Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Społeczeństwo demokratyczne i aktywność obywatelska

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 3502-MISH Kod Erasmus / ISCED: 14.2 / (0314) Socjologia i kulturoznawstwo
Nazwa przedmiotu: Społeczeństwo demokratyczne i aktywność obywatelska
Jednostka: Instytut Socjologii
Grupy: Fak. warsztaty 30 h (semestr letni)
Punkty ECTS i inne: 4.00
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

fakultatywne

Skrócony opis:

W trakcie zajęć studenci zapoznają się z podstawowymi kategoriami teoretycznymi służącymi analizie współczesnej demokracji, ruchów społecznych i innych form obywatelskiej aktywności, z historycznymi źródłami oraz ze współczesnymi dyskusjami prowadzonymi w naukach społecznych na temat dylematów funkcjonowania społeczeństwa demokratycznego. Program seminarium łączy elementy socjologii polityki i historii społecznej ze współczesnymi badaniami społeczeństw demokratycznych. Omawiane będą problemy związane z „praktykowaniem demokracji” we współczesnych społeczeństwach i dylematy partycypacji i decydowania o życiu publicznym w demokratycznym systemie polityczno-społecznym. Studenci, poza uczestnictwem w dyskusjach nad zaproponowanymi zagadnieniami, przygotowują także pracę seminaryjną związaną z sytuacją społeczną w Polsce i w ich najbliższym otoczeniu uniwersyteckim, której napisanie wymagać będzie pozyskania i interpretacji aktualnych danych.

Pełny opis:

W trakcie zajęć studenci zapoznają się z podstawowymi kategoriami teoretycznymi służącymi analizie współczesnej demokracji, ruchów społecznych i innych form obywatelskiej aktywności, z historycznymi źródłami oraz ze współczesnymi dyskusjami prowadzonymi w naukach społecznych na temat dylematów funkcjonowania społeczeństwa demokratycznego. Program seminarium łączy elementy socjologii polityki i historii społecznej ze współczesnymi badaniami społeczeństw demokratycznych. Omawiane będą problemy związane z „praktykowaniem demokracji” we współczesnych społeczeństwach i dylematy partycypacji i decydowania o życiu publicznym w demokratycznym systemie polityczno-społecznym. Wśród podejmowanych zagadnień znajdą się między innymi pytania o to, czym jest demokracja i dlaczego mamy się opowiadać za funkcjonowaniem tego właśnie ustroju, na czym polegają dylematy reprezentacji oraz funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego. Postawione zostanie także pytanie o miejsce Uniwersytetu w świecie egalitarnym.

Zajęcia będą podzielone na dwie części: teoretyczną (z elementami najważniejszych definicje i koncepcje polityki demokratycznej oraz niezbędnych elementy metodologicznych) i praktyczną, podczas której studenci będą obserwować działanie instytucji społeczeństwa obywatelskiego w życiu społecznym. Studenci z poszczególnych grup będą zajmować się różnymi przejawami funkcjonowania systemu demokratycznego i aktywności obywatelskiej we współczesnej Polsce. Będą pozyskiwać i interpretować aktualne dane pozwalające podjąć próby odpowiedzi na pytania, takie jak: Co się stało ze społeczeństwem obywatelskim w Polsce i dlaczego? Dlaczego Polacy są apolityczni? Dlaczego nie ma w Polsce stabilnego systemu partyjnego? Dlaczego wybory Rektora UW mają taki, a nie inny przebieg? Dlaczego (nie) działają samorządy studenckie?

Będą także obserwować różne rodzaje instytucji, gdzie "dzieje się demokracja" - wspólnoty mieszkaniowe, rady dzielnicy, gminy, miasta, ale także różnego rodzaju marsze uliczne i demonstracje. Być może także "demokrację na szczeblu centralnym", np. obrady sejmu. W trakcie zajęć będą zajmować się między innymi badaniem (pozornie) obniżającego się z roku na rok zaangażowania studenckiego w budowanie struktur samorządowych. Spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, czy można głosić upadek samorządności studentów na UW? Czy kiedykolwiek było inaczej (lepiej?) i czy jest szansa, by tę samorządność wskrzesić? A może

istnieją obecnie zupełnie inne kanały społecznego realizowania

się studentów, np. w ramach ruchów społecznych typu "Uniwersytet

Zaangażowany" itd., a idea samorządu UW jest już przeżytkiem? W ramach części warsztatowej studenci w grupach 4-5 osobowych przygotują pracę empiryczną, na przykład na temat aktywności samorządowej studentów wybranej jednostki UW.

