Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

WAR BAD: Społeczeństwo pod nadzorem: inwigilacja i kontrola w codziennym doświadczeniu Polaków

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3502-FAKL609 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: WAR BAD: Społeczeństwo pod nadzorem: inwigilacja i kontrola w codziennym doświadczeniu Polaków
Jednostka: Instytut Socjologii
Grupy: Fak. warsztaty 30 h (semestr letni)
Punkty ECTS i inne: (brak)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: (brak danych)
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne

Założenia (opisowo):

Niezbędna znajomość podstawowych technik badań jakościowych.

Pożądana znajomość j. angielskiego – część lektur będzie właśnie w tym języku.


Skrócony opis:

Warsztaty badawcze dla studentów II stopnia w IS UW, w czasie których studenci przygotują i zrealizują badanie empiryczne poświęcone temu, w jaki sposób technologiczne formy nadzoru i monitorowania kształtują codzienne interakcje i zachowania, jak kształtują rodzaj więzi grupowych, jakie reakcje i próby ‘obrony’ prowokują, jak modyfikują przekonania normatywne (także wśród tych, którzy je obsługują). Teoretycznym punktem odniesienia będą koncepcje kontroli społecznej.

Pełny opis:

W jaki sposób technologiczne formy nadzoru i monitorowania kształtują życie zbiorowe? Jakie funkcje pełnią rozmaite elektroniczne systemy nadzoru i kontroli – czy rzeczywiście służą podtrzymaniu stabilności ładu zbiorowego, zwiększeniu przewidywalności zachowań jednostek i minimalizacji ryzyka zachowań dewiacyjnych? Czy (i w jaki sposób) nowe technologie nadzoru wpływają na istniejące więzi społeczne, przekonania normatywne i uznawane za ‘właściwe’ sposoby realizacji norm? W jaki sposób technologie nadzoru kształtują nasze zachowania w codziennych sytuacjach (w pracy, w przestrzeni publicznej, na uczelni…)? W jaki sposób, w jakich sytuacjach i z jakich powodów próbujemy unikać nadzoru; jak racjonalizujemy próby ‘obchodzenia’ czy ‘oszukiwania’ systemów monitoringu i gromadzenia danych o naszych zachowaniach?

W pierwszej części zajęć spróbujemy odpowiedzieć na powyższe pytania, odwołując się do koncepcji kontroli społecznej i literatury adresującej zmiany form kontroli we współczesnych społeczeństwach (chodzi m. in. o M. Foucault i panoptycyzm, D. Lyona i liberalną koncepcję nadzoru, D. Garlanda i kulturę kontroli). Szczególną uwagę zwrócimy na procesy prowadzące do tego, że rozmaite formy kontroli społecznej i rozmaite ich kombinacje, dawniej ukierunkowane na przeciwdziałanie zachowaniom dewiacyjnym, zostały niejako wbudowane w strukturę codzienności; podlegamy im niezależnie od tego, czy nasze zachowania są traktowane jako ‘dewiacyjne’, odbiegające od jakiejś normy, czy też nie. Próby kontroli internetowych transmisji nie obejmują przecież wyłącznie pedofilów, w rejestrach dłużników figurują nie tylko oszuści, a miejski monitoring moderuje decyzje i zachowania nie tylko przestępców drogowych, młodocianych wandali czy złodziei. Osobny wątek to nadzór w przedsiębiorstwach, gdzie z założenia ma służyć nie tylko dyscyplinowaniu pracowników, ale przede wszystkim zwiększeniu efektywności.

Równolegle do prowadzonego w pierwszej części warsztatów przeglądu literatury przedmiotu będziemy projektować badanie empiryczne poświęcone temu, w jaki sposób technologiczne formy nadzoru i monitorowania kształtują codzienne interakcje i zachowania, jak kształtują rodzaj więzi grupowych, jakie reakcje i próby ‘obrony’ prowokują, jak modyfikują przekonania normatywne (także wśród tych, którzy je obsługują) etc. Zarówno dokładna lista pytań badawczych jak i metoda badania będą przedmiotem dyskusji i ustaleń w trakcie zajęć – po tym, jak uczestnicy zapoznają się z odpowiednią literaturą i przedmiotem badań.

Celem warsztatów jest także zapoznanie uczestników z całością procesu badawczego (od postawienia problemu do przygotowania raportu). Zakres empirycznej części zajęć zostanie wynegocjowany w czasie pierwszej, projektowej części warsztatów. Samo badanie będzie jednak miało charakter jakościowy. Jest możliwe, że w części empirycznej uczestnicy będą mieli możliwość skorzystania z profesjonalnego laboratorium badań jakościowych. Poza celami merytorycznymi, warsztaty mają na celu przećwiczenie umiejętności związanych z projektowaniem i realizacją badań technikami jakościowymi (wywiady grupowe FGI, wywiady indywidualne IDI itp.), oraz analizą danych jakościowych (uzyskanych np. przy pomocy technik projekcyjnych).

Literatura:

Lista orientacyjna – szczegółowy zestaw lektur zostanie przedstawiony na pierwszych zajęciach.

Kwaśniewski J. (1989): Dylematy konceptualizacji kontroli społecznej. Studia Socjologiczne, nr. 3; Foucault, M. (1993). Nadzorować i karać narodziny więzienia. Warszawa: Aletheia; Cohen, S (1985): Visions of social control: crime, punishment, and classification. New York : Polity Press; rozdz. 6; Garland, D. (2001): The Culture of Control. Crime and Social Order in Contemporary Society. Chicago: Univ. of Chicago Press. str. 167-206; Castells M. (2003): Galaktyka Internetu. Refleksje nad internetem, biznesem i społeczeństwem. Warszawa: Rebis. Rozdz. 6: “Polityka internetu II: prywatność i wolność w cyberprzestrzeni”;

Marx G.T. (1999) Measuring Everything That Moves: The New Surveillance at Work. W: R. Simpson (ed.) The Workplace and Deviance; Whitaker R. (1999): The end of privacy: how total surveillance is becoming a reality. New York : New Press. Rozdz. 6,7; Gilliom J. (2001): Overseers of the poor: surveillance, resistance, and the limits of privacy. Chicago : University of Chicago Press. rozdz. 1,5

Efekty uczenia się:

Student po zakończeniu kursu

- Zna i rozumie współczesne koncepcje kontroli społecznej

- posiada wiedzę o instytucjach odpowiedzialnych za transmisję norm i reguł w społeczeństwie

- Ma podstawową wiedzę z zakresu surveillance studies

- Zna spory i kontrowersje dotyczące technologicznych form kontroli i nadzoru

- wie, jak zaplanować i zrealizować badanie empiryczne

- potrafi gromadzić materiał empiryczny z wykorzystaniem technik jakościowych (IDI, FGI)

- potrafi analizować jakościowe i ilościowe dane – zastane i wygenerowane w ramach projektu badawczego

- potrafi prezentować wyniki swojej pracy badawczej (w formie raportu lub prezentacji)

Metody i kryteria oceniania:

Ocena bieżąca – przygotowanie do zajęć, aktywność, udział w pracy grupowej nad projektowaniem i realizacją badań

Prezentacja wyników samodzielnej analizy zebranych materiałów

Praca pisemna (raport z badań)

Przedmiot nie jest oferowany w żadnym z aktualnych cykli dydaktycznych.
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.