (kategorie lewica-prawica i rodziny partyjne) oraz zróżnicowane podejście instytucjonalne. Następnie przedstawiona zostanie różnorodna problematyka badawcza i empiryczne badania partii politycznych w tym kwestia kryzysu partii politycznych oraz funkcjonowanie partii politycznych na różnych poziomach systemu polityczno-społecznego. Na koniec rozważona zostanie specyfika partii w krajach postkomunistycznych.

Pełny opis:

Wykład poświęcony będzie teoretycznym i badawczym problemom partii politycznych – ważnej instytucji systemów demokratycznych. Składa się z czterech „nierównych” części i krótkiego – jeden wykład – podsumowania

1. Część wstępna, wprowadzająca w problematykę partii politycznych poświęcona będzie

(a) systemowi demokratycznemu jako kontekstowi partii politycznych i różnym rozumieniom demokracji (historycznie: Joseph Schumpeter – Robert Dahl – Larry Diamond; współcześnie: różne typy demokracji) oraz

(b) definiowaniu partii politycznych poprzez ich cechy charakterystyczne i/lub funkcje (które przedstawione zostanie na przykładzie propozycji Richarda Gunthera i Larry Diamonda oraz Paula Lewisa). Cechy partii i ich funkcje charakteryzował już Max Weber. Od tamtej pory wyróżnia się i bada różne typy partii: elitarne i masowe, catch-all parties, lewicowo-libertariańskie, kartel partii …) oraz różne typy systemów partyjnych: dwu-partyjne, ale też systemy jednopartyjne oraz rozmaite systemy wielopartyjne.

2. Druga część wykładu poświęcona będzie przedstawieniu podejść teoretycznych do problematyki partii politycznych, a zwłaszcza trzem z nich:

(a) klasycznemu podejściu socjologiczno-strukturalnemu (Seymour Lipset & Stein Rokkan );

(b) podejściu socjologiczno-ideowemu w dwóch wersjach: kategorie lewica-prawica i rodziny partyjne;

(c) zróżnicowane podejście instytucjonalne – w ramach tego podejścia omówione zostaną systemy wyborcze.

3. Trzecia część wykładu poświęcona będzie problematyce badawczej i empirycznym badaniom partii politycznych. Przedstawione zostaną następujące kwestie:

(a) Stabilność i zmiana partii politycznych i systemów partyjnych.

(b) Partie polityczne jako złożone obiekty badawcze: poziomy funkcjonowania (od lokalnego po międzynarodowy; tu poziom przywództwa partyjnego) i „skrzydła”

(c) Partie polityczne w procesie wyborczym: wyłanianie kandydatów – kampanie wyborcze – partie w parlamencie i w rządzie.

(d) Symptomy kryzysu partii politycznych.

4. Trzecia część wykładu poświęcona będzie specyfice partii w krajach postkomunistycznych.

(a) Zaczniemy od omówienia partii i systemów partyjnych w krajach komunistycznych.

(b) Następnie – partie komunistyczne a przejście do demokracji.

(c) Przedstawiona zostanie koncepcja Petera Maira powstawania partii politycznych w krajach postkomunistycznych oraz

(d) specyfika partii politycznych w krajach postkomunistycznych.

5. Wykład zakończy próba podsumowania mocnych i słabych stron partii politycznych jako instytucji współczesnych demokracji.

Literatura:

Literatura

(Uwaga: literatura może ulec niewielkim zmianom)

▪ Antoszewski A., R. Herbut (red.), Demokracje Europy Środkowo-Wschodniej w perspektywie porównawczej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego 1997

▪ Dalton R. and M. Wattenberg (eds), Parties without Partisans. Political Change in Advanced Industrial Democracies. Oxford University Press 2002

▪ Diamond L. and R. Gunther, Political Parties and Democracy. Baltimore and London: The Johns Hopkins University Press 2001

▪ Grabowska M., T. Szawiel, Budowanie demokracji. Podziały społeczne, partie polityczne i społeczeństwo obywatelskie w postkomunistycznej Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2003 (2001)

▪ Grabowska M., T. Szawiel. (red.), Korzenie demokracji. Partie polityczne w środowisku lokalnym. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN, 2000