Studenci zostaną ponadto zapoznani z krytyczną analizą aktywności obywatelskiej. Przyjmuje się bowiem często, że wspieranie aktywności obywatelskiej uchodzi obecnie za jedną z ważniejszych cech dobrze skonstruowanego ładu zbiorowego. Wysoki poziom kapitału społecznego i społecznej partycypacji ma ułatwiać prawidłowe działanie kluczowych społecznych instytucji, lub nawet – wedle rozmaitych autorów – jest niezbędnym warunkiem efektywnego radzenia sobie z problemami życia zbiorowego. Warto jednak zapoznawać się także z głosami krytycznymi wobec ideologii społeczeństwa obywatelskiego, które pokazują, że aktywność obywatelska również pociąga za sobą pewne koszty. Jednym z celów kursu jest więc zapoznanie studentów z argumentacją sceptyków. Mowa będzie m. in. o krytyce z pozycji elitarystycznych, sugerującej choćby tyle, że obywatelska partycypacja utrudnia proces polityczny i podnosi koszty podejmowania decyzji w sprawach publicznych. Przywołane zostaną głosy krytyczne, wedle których zaangażowanie obywatelskie może prowadzić nie tylko do budowania konsensusu w kwestii dobra wspólnego, ale też zaostrzać konflikty społeczne, pogłębiać podziały i prowadzić do polaryzacji debat publicznych. Zauważa się również, że ukrytą funkcją promocji aktywności obywatelskiej bywa poszerzanie sieci kontroli społecznej. Wskazane zagadnienia będą omawiane nie tylko i niekoniecznie na podstawie literatury. Studenci samodzielnie, w niewielkich grupach, przy wsparciu prowadzącego zrealizują oparty na pracy zespołowej projekt, którego celem będzie nie tylko nabycie stosownej wiedzy, ale i praktyczne przećwiczenie mechanizmów właściwych społecznej partycypacji i ich analiza. Według wstępnej propozycji, projekt mógłby odwoływać się do założeń tzw. badań aktywnych (action research). Temat i sposób realizacji warsztatowej części zajęć zostanie wynegocjowany z uczestnikami w stosownym momencie, po zapoznaniu się z podstawowym zestawem lektur.

Literatura:

M. Fiorina, A Dark Side of Civic Engagement, w: T. Skocpol, M. Fiorina, Morris (red.). Civic Engagement in American Democracy, Brookings, Washington 1999.

P. Gliński, Style działań organizacji pozarządowych, IFiS PAN, Warszawa 2006.

M. Theiss, B. Lewenstein, Kapitał społeczny, lokalne społeczeństwo obywatelskie, aktywizacja: zachodnie koncepcje, polskie doświadczenia, w: A. Kościański, W. Misztal (red.) Społeczeństwo obywatelskie. Między ideą a praktyką, IFiS PAN, Warszawa 2008.

Efekty uczenia się:

Zna i rozumie podstawowe pojęcia z zakresu analizy systemów demokratycznych i ruchów społecznych;

posiada podstawową wiedzę o strukturach społecznych i wybranych instytucjach społeczeństwa demokratycznego;

posiada podstawową wiedzę na temat najważniejszych zagranicznych i krajowych badań odnoszących się do funkcjonowania instytucji demokratycznego państwa;

posiada podstawową wiedzę na temat polityki oraz uczestnictwa społeczeństwa w sferze publicznej;

zna najważniejsze procesy i idee społeczne XIX, XX i XXI w., które ukształtowały oblicze współczesnego świata oraz ich źródła.

potrafi zinterpretować przeszłe i bieżące wydarzenia społeczne i polityczne za pomocą pojęć i teorii socjologicznych i politologicznych;

potrafi formułować proste samodzielne sądy na temat przyczyn wybranych procesów i zjawisk we współczesnych systemach demokratycznych;

potrafi wykorzystać posiadaną wiedzę akademicką w praktyce społecznej;

potrafi na podstawie posiadanej wiedzy sformułować ogólną ocenę działań instytucjonalnych i społecznych podjętych w celu rozwiązania konkretnych problemów funkcjonowania społeczeństwa demokratycznego.

potrafi czynnie włączyć się do realizowanych projektów społecznych;

potrafi gromadzić, wyszukiwać i syntetyzować informacje konieczne do przedstawienia analizy wybranego zagadnienia społecznego;

posiada potrzebę ciągłego dokształcania się zawodowego i rozwoju osobistego;

potrafi uczestniczyć w dyskusji;

jest świadomy konsekwencji realizowanych przedsięwzięć.

Metody i kryteria oceniania:

Zaliczenie na podstawie obecności (dopuszczalne 2 nieobecności w semestrze), oceny aktywności na zajęciach, zaangażowania w realizację części warsztatowej i udziału w przygotowaniu prezentacji kończącej warsztat.

Ocena zajęć będzie składową oceny aktywności studenta podczas zajęć (40%) oraz oceny pracy przygotowanej w grupie (60%).

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2018/19" (zakończony)

Okres: 2019-02-16 - 2019-06-08
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Warsztaty, 30 godzin, 90 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Agnieszka Jasiewicz-Betkiewicz
Prowadzący grup: Paweł Poławski, Przemysław Sadura, Paulina Skorupińska, Karolina Wigura-Kuisz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Warsztaty - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/20" (w trakcie)

Okres: 2020-02-17 - 2020-06-10
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Warsztaty, 30 godzin, 90 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Agnieszka Jasiewicz-Betkiewicz
Prowadzący grup: Paweł Poławski, Przemysław Sadura, Karolina Wigura-Kuisz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Warsztaty - Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.