Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Historia średniowieczna Polski 3104-L2HSRPL
Semestr zimowy 2018/19
Ćwiczenia, grupa nr 5

powiększ
plan zajęć przedmiotu
zaznaczono (na zielono) terminy
aktualnie wyświetlanej grupy
To jest strona grupy zajęciowej. Jeśli szukasz opisu przedmiotu, zobacz stronę przedmiotu
Przedmiot Historia średniowieczna Polski 3104-L2HSRPL
Zajęcia Semestr zimowy 2018/19 (2018Z) (zakończony)
Ćwiczenia (CW), grupa nr 5 [pozostałe grupy]
Termin i miejsce:
każdy wtorek, 11:30 - 13:00
sala 4
Budynek Pomuzealny jaki jest adres?
Terminy najbliższych spotkań: Wszystkie zajęcia tej grupy już się odbyły - pokaż terminy wszystkich spotkań.
Liczba osób w grupie: 10
Limit miejsc: 10
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Prowadzący: Grzegorz Myśliwski
Literatura:

Zob. „Zakres tematów”.

Zakres tematów:

Okres XIII–XV w. powszechnie jest uważany za czas rozwoju cywilizacyjnego ziem polskich. Istotny jego składnik stanowiła urbanizacja i powstanie licznych społeczności miejskich (różnorodnych także pod względem etnicznym) z własnym prawem, gospodarką i kulturą. W trakcie zajęć uczestniczy poznają zarówno proces budowy ustroju miasta i stosowanie miejskiego prawa, samoorganizację miast przeciw przestępczości, początki edukacji mieszczańskiej, stosunki etniczne (Żydzi, Ormianie, Włosi)), działalność gospodarczą, a także elementy miejskiej kultury (dziejopisarstwo) i mentalności.

W trakcie ćwiczeń uczestniczki/uczestnicy będą czytać różne typy źródeł po łacinie oraz w tłumaczeniu na język polski: rocznik, dokument w sensie ścisłym, testament, księgę radziecką i ławniczą, testament, a także wiersz. Wszystkie źródła zostaną dostarczone uczestnikom/uczestniczkom zajęć w formie kserokopii.

Wszystkie teksty źródłowe otrzymają uczestnicy zajęć w formie kserokopii lub pdf wysłanego na mailowe konto studenckie. Dotyczy to również skserowanych map, które obok mapy ściennej i atlasów stanowić będą ważną pomoc w zajęciach.

Większość zadanych opracowań znajduje się albo w Bibliotece Instytutu Historycznego, albo w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego. Opracowania niedostępne w tych bibliotekach zostaną skserowane i udostępnione na tydzień przez zajęciami w depozytach nr 1–3 w bibliotece naszego Instytutu (stąd stosowany w sylabusie skrót <dep. BIH>).

Zakres tematów:

1. Lokacja Poznania (1253 r.) – cz. 1: wersja rocznikarska

źródło: zapiska [z:] „Rocznik kapituły poznańskiej”, „Monumenta Poloniae Historica”, s.n., t. VI, s. 32 (pkt. 55);

lit. przedm.: B. Kürbis, „Wstęp”, [do:] „Monumenta Poloniae Historica”, series nova, t. VI, Warszawa 1962, s. XXI–XXXIII;

„Dzieje Wielkopolski”, t. 1, red. J. Topolski, Poznań 1969 –> roz. XI: „Wzrost gospodarczy i demograficzny oraz przemiany w strukturze społecznej” (s. 251–283);

S. Kowalski, „Gubin. Zarys historii do 1945 roku”, Zielona Góra 2010 –> roz. „Dzieje polityczne” (s. 61–71), „Czynniki rozwoju i stagnacji” (s. 145–148) [dep. w bibliotece IH];

2. Lokacja Poznania (1253 r.) – cz. 2: dokument lokacyjny

źródło: dokument lokacyjny Poznania z 1253 r.

lit. przedm.: M. Bogucka, H. Samsonowicz, „Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej”, Wrocław 1986 –> roz. „Lokacje, ich znaczenie, przebieg i skutki prawne” (s. 45–88);

T. Jurek, „Przebieg lokacji Poznania”, [w:] „Civitas Poznaniensis. Studia z dziejów średniowiecznego Poznania”, red. Z. Kurnatowska, T. Jurek, Poznań 2005, s. 173–191.

