Uniwersytet Warszawski - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Wstęp do badań historycznych 3104-L2WBH
Semestr zimowy 2018/19
Ćwiczenia, grupa nr 3

powiększ
plan zajęć przedmiotu
zaznaczono (na zielono) terminy
aktualnie wyświetlanej grupy
To jest strona grupy zajęciowej. Jeśli szukasz opisu przedmiotu, zobacz stronę przedmiotu
Przedmiot Wstęp do badań historycznych 3104-L2WBH
Zajęcia Semestr zimowy 2018/19 (2018Z) (zakończony)
Ćwiczenia (CW), grupa nr 3 [pozostałe grupy]
Termin i miejsce:
każda środa, 9:45 - 11:15
sala 14
Budynek Pomuzealny jaki jest adres?
Terminy najbliższych spotkań: Wszystkie zajęcia tej grupy już się odbyły - pokaż terminy wszystkich spotkań.
Liczba osób w grupie: 15
Limit miejsc: (brak danych)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Prowadzący: Piotr Węcowski
Literatura:

Zob. "Zakres tematów".

Zakres tematów:

Podczas zajęć chciałbym zapoznać Państwa z warsztatem naukowych historyka. Większość zajęć związana będzie z techniką badań naukowych. Omówimy różne typy pomocy naukowych (bibliografie, słowniki, encyklopedie itp.), metody postępowania historyka (sposób interpretacji źródeł, stosowane metody wnioskowania). Zajmiemy się także praktycznymi ćwiczeniami, związanymi z techniką sporządzania przypisów. Omówimy też teoretyczne zagadnienia nauki historycznej. Porozmawiamy m.in. o tym, czym jest historia (i jak zmieniało się jej pojmowanie), co to jest fakt historyczny, proces dziejowy; jakie są współczesne kierunki badań historycznych. Zastanowimy się też nad pytaniem „czy można badać (poznać) przeszłość” ? dotkniemy więc podstawowego dylematu każdego historyka.

Podczas zajęć chciałbym zapoznać Państwa z warsztatem naukowych historyka. Większość zajęć związana będzie z techniką badań naukowych. Omówimy różne typy pomocy naukowych (bibliografie, słowniki, encyklopedie itp.), metody postępowania historyka (sposób interpretacji źródeł, stosowane metody wnioskowania). Zajmiemy się także praktycznymi ćwiczeniami, związanymi z techniką sporządzania przypisów (choć będą to Państwo omawiać także na „Akademickim Pisaniu”). Omówimy też teoretyczne zagadnienia nauki historycznej. Porozmawiamy m.in. o tym, czym jest historia (i jak zmieniało się jej pojmowanie), co to jest fakt historyczny, proces dziejowy; jakie są współczesne kierunki badań historycznych. Zastanowimy się też nad pytaniem „czy można badać (poznać) przeszłość” ? dotkniemy więc podstawowego dylematu każdego historyka.

Zajęcia nr 1: Sprawy organizacyjne: program zajęć, zasady zaliczenia. Omówienie rodzajów zajęć w IH UW oraz warszawskich bibliotek naukowych.

Zajęcia nr 2: Czasopisma historyczne.

Wszyscy: przejrzeć „Kwartalnik Historyczny” rocznik 1953 i 2005

S. Kieniewicz, Czasopiśmiennictwo historyczne, “Kwartalnik Historyczny” 84, 1977, nr 2, s. 385-390

M. Pawlak, J. Serczyk, Podstawy badań historycznych. Skrypt dla studentów I roku historii, Bydgoszcz 1999, s. 17-22 (“literatura naukowa; literatura historyczna”), s. 77-83 (roz. pt. “czasopisma”)

Współczesna dydaktyka historii. Zarys encyklopedyczny, pod red. J. Maternickiego, Warszawa 2004, s. 35-38 (“czasopisma dydaktyczno-historyczne”, “czasopisma historyczne”), s. 253-254 (hasło: “opracowania historyczne”)

Ponadto każdy z Państwa otrzyma do przejrzenia (i omówienia) wybrane czasopismo: Przegląd Historyczny, Roczniki Historyczne, Rocznik Antropologii Historii, Archeion, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, Studia Źródłoznawcze, Odrodzenie i Reformacja w Polsce, Dzieje Najnowsze, Nasza Przeszłość, Barok, Sobótka, Zapiski Historyczne, Czasopismo Prawno-Historyczne, Studia i Materiały do Historii Wojskowości, Historyka, Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych, Karta, Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego, Przegląd Zachodni, Acta Poloniae Historica

Zajęcia nr 3, 4, 5: Technika utrwalania wiedzy i sporządzania przypisów, typy opracowań naukowych.

przejrzenie wybranego artykułu naukowego z Kwartalnika Historycznego z ostatnich pięciu lat.

Każdy z Państwa będzie proszony o scharakteryzowanie wybranej publikacji (monografii; syntezy) naukowej.

