Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Historia powszechna XIX w. 3104-L2H19PW
Semestr zimowy 2018/19
Ćwiczenia, grupa nr 1

powiększ
plan zajęć przedmiotu
zaznaczono (na zielono) terminy
aktualnie wyświetlanej grupy
To jest strona grupy zajęciowej. Jeśli szukasz opisu przedmiotu, zobacz stronę przedmiotu
Przedmiot Historia powszechna XIX w. 3104-L2H19PW
Zajęcia Semestr zimowy 2018/19 (2018Z) (zakończony)
Ćwiczenia (CW), grupa nr 1 [pozostałe grupy]
Termin i miejsce:
każdy wtorek, 11:30 - 13:00
sala 125
Budynek Pomuzealny jaki jest adres?
Terminy najbliższych spotkań: Wszystkie zajęcia tej grupy już się odbyły - pokaż terminy wszystkich spotkań.
Liczba osób w grupie: 10
Limit miejsc: 8
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Prowadzący: Jarosław Czubaty
Literatura:

Zob. "Zakres tematów".

Zakres tematów:

Zajęcia będą dotyczyć wspomnianych powyżej zagadnień analizowanych na przykładach z zakresu historii ustroju, historii politycznej, historii wojen (przede wszystkim z uwzględnieniem jej społecznego i kulturowego kontekstu) oraz szeroko rozumianych dziejów mentalności i kultury.

Zakres tematów:

1) Rewolucyjne wizje państwa i społeczeństwa.

Oczekiwania Francuzów u progu rewolucji; ewolucja aspiracji politycznych elit; wizje państwa i społeczeństwa na podstawie deklaracji praw człowieka i obywatela oraz konstytucji rewolucyjnych.

Źródła: Wybór tekstów źródłowych do historii powszechnej 1789-1815, red. J. Willaume, Lublin 1975: Deklaracje Praw Człowieka i Obywatela z 26 VIII 1789 i 24 VI 1793 (s. 15 n.); M. Sczaniecki, Wybór tekstów źródłowych do historii państwa i prawa w dobie nowożytnej, , cz. I, Warszawa 1976: Konstytucje Republiki Francuskiej z 3 IX 1791 i 24 VI 1793 (s. 101-110); Wiek XVI-XVIII w źródłach. Wybór tekstów źródłowych, Warszawa 1997: Deklaracja Niepodległości Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej 1776 (s. 240).

Opracowania: M. Żywczyński, Historia powszechna 1789-1870 (rozdz. III, V, VI-VIII, XIII: tło polityczne i najważniejsze zmiany ustrojowe we Francji od 1789 do 1793 r.); fragmenty z: J. Baszkiewicz, Nowy człowiek, nowy naród, nowy świat. Mitologia i rzeczywistość rewolucji francuskiej, Warszawa 1993 oraz z: idem, Francja nowożytna. Szkice z historii Francji wieków XVII-XX, Poznań 2002.

2. Marzenie o zmianie politycznego oblicza Europy. Kant

Traktat Kanta — oświeceniowa konwencja czy poważna propozycja polityczna? Czym jest i czym powinna być polityka? Układ sił, cele i zasady nowej organizacji politycznej Europy.

Źródła: I. Kant, Do wiecznego pokoju, w: tenże, O porzekadle: to może być słuszne w teorii, ale nic nie jest warte w praktyce. Do wiecznego pokoju, Toruń 1995.

Opracowania: Wstęp wydawcy do O porzekadle... (stosunek Kanta do sprawy polskiej); dowolne opracowanie z zakresu historii filozofii (ogólne informacje n.t. biografii i myśli Kanta).

3. Zdrada ideałów rewolucji czy ich realizacja? dla kogo i w czyim imieniu rządził Napoleon?

Ustrój i cechy systemu napoleońskiego politycznego we Francji; fundamenty, na których wspierała się władza Napoleona.

Źródła: Sprawozdanie rządu z dwuletniej działalności w: Teksty źródłowe do nauki historii w szkołach średnich, zesz. 46: A. M. Skałkowski, Okres napoleoński, Kraków 1923, s. 10-11; konstytucja z 13 XII 17999 [22 frimaire’a roku VIII], w: M. Sczaniecki, Wybór tekstów źródłowych do historii państwa i prawa w dobie nowożytnej, cz. I; podzielone między uczestników zajęć: J. U. Niemcewicz, Podróże po Ameryce 1797-1807, Wrocław-Warszawa 1959, s. 320-333, 344-347; S. Staszic, Dziennik podróży 1789-1805, Kraków 1931, s. 402-409.