3. Mieszczańska edukacja. Przykład Wrocławia (1267 r.)

źródło: dokument założycielski pierwszej szkoły parafialnej we Wrocławiu przy kościele p.w. św. Marii Magdaleny (1267 r.)

lit. przedm.: J. Dowiat, „Krąg uczony i jego instytucje”, [w:] „Kultura Polski średniowiecznej (X–XIII w.)”, red. J. Dowiat, Warszawa 1985, s. 291–300 (podroz. „Szkoła dworska”, „Szkoły kościelne”);

A. Bartoszewicz, „Piśmienność mieszczańska w późnośredniowiecznej Polsce”, Warszawa 2012 –> roz. „Szkoła parafialna” (s. 41–46);

M. Goliński, „Jedna gmina – dwie parafie”, [w:] C. Buśko, M. Goliński, M. Kaczmarek, L. Ziątkowski, „Historia Wrocławia”, t. 1, Wrocław 2001, s. 104–105;

4. Władza świecka i miasta wobec przestępczości na Śląsku, Łużycach i w Wielkopolsce ( 1339 r. – 1369 r.)

źródła: dok. Jana Luksemburskiego (1339 r.), Karola IV (1347 r.), Kazimierza Wielkiego (1349 r.) oraz akt konfederacji miast Śląska i Łużyc (1369 r.);

lit. przedm.: „Kultura Polski XIV-XV w.”, red. B. Geremek (1997) –> H. Zaremska: roz. „Ochrona miru, życia i własności” (s. 542–548), „Wina i kara” (s. 548–552), „Miasto i przestępczość” (s. 559–562);

M. Cetwiński, „Rozbój rycerski na pograniczu śląsko-łużyckim”, [w:] idem, „Śląski tygiel. Studia z dziejów polskiego średniowiecza”, Częstochowa 2001, s. 203–208; [dep. w bibliotece IH]

B. Geremek, „Człowiek marginesu w średniowieczu”, [w:] „Człowiek średniowiecza”, red. J. Le Goff, W-wa – Gdańsk 1996, s. 431–463;

5. Gmina miejska w Krakowie a miejscowi Żydzi w czasach Kazimierza Wielkiego (1369–1370 r.)

źródło: dwa wypisy (nr 48, 54) z ksiąg miejskich krakowskich (1369, 1370)

lit. przedm.: F. Battenberg, „Żydzi w Europie”, Wrocław 2008 –> Wprowadzenie (s. 11– tylko do s. 32);

J. Wyrozumski, „Dzieje Krakowa”, t. 1, Kraków 1992 –> roz. „Ludność” (s. 314–331);

H. Zaremska, „Żydzi w Polsce średniowiecznej. Gmina krakowska”, Warszawa 2011 –> roz. „Przywileje Kazimierza Wielkiego dla Żydów i ich średniowieczne konfirmacje” (s. 143–173); [fragmenty dotyczące XIII–XIV w.]

6. Ormianie we Lwowie i ich działalność w 2. poł. XIV w.

źródło: „Najstarsza księga miejska [Lwowa] 1382–1389”, wyd. A. Czołowski, Lwów 1892, zap. 571 (fragment), 299, 350, 397;

lit. przedm.: A. Czołowski, „Lwów za ruskich czasów”, „Kwartalnik Historyczny”, t. 5, 1891, s. 779–812;

F. Papée, „Historja miasta Lwowa w zarysie”, Lwów – W-wa 1924 (wyd. 2) –> roz. 4 „Przyłączenie do Polski” (s. 29–36); roz. 6 „Pierwszy rozkwit Lwowa” (s. 43–50);

K. Stopka, „Ormianie w Polsce dawnej i dzisiejszej”, Kraków 2000 –> roz. „Korzenie” (s. 5–9), „Chrześcijaństwo” (s. 10–16), „Gmina – jej struktura i instytucje” (s. 26–34), „Kupcy, rzemieślnicy, agenci” (s. 44–58);

7. Miasto w poezji. Przykład Krakowa (1424–1428 r.)

źródło: Stanisław Ciołek, „Pochwała Krakowa (1424–1428)” (Antologia literatury polskiego średniowiecza);

lit. przedm: M. Głowiński, A. Okopień–Sławińska, J. Sławiński, „Zarys teorii literatury”, Warszawa 1991 (lub inne wydania) –> roz. „Dzieło literackie jako fakt socjalny” (s. 15–33);

T. Michałowska, „Średniowiecze”, Warszawa 1995 –> „Stanisława Ciołka <Laus Cracoviae>” (s. 679–685);

J. Wyrozumski, „Dzieje Krakowa”, t. 1, Kraków 1992 –> roz. „Kraków w życiu politycznym Polski jagiellońskiej” (s. 514–532);