M. Pawlak, J. Serczyk, Podstawy badań historycznych, s. 65-66 (początek rozdziału pt. “bibliografia”), s. 109-112 (“technika pracy z książką i źródłem”), s. 144-145 (“praca naukowa studenta historii”)

A. Swieżawski, Warsztat naukowy historyka, Łódź 1978, s. 44-63 (roz. pt. “Aparat pomocniczy dzieła naukowego”)

Zajęcia nr 6: Bibliografie.

Wszyscy: przejrzeć L. Finkel, Bibliografia historii Polski; H. Madurowicz-Urbańska (red.), Bibliografia historii Polski; Bibliografia historii Polski XIX w. oraz bieżącą Bibliografię historii polskiej (jakikolwiek tom z ostatnich lat). W tym przypadku tej ostatniej bibliografii proszę przejrzeć zarówno tom „papierowy”, jak i wydanie internetowe (http://www.bibliografia.ipn.gov.pl/)

Proszę także przejrzeć jakiego rodzaju bibliografie i pomoce naukowe znajdują się na stronie Biblioteki Narodowej.

Referat (dla chętnej/go): K. Estreicher, Bibliografia Polska

M. Pawlak, J. Serczyk, Podstawy badań historycznych, s. 65-76 (roz. pt. “bibliografie”)

S. Kościałkowski, Historyka. Wstęp do studiów historycznych, Londyn 1954, s. 15-22

Ponadto każdy z Państwa otrzyma do przejrzenia (i omówienia) wybraną bibliografię

Zajęcia nr 7: Encyklopedie, leksykony i słowniki (01).

Wszyscy: Encyklopedia powszechna, wyd. S. Orgelbrand; Wielka ilustrowana encyklopedia powszechna (wyd. Gutenberga); Encyklopedia powszechna Ultima Thule; Wielka encyklopedia powszechna PWN; Nowa encyklopedia powszechna PWN + wikipedia (w przypadku każdej z tych encyklopedii należy zaznajomić się z t. 1, przejrzeć wstęp, zobaczyć jakiś tom późniejszy, a także znaleźć i przeczytać hasła: „konkubinat”, „Lenin”)

S. Kościałkowski, Historyka, s. 10-15

M. Pawlak, J. Serczyk, Podstawy badań historycznych, s. 90-95 (roz. “encyklopedie i słowniki”)

Referat (dla chętnej/go): Wielka encyklopedia powszechna PWN, hasła „Obozy hitlerowskie, obozy koncentracyjne” + suplement (wstęp)

H. Grynberg, Memorbuch, Warszawa 2000, s. 224-231, 261-264, 283-286

P. Osęka, Encyklopedyści, Gazeta Wyborcza. Magazyn, 1998 r. (w depozycie)

Ponadto każdy z Państwa otrzyma do przejrzenia (i omówienia) wybraną encyklopedię i słownik

Zajęcia nr 8: Encyklopedie, leksykony i słowniki (02).

Wszyscy: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i krajów słowiańskich, przejrzeć wstęp, kilka wybranych haseł.

Wszyscy: Polski Słownik Biograficzny, należy przejrzeć wstępy do t. 1, 30. Przejrzeć jakikolwiek tom z ostatnich lat (po 2000 r.). Znaleźć i przeczytać biogram Tadeusza Manteuffla i Stanisława z Niewiesza h. Pomian.

Instytut Historii PAN, 1953-2003, pod red. S. K. Kuczyńskiego, Warszawa 2003 (artykuł H. Markiewicza o PSB, s. 125-135)

Polski Słownik Biograficzny. Sesja jubileuszowa w sześćdziesięciolecie powstania, Warszawa 1997 (artykuły J. Tazbir, s. 11-28 i S. Trawkowskiego, s. 29-50)

Recenzje z t. XV PSB („Kwartalnik Historyczny” 79, 1972, nr 2, s. 399-406) i z t. XX (tamże, 84, 1977, nr 1, s. 157-170)

Ponadto każdy z Państwa otrzyma do przejrzenia (i omówienia) wybraną encyklopedię i słownik

Zajęcia nr 9: Historia - dzieje. Co to jest fakt historyczny ?

E.H. Carr, Historia. Czym jest ?, Poznań 1999, s. 15-42

W. Kula, Rozważania o historii, Warszawa 1958, s. 61-73 [przedruk w: tegoż, Wokół historii, Warszawa 1988, s. 41-49] + znaleźć informację na temat W. Kuli

B. Miśkiewicz, Wstęp do badań historycznych, Warszawa-Poznań 1985 (wyd. IV), cz. III, roz. I, pkt. 1, s. 89-91 (“przedmiot nauki historycznej”), pkt. 5, s. 99-101 (“analiza pojęć: historia, dzieje, historia powszechna, narodowa, regionalna”); cz. III, roz. II, pkt. 4 (“kierunki badań historycznych”), s. 108-111

K. Pomian, Historia i fikcja, [w:] tegoż, Historia. Nauka wobec pamięci, Lublin 2006, s. 27-36 (podrozdział pt. „Rekonstrukcje przeszłości”)

Zajęcia nr 10: Co to jest źródło historyczne ? Definicje i podziały źródeł.