▪ Grabowska M., Podział postkomunistyczny. Społeczne podstawy polityki w Polsce po 1989 roku. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar 2004

▪ Gunter R., J. Montero and J. Linz (eds), Political Parties. Old Concepts and New Challenges. Oxford University Press 2002

▪ Holmes L., Post-Communism. An Introduction. Cambridge: Polity Press 1997

▪ Huntington S., Trzecia fala demokratyzacji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 1995

▪ LeDuc L., R. G. Niemi, P. Norris (eds), Comparing Democracies. Elections and Voting in Global Perspective. Thousand Oaks-London-New Delhi: SAGE Publications 1996

▪ Lewis P., Political Parties in Post-Communist Eastern Europe. London and New York: Routledge 2000

▪ Lipset S.M. & S. Rokkan, Osie podziałów, systemy partyjne oraz afiliacje wyborców. W: J. Szczupaczyński (ed.), Władza i społeczeństwo. Antologia tekstów z zakresu socjologii polityki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 1995

▪ Mair P., Party System Change. Approaches and Interpretations. Oxford University Press, 1997

▪ Mair P., W. Müller and F. Plasser, Political Parties and Electoral Change. SAGE Publications 2004

▪ Nalewajko E., Protopartie i protosystem? Szkic do obrazu polskiej wielopartyjności. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN, 1997

▪ Raciborski J., Polskie wybory. Zachowania wyborcze społeczeństwa polskiego 1989-1995. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR 1997

▪ Raciborski J. (red.), Elity rządowe III RP 1997-2004. Warszawa: Wydawnictwo Trio 2006

▪ Sobolewska-Myślik K., Partie i systemy partyjne na świecie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2004

▪ Szawiel T., Zróżnicowanie lewicowo-prawicowe i jego korelaty. W: Markowski R. (red.), Wybory parlamentarne 1997. System partyjny - postawy polityczne - zachowania wyborcze. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN, Fundacja im. Friedricha Eberta 1999

▪ Szawiel T., Podział na lewicę i prawicę w Polsce po 1989 roku – jego sens i trwałość. W: Markowski R. (red.), System partyjny i zachowania wyborcze. Dekada polskich doświadczeń. Warszawa: ISP PAN, Fundacja im. Friedricha Eberta, 2002

▪ Trutkowski C., S. Mandes, Kapitał społeczny w małych miastach. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR 2005, s. 81-175, 204-222, 223-257.

▪ Ware A., Political Parties and Party Systems. Oxford University Press 2000

▪ Webb P., D. Farrell and Ian Holiday (eds), Political Parties in Advanced Industrial Democracies. Oxford University Press 2002 Holmes L., Post-Communism. An Introduction. Cambridge: Polity Press 1997

Efekty uczenia się:

Student:

▪ zna i rozumie podstawowe pojęcia z zakresu socjologii polityki

▪ posiada pogłębioną wiedzę o historii koncepcji teoretycznych dotyczących partii politycznych i ich twórcach

▪ ma świadomość istnienia sporów teoretycznych i metodologicznych prowadzonych we współczesnej socjologii polityki, jest refleksyjny i krytyczny wobec różnych stanowisk

▪ posiada pogłębioną wiedzę o instytucji partii politycznej i jej wzajemnych relacjach z otoczeniem społecznym i prawnym

▪ posiada pogłębioną wiedzę o systemach partyjnych i ich konsekwencjach dla życia politycznego i społecznego

▪ posiada pogłębioną wiedzę na temat mechanizmów dynamiki i stabilizacji partii politycznych i systemów partyjnych

▪ posiada pogłębioną wiedzę na temat najważniejszych międzynarodowych i krajowych badań socjologicznych odnoszących się do partii politycznych

▪ posiada pogłębioną wiedzę na temat partii politycznych na poziomie Unii Europejskiej

▪ umie odróżnić interpretację socjologiczną od interpretacji przeprowadzonej na gruncie pokrewnych nauk społecznych (np. prawa czy ekonomii)

▪ jest otwarty na różne perspektywy teoretyczne i metodologiczne badań nad partiami politycznymi

Metody i kryteria oceniania:

egzamin pisemny (lub – po uzgodnieniu – praca pisemna)

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.