8. Dziejopisarstwo mieszczańskie. Przykład gdańskiej kroniki Kaspara Weinreicha (1462–1490)

źródła: fragmenty z kroniki Kaspara Weinreicha (SRPr., t. 4, od 727–800);

lit. przedm.: „Historia Gdańska”, t. 2, red. E. Cieślak, Gdańsk 1982 –> roz. „Oświata i nauka” (s. 359–369);

J. Dworzaczkowa, „Dawne dziejopisarstwo gdańskie do połowy XVI wieku”, Gdańsk 1962 –> roz. Drobne zabytki narracyjne (s. 67–71);

Ph. Dollinger, „Dzieje Hanzy (XII–XVII w.)”, Warszawa 1975, 1997 (strony wg wyd. z 1997) –> roz. „Odstępstwo Kolonii i wojna anglo–hanzeatycka” (s. 273–277);

9. Włosi obywatelami miejskimi Poznania (1488 r.)

źródło: prośba braci de Promontorio o uzyskanie obywatelstwa miejskiego Poznania (A.radz.pozn., t. 2, nr 1493, 1488 r., s. 198; fragment nr 1500, s. 203);

lit. przedm.: A. Gąsiorowski, „Rozwój późnośredniowiecznego Poznania”, [w:] „Dzieje Poznania”, t. 1, red. J. Topolski, Warszawa – Poznań 1988, (s. 209–216);

S. Gierszewski, „Obywatele miast Polski przedrozbiorowej”, Warszawa 1973 –> roz. 2 Obywatele jako grupa społeczna (s. 31–47);

L. Koczy, „Handel Poznania do połowy XVI wieku”, Poznań 1930 –> roz. 10: „Udział Włochów w handlu Poznania” (s. 262–268);

10. Testament kupca płockiego (1495 r.)

źródło: testament kupca płockiego, Stanisława Kaszla (Zbiór dokumentów i listów miasta Płocka, t. 1, Warszawa 1975, nr 261, s. 361–362);

lit. przedm: Ph. Ariès, „Człowiek i śmierć”, tłum. E. Bąkowska, Warszawa 1989 –> roz. „Ubezpieczenie na tym i na tamtym świecie…” (s. 188–193), „Bogactwo i śmierć. Użytkowanie dóbr” (s. 193–196), „Spisanie testamentu sprawa sumienia, aktem o charakterze osobistym” (s. 196–198), „Testament. Rodzaj literacki” (s. 198–201);

T. Żebrowski, „Stolica książąt mazowieckich i płockich w latach 1138–1495”, [w:] „Dzieje Płocka”, red. A. Gieysztor, Płock 1978 (wyd. 2), s. 100–111.

Efekty uczenia się:

Po zaliczeniu ćwiczeń student/ studentka:

– zna historię społeczną ziem polskich w okresie XIII–XIV w. ze szczególnym uwzględnieniem stosunków etnicznych;

– zna i umie powiązać fakty i procesy z historii społecznej, prawa, gospodarczej i szeroko rozumianej kultury;

– umie analizować różne typy źródeł pisanych (dokument w sensie ścisłym, zbiór prawa zwyczajowego, kronika, testament, księga uposażeń).

Metody dydaktyczne:

– lektura, tłumaczenie (w przypadku źródeł łacińskich), analiza źródeł pisanych;

– dyskusja nad wybranymi zagadnieniami historycznymi wynikającymi z lektury/ oglądu źródeł;

– dyskusja nad wybranymi aspektami metodycznymi i metodologicznymi badań nad w.w. źródłami;

– dyskusja nad znaczeniem analizowanych faktów w kontekście długofalowych przemian społeczno-gospodarczych, polityczno-prawnych i kulturowych;

– podsumowanie omawianego źródła i dyskutowanego zagadnienia;

Metody i kryteria oceniania:

Ocenie podlegają:

– przygotowanie i jakość tłumaczenia tekstu źródłowego;

– przygotowanie i przemyślenie zadanej literatury przedmiotu;

– aktywność w dyskusji;

– kultura dyskutowania;

– sposób i jakość formułowania myśli, czyli: spostrzegawczość źródłowa, logika wywodu, precyzja sformułowań, oryginalność hipotez i tez oraz solidność argumentacji na ich rzecz, wszechstronność oglądu faktów jednostkowych oraz ujmowanie ich na tle długofalowych procesów.

Uwagi:

dr hab. G. Myśliwski - „Miasta na ziemiach polskich w okresie rozkwitu (XIII–XV w.): społeczeństwo, prawo, kultura, gospodarka.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.