Opracowania: fragmenty z: J. Tulard, Napoleon — mit zbawcy, Warszawa 2003, s. 256-277; G. Ellis, Cesarstwo Napoleona; podzielone między uczestników zajęć: fragmenty z: M. Senkowska-Gluck, Francja doby napoleońskiej, w: Europa i świat w epoce napoleońskiej, Warszawa 1977; A. Forrest, State-formation and Resistance: the Army and Local Elites in Napoleonic France, w: Collaboration and Resistance in Napoleonic Europe, London 2003 [depozyt w lektorium].

4. Arystokrata wśród porewolucyjnych elit.

Społeczne role arystokraty w nowym porządku społecznym i politycznym; funkcjonowanie ci-devants w systemie napoleońskim; stosunek Napoleona do elity ancien regime’u. Źródła: S. F. de Genlis, Pamiętniki, Warszawa 1985, s. 376-379, 385-392, 404-409, 425-429, 457-459; Ch. de Talleyrand, Pamiętniki (1754-1815), s. 153-157, 203-204, 211-212, 261-264, 272-275, 286-288, 386-392; A. de Caulaincourt, Wspomnienia z wyprawy na Moskwę 1812 r., s. 4-19.

Opracowania: J. Orieux, Talleyrand, Warszawa 1989, s. 59-61, 211-234, 257-262, 322-342, 434-445; J. Baszkiewicz, Anatomia bonapartyzmu, Gdańsk 2003, s. 132-135.

5. Propaganda napoleońska i antynapoleońska.

Cele, wątki, argumenty oraz środki techniczne propagandy Cesarza i jego przeciwników.

Źródła: ikonografia (analiza podczas zajęć); XXX Biuletyn Wielkiej Armii i odezwa Napoleona do armii z 3 XII 1805 r. (depozyt); Wiek XIX w źródłach, s. 27 (proklamacja rządu brytyjskiego z 1803 r.); fragmenty z: F. R. de Chateaubriand, O Buonapartem i Burbonach; E. de Las Cases, Memoriał ze Świętej Heleny, t. I.

Opracowania: fragmenty z: M. Senkowska-Gluck, Żyć po rewolucji, Wrocław-Warszawa 1994; A. Zahorski, Spór o Napoleona we Francji i w Polsce, Warszawa 1974; J. Baszkiewicz, Anatomia bonapartyzmu, Gdańsk 2003; F. Rosset, D. Triaire, Jan Potocki, Warszawa 2006; Dictionnaire Napoléon, ed. J. Tulard, hasło: Propaganda.

6. Dyplomacja poza granicami wyobraźni politycznej.

Próba nawiązania stosunków dyplomatycznych z Chinami jako przyczynek do badania wyobraźni politycznej elity imperium rosyjskiego.

Źródła: fragmenty memoriału ministra N. Rumiancewa z 16/28 I 1805, pełnomocnictwa dla nadzwyczajnego posła J. Gołowkina 29 VI/11 VII 1805, list Gołowkina do pogranicznych władz chińskich 8/20 X 1805 i 19 XI/1 XII 1805, listy rosyjskiego Senatu do chińskiego trybunału spraw zagranicznych z 15/27 V 1806 i (j. francuski lub rosyjski, depozyt); J. Potocki, Podróż do Mongolii, w: tenże, Podróże, Warszawa 1959, s. 409-431.

Opracowania: M. Żywczyński, Historia powszechna 1789-1870 (rozdz. Kraje dalekiego Wschodu w pierwszej połowie XIX w. – informacje na temat sytuacji politycznej Chin w początkach XIX w.); fragmenty z: Historia dyplomacji. T. 1, Do 1871 r. / S. W. Bachruszyn [et al.], Warszawa 1973; F. Rosset, D. Triaire, Jan Potocki, Warszawa 2006, s. 325-340;

7. Liberał, despota, mistyk i ojcobójca.

Dyskusja na temat założeń i metod badawczych psychohistorii na przykładzie osobowości i działań Aleksandra I.

Źródła: A. J. Czartoryski, Pamiętniki i memoriały polityczne, Warszawa 1986, s. 148-156, 158-162, 178-181, 197-200, 306-313, 336-338, 379-385.

Opracowania: W. Fiodorow, Aleksander I w: Dynastia Romanowów, Warszawa 1993, s. 287-314; J. Łotman, Teatr i teatralność w kulturze początku XIX w., w: Semiotyka dziejów Rosji, wyb. B. Żyłko, Łódź 1993, s. 246-249; Tomasz Pawelec, Dzieje i nieświadomość. Założenia teoretyczne i praktyka badawcza psychohistorii, Katowice 2004, wstęp, s. 17-25, 32-36, 79-82, 239-244, 274-283.