przejrzenie (i omówienie) wybranego wydawnictwa źródłowego

M. Bloch, Pochwała historii, czyli o zawodzie historyka, Warszawa 1962, s. 85-104 + znaleźć informację na temat autora

L. Kołakowski, Legenda o cesarzu Kennedym, [w:] tegoż, Cywilizacja na ławie oskarżonych, Warszawa 1990, s. 324-334 [pierwodruk: “Zeszyty Literackie”, Paryż, nr 19, lato 1987]

W. Kula, Problemy i metody historii gospodarczej, Warszawa 1963, s. 113-120 [w 1983 r. ukazało się wydanie drugie, w którym podrozdział pt. “czynniki <źródłokonserwacyjne>” znajduje się na tych samych stronach]

M. Pawlak, J. Serczyk, Podstawy badań historycznych, s. 22-35 (roz. pt. “źródła historyczne” i “podział źródeł pisanych”); s. 84-89 (“drukowane wydawnictwa źródłowe”)

W. Werner, Wprowadzenie do historii, Warszawa 2012, s. 84-94

Zajęcia nr 11: Metody postępowania historyka (01). Krytyka zewnętrzna. Nauki pomocnicze historii.

Dagome iudex [znaleźć podobiznę tekstu, jego oryginał łaciński i polskie tłumaczenie, choćby i w wikipedii]

Z. Kozłowska-Budkowa, Repertorium polskich dokumentów doby piastowskiej, z. 1: do końca wieku XII, Kraków 1937, s. 1-4

M. Handelsman, Historyka, Warszawa 1928 [reedycja: Warszawa 2010], s. 129-172

M. Pawlak, J. Serczyk, Podstawy badań historycznych, s. 133-140 (z rozdziału “krytyka źródeł historycznych” fragment pt. “nauki pomocnicze historii”)

Zajęcia nr 12: Metody postępowania historyka (02). Krytyka wewnętrzna.

Dagome iudex (c.d.)

J.H. Arnold, Historia, Warszawa 2001, s. 69-91

M. Handelsman, Historyka, s. 183-201 + znaleźć informację na temat autora

Zajęcia nr 13: Selekcja i porządkowanie faktów. Metody wnioskowania.

J.H. Arnold, Historia, s. 92-107

P. Burke, Historia i teoria społeczna, Warszawa-Kraków 2000, s. 182-202

B. Miśkiewicz, Wstęp do badań historycznych, cz. VI, roz. III, pkt. 2-9, s. 225-238 (z rozdziału pt. “Ustalanie faktów historycznych”, podrozdziały na temat metod badawczych)

W. Werner, Wprowadzenie do historii, s. 100-108, 142-182

Zajęcia nr 14: Etyka zawodu historyka.

A. Gieysztor, Systemy wartości w tradycji uniwersyteckiej, [w:] tegoż, O Dziedzictwie kultury, Warszawa 2000, s. 139-146 + znaleźć informację na temat autora

S. Kieniewicz, O etyce zawodu historyka, “Kwartalnik Historyczny” r. 81, 1974, nr 3, s. 517-527 (przedruk w: tegoż, Historyk a świadomość historyczna, Warszawa 1982, s. 128-142) + znaleźć informację na temat autora

T. Manteuffel, O normach postępowania historyka, [w:] tegoż, Historyk wobec historii, Warszawa 1976, s. 5-12

S. Ossowski, O osobliwościach nauk społecznych, Warszawa 1983, s. 225-228 (podrozdział “postulaty odpowiedzialności naukowej” w rozdziale szóstym pt. “Nauki społeczne w problematyce teorii kultury”) [istnieje kilka wydań tej rozprawy] + znaleźć informację na temat autora

J. Topolski, Wprowadzenie do historii, Poznań 1998, s. 146-152 (podrozdziały pt. “Ideologia w pracy historyka”, “etyka, obiektywność, neutralność w pracy historyka”)

Prowadzący zastrzega sobie możliwość niewielkich zmian w sylabusie.

Efekty uczenia się:

Student potrafi korzystać z podstawowych typów pomocy naukowych: bibliografii, encyklopedii, słowników itp.

Student potrafi poprawnie skonstruować pracę pisemną (roczną/semestralną), zestawić bibliografię, a także właściwie stosować przypisy do pracy.

Student potrafi wyjaśnić główne podstawy filozoficzne nauki historycznej.

Metody dydaktyczne:

Wspólna analiza literatury i źródeł. Rozmowa na tematy wymienione w poprzednim punkcie.

Metody i kryteria oceniania:

Aktywność podczas zajęć. Prowadzący zastrzega sobie możliwość przeprowadzania pisemnych sprawdzianów w trakcie zajęć.

Podstawą zaliczenia zajęć jest aktywny udział w ćwiczeniach, przygotowanie i przemyślenie zadawanych lektur. Oprócz udziału w zajęciach na ogólną (jedną !) ocenę ćwiczeń wpływa też ocena kwerendy bibliograficznej na wybrany temat (ich tematy zostaną podane pod koniec października).

W semestrze można mieć maksymalnie trzy nieobecności. Pierwsza nie pociąga za sobą konsekwencji, drugą i trzecią należy zaliczyć.

Uwagi:

dr hab. Piotr Węcowski

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Warszawski.