8. Mróz, głód, kozacy i granice ludzkiej wytrzymałości.

Odwrót Wielkiej Armii spod Moskwy jako problem strategiczny, logistyczny i doświadczenie graniczne.

Źródła: podzielone między uczestników zajęć: A. Caulaincourt, Wspomnienia z wyprawy na Moskwę 1812 r., Gdańsk 2006, s. VII-XI, 263-267 274-277 295-297, 324-327; F.P. de Segur, Pamiętniki adiutanta Napoleona, Warszawa 1982, s. 188-197, 200-203, 287-299.

Opracowania: R. Bielecki, Encyklopedia wojen napoleońskich, hasło: Kampania 1812; M. Kukiel, Wojna 1812 r., t. II, Kraków 1937, s. 497-501; P. B. Austin, 1812. Wielki odwrót, Gdańsk 2005,s. 202-230, 507-528; A. Zamoyski, 1812. Wojna z Rosją, Kraków 2007, s. 380-401, 415-420, 532-533.

9. Mechanizm przewrotu. 100 Dni.

Jak odzyskać władzę bez jednego wystrzału? Geneza Stu Dni Napoleona; przygotowania do objęcia władzy; przebieg przewrotu.

Źródła: Odezwa Napoleona z 1 III i 21 III 1815 r. oraz przemówienie do armii z 9 IV 1815 r., w: Napoleon Bonaparte, Mowy i rozkazy, s. 169-173. [depozyt]

Opracowania: D. de Villepin, Sto dni, s. 40-48, 58-71, 80-90, 100-156, 172-176; J. Orieux, Talleyrand, Warszawa 1989, s. 576-584; Herre, Metternich, Warszawa 1996, s. 231-234

10. Za króla, ojczyznę i żołd. Organizacja i funkcjonowanie armii brytyjskiej.

Patriotyczny obowiązek, rzemiosło, sposób na życie – różne aspekty służby wojskowej w na przykładzie armii brytyjskiej na przełomie XVIII i w początkach XIX w.

Źródła: W. M. Thackeray, Targowisko próżności (dowolne wydanie, t. I, rozdz. XXVII-XXIX); W. Wheeler, Listy szeregowca Wheelera, s.10-30; A. S. Frazer, Listy z kampanii Waterloo 1815, s. 15-18, 24-2834-37.

Opracowania: G. Fremont-Barnes, The British Army w: Armies of the Napoleonic Wars, s. 126-138 (depozyt); J. Cookson, Regimental Worlds: Interpreting the experience of British soldiers during the Napoleonic Wars (depozyt)

11. Pani de Staël i jej wizja Rosji.

Opinie na temat systemu władzy w Rosji, rosyjskiej obyczajowości, mentalności i kultury formułowane przez liberalną opozycjonistkę wobec władzy Napoleona wizytującą Rosję w przeddzień wojny 1812 r.

Źródła: G. de Staël, Dziesięć lat wygnania, s. Warszawa 1973, s. 212-232, 234-243, 248-254,261-263.

Opracowania: podstawowe informacje biograficzne (np. z: https://www.napoleon.org/histoire-des-2-empires/biographies/stael-germaine-de-necker-baronne-de-stael-holstein-anna-louise-germaine-1766-1817-ecrivain-et-femme-politique/); B. Struck, Nie Zachód, nie Wschód. Francja i Polska w oczach niemieckich podróżnych w latach 1750-1850, s. 165-179.

12. Jak rządzić Rosją II

Kwestia rzeczywistego zakresu władzy carów w Rosji u schyłku XVIII i w początkach XIX w. Władca, dwór i armia – wzajemne relacje; Czy system polityczny Rosji to „despotyzm miarkowany przez carobójstwo”?

Źródła: (podzielone miedzy uczestników zajęć) A. de Custine, Listy z Rosji, Warszawa 1988, s. 28-32, 34-36, 40-41, 55-56, 65-67, 73-81; M. Sałtykow-Szczedrin, Gawęda podjaczego, w: Opowiadania pisarzy rosyjskich XIX wieku, t. I, Warszawa 1967. Dla chętnych: M. Gogol, Rewizor.

Opracowania: T. Kapustina, Mikołaj I, w: Dynastia Romanowów, s. 315-337; I. Grudzińska-Gross, Piętno rewolucji. Custine, Tocqueville i wyobraźnia romantyczna, Warszawa 1995, s. 17-30; A. Mączak, Rządzący i rządzeni, Warszawa 1986, s. 236-245; R. Pipes, Rosja carów s. 289-304.

13.Pojedynek

Geneza obyczaju i jego funkcja w kulturze oraz w sferze stosunków społecznych.

Źródła: Dał nam przykład Bonaparte. Wspomnienia i relacje żołnierzy polskich, t. II, Kraków 1984, s. 50-51; A. Puszkin, Eugeniusz Oniegin (dowolne wydanie, rozdz. VI, cz. IV-XII, XIX sq z opisem pojedynku Oniegina z Leńskim); L. Wairy Constant, Pamiętniki kamerdynera cesarza Napoleona I, Warszawa 1972, s. 323-326; J. Łotman, Rosja i znaki. Kultura szlachecka w wieku XVIII i na początku XIX, Gdańsk 1999, s. 193 (protokół z warunkami pojedynku Puszkina z d’Anthesem); Kodeks honorowy Boziewicza (dowolne wydanie – fragment poświęcony kategoriom osób uprawnionych i nieuprawnionych do dawania satysfakcji). Film R. Scotta jako wg powieści J. Conrada jako przykład późniejszej recepcja rytuału.

Opracowania: B. Szyndler, Pojedynki (dowolne wydanie, rozdz. n.t. pojedynków w XIX w.); J. Łotman, o.c., s. 187-202; N. Elias, Rozważania o Niemcach, s. 106-121, 174-181.

14. Obraz żołnierskiej śmierci w kulturze epoki napoleońskiej. Formy i znaczenie kultu bohaterów w propagandzie i mentalności żołnierzy Wielkiej Armii analizowane na kanwie ceremonii żałobnych po śmierci Jeana Lannesa.

Źródła: Notatka dr Lafranca dla dr Corvisarta 11 VI 1809 w: C. A. Thoumas, Marszałek Lannes; mowa marszałka Davouta na pogrzebie Lannesa i opis uroczystości żałobnych w: Gazecie Warszawskiej, nr 61, 31 VII 1810; Mowa JP. Tremona, majora dziesiątego pułku piechoty polskiej, miana przy pochowaniu ciała śp. Sawarego, pułkownika 14-go regimentu piechoty liniowej francuskiej (…), w: Krótki zbiór wierszy, pieśni i mów patryotycznych przy rozmaitych uroczystościach narodowych, iako też i przy pochowaniu ciał rycerzów poległych w obronie oyczyzny od r. 1806 czyli epoki oswobodzenia ziemi polskiey przez woyska Napoleona Wielkiego aż do czasu teraźnieyszego przez różnych autorów napisanych, Warszawa 1809, s. 254-255 (http://bc.wbp.lublin.pl/dlibra/docmetadata?id=2816&from=FBC).

Opracowania: fragmenty z: C. A. Thoumas, o.c.; B. J. Martin, Napoleonic friendship. Military fraternity, intimacy and sexuality in 19-th century France, Durham 2011.

15. Sentymentalizm i mistycyzm.

Dama, pisarka i wpływowa mistyczka – baronowa de Krudener jako kobieta swojej epoki?

Źródła: fragmenty z: B. J. de Krudener, Waleria, czyli listy Gustawa de Linar do Ernesta de G., Warszawa 2017;

Opracowania: fragmenty z : M. Ciostek, Życie pani de Krudener, w: B. J. de Krudener, Waleria; A. Andrusiewicz, Aleksander I, Kraków 2015.

Metody dydaktyczne:

W trakcie ćwiczeń warsztatowych prowadzona będzie analiza tekstów źródłowych i źródeł ikonograficznych. Wnioski z niej płynące będą w trakcie dyskusji konfrontowane z ustaleniami zawartymi w przyczynkach, monografiach i syntezach.

Metody i kryteria oceniania:

Ocena będzie wystawiana na podstawie wykazanej podczas dyskusji na zajęciach wiedzy na temat omawianych zagadnień, merytorycznego wkładu w dyskusję, umiejętności wyciągania wniosków z analizy materiału źródłowego, dostrzegania relacji i związków przyczynowo-skutkowych między faktami i procesami, wyprowadzania ogólnych prawidłowości dotyczących procesu dziejowego i zjawisk społeczno-politycznych w oparciu o wiedzę szczegółową.

Zaliczenie na stopień. Warunkiem zaliczenia zajęć jest uczestnictwo w nich, należyte przygotowanie do nich i aktywny udział w dyskusji.

Uwagi:

prof. J. Czubaty - Przemiany obyczajów, mentalności i kultury politycznej w Europie w latach 1789-1831